شرقی شدن بیشتر ترکیە

روزنامەهای ایران تیتر می زنند کە بعد از سفر اردوغان بە ایران این دو کشور در نظر دارند سطح روابط اقتصادی و تجاری خود را تا سطح سی میلیارد دلار افزایش دهند، کە در این میان افزایش مراودات انرژی از جملە نقش مهمی را بازی می کند.

بعد از برگزاری رفراندم در کردستان عراق و نزدیکی دو کشور ایران و ترکیە بعلت داشتن مواضع مشترک علیە همەپرسی در این دیار، علاوە بر نزدیکی هائی کە در ابعاد سیاسی و نظامی در میان این دو کشور ایجاد گردیدە، ظاهرا تشدید مراودات و روابط اقتصادی و تجاری نیز عرصە دیگریست کە در آن شاهد رشد قابل ملاحظەای خواهیم بود.

بی گمان همە ترکیە و هم ایران بدنبال یافتن جایگزین در منافع اقتصادی خود بدنبال عدم اطمینانی هستند کە بعلت برگزاری رفراندم در بازار اقلیم کردستان بوجود آمدە است. از جملە ترکیە بدنبال ضمانت در تهیە منابع انرژی خود است و ایران هم بدنبال بازاریابی جهت صادرات خود.

اما مهمترین پیامد تشدید روابط میان ایران و ترکیە در بعد سیاسی است کە خود را نشان خواهد داد. و در این پیامد، این ایران است کە بە احتمال زیاد سهم بهتری را نسیب خود خواهد کرد. در شرایطی کە ترامپ بر طبل تهدید ایران می کوبد و اروپا از سیاست رئیس جمهور پوپولیست آمریکائی علیە برجام بشدت ناراضی است، نزدیک شدن ترکیە بە ایران بعنوان کشوری عضو ناتو کە دارای دومین ارتش بزرگ این اتحاد نظامی است، موقعیت تقابلی ایران را افزایش خواهد داد.

 گلایەهای ترکیە (از زبان اردوغان) از آمریکا در خصوص اینکە بە تقویت تروریستها (بخوان کردهای سوریە) در منطقە می پردازد از جملە عامل دیگر نزدیکی ترکیە بە ایران است کە همکاری آمریکا با کردها را خطری جدی برای امنیت ملی خود ارزیابی می کند. سخنان مقامات ترک در مورد اینکە ترکیە دیگر بە عضویت در اتحادیە اروپا فکر نمی کند، همراە با نزدیکی بیشتر بە ایران و روسیە نشان از خواست یک چرخش جدی در مواضع ترکها در سیاست کلان این کشور دارد.

اگر وضعیت بە همین منوال پیش برود و ترکها در روابط خود با ایران احساس امنیت بیشتری بکنند، بی گمان در رفتار تهاجمی خود علیە اقلیم مسرتر خواهند شد. در واقع بە همان اندازە کە ایران می تواند برندە تشدید روابط خود با ترکیە باشد، بە همان اندازە اقلیم کردستان متضرر خواهد شد و شاهد دورشدن بیشتر دوست ظاهری خود از خود. در واقع شرقی شدن بیشتر ترکیە، از آنجائیکە بمنزلە فاصلە گرفتن از سیاستهای غرب در منطقە است بە همان اندازە بمنزلە تشدید تلاشها برای بازگرداندن شرایط قبل از جنگ خلیج فارس در خطوط اساسی آن خواهد بود.

بی گمان ایران اساسا نە بخاطر خطر استقلال اقلیم، بلکە بیشتر بخاطر عقب راندن ترامپ، از تعمیق روابط خود با ترکیە استقبال خواهد کرد و در این میسر بە احتمال قوی امتیازاتی هم خواهد داد. زیراکە نفس مقابلە با آمریکا، خودبخود بمنزلە تضعیف کردهای اقلیم هم خواهد بود. هرچند کە بمانند ترکیە بە مصاف کردهای عراق نخواهد رفت و تلاش خواهد کرد روابط سنتی خود را با آنان کماکان علیرغم هر پیشامدی حفظ کند.

حضور وزیر خارجە ایران در مراسم تشییع جنازە جلال طلالبانی و برگزاری مراسم ترحیم رئیس جمهور پیشین عراق در بعضی از شهرهای کردستان ایران از طریق قرارگاه رمضان را باید در همین مسیر مورد خوانش قرار داد.

ایران با ضمانت بیشتر نیازهای انرژی ترکیە، این کشور را بیشتر در مسیر دوری از غرب و تهدید اقلیم بە جلو هل خواهد داد. جمهوری اسلامی بە چیدن میوەهای استراتژی سیاسی خود در رابطە با ترکیە بە آیندە چشم دوختە است.