جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۲۱، مشهورترین جایزه جهانی برای ادبیات را نویسنده تانزانیایی (۱) عبدالرازق دریافت می کند. او در آثارش، از زندگی خود و آوارگی ها سخن می گوید. و به دلیل بررسی سازش ناپذیر و بدون گذشت او به آثار باقی مانده از استعمار و توجه او به سرنوشت پناهندگان و فاصله فرهنگی بین قاره ها، نوبل ادبیات به او تعلق می گیرد. گورنه در یکی از جزایر تانزانیا بزرگ شد، او در دهه ۱۹۶۰ به عنوان دانشجو به انگلستان آمد. آثار او شامل ده رمان و تعدادی داستان کوتاه است. آندرس اولسون، رئیس کمیته نوبل گفت: رمان های نویسنده تانزانیایی، از اولین خاطره خروج تا شورش ناموفق و تا آخرین اثرش به نام “پس از زندگی”، خود را با توصیف های کلیشه ای در گیر نمی کند، و منظری از تنوع فرهنگی شرق آفریقا را در آثارش به خواننده عرضه می کند که برای بسیاری از مردم در سایر نقاط جهان ناشناخته است.” از زمان ووله سویینکا (۲) در سال ۱۹۸۶، هیچ نویسنده ای با اصالت آفریقایی این جایزه را دریافت نکرده است. گورنه اولین نویسنده تانزانیایی است که جایزه نوبل ادبیات را دریافت می کند. آندرس اولسون اضافه می کند: “همه چیز با او در حرکت است”.
چهارمین رمان عبدالرازق گورنه، بهشت، در فهرست۱۹۹۴ جایزه بوکر قرار گرفت. اولسون گفت که او “اشاره روشنی به جوزف کنراد در ترسیم سفر یوسف، قهرمان جوان بی گناه به قلب تاریکی دارد.” آندرس اولسون رئیس کمیته نوبل، طی مصاحبه ای در استکهلم به روزنامه نگاران گفت: “گورنه با احساس فراوان و به طور مداوم به آثار استعمار در شرق آفریقا و عواقب آن که در زندگی مردم ریشه دوانیده، پرداخته است.”
به گفته اولسون، عبدالرازق گورنه در آشپزخانه بود که از پیروزی خود مطلع شد. کمیته نوبل با او “گفتگوی طولانی و بسیار مثبت” داشت. الکساندرا پرینگل ناشر بریتانیایی و سردبیر قدیمی او گفت که پیروزی گورنا “برای نویسنده ای که تا کنون اعتبار لازم را نگرفته است “شایسته است”. وی یکی از بزرگترین نویسندگان زنده آفریقایی است و هیچکس تا به حال توجهی به او نکرده است. این خبر مرا آرام کرد، هفته گذشته یک پادکست ضبط کردم و گفتم او یکی از افرادی است که فقط نادیده گرفته شد. و اکنون این چیزی است که اتفاق افتاده است”. پرینگل در ادامه گفت که گورنه همیشه در مورد آوارگی نوشته بود، “اما به زیباترین و شگفت انگیزترین شیوه در مورد آنچه مردم را از ریشه کنده و آن ها را در سراسر قاره ها پخش می کند”. وی ادامه داد: البته همیشه این مساله پناهندگی نیست، دلایل دیگری هم می تواند وجود داشته باشد. این می تواند تجارت باشد، می تواند آموزش باشد، می تواند عشق باشد”. اولین رمان او را که پذیرفتم، کنار”دریا نام” دارد. در این رمان، او این تصویر شگفت انگیز را به رشته تحریر در می آورد: تصویری از یک مرد در فرودگاه هیترو، با یک قوطی حکاکی شده بخور، تنها چیزی که او به همراه دارد و می آید و فقط یک کلمه می گوید: “پناهندگی”. پرینگل گفت که عبدالرازق گورنه به اندازه چینوا آچبه (۳)نویسنده مهمی است. “کار او بسیار زیبا و جدی است، اما طنزآمیز، دوستانه و حساس می نویسد. او یک نویسنده فوق العاده است و در مورد چیزهای واقعا مهم می نویسد.”
جهت اطلاع : جایزه نوبل ادبیات تاکنون ۱۱۸ بار اعطا شده است. تنها ۱۶ جایزه به زنان تعلق گرفته است که هفت مورد از آنها در قرن ۲۱ بود. در سال ۲۰۱۹ آکادمی سوئد وعده داد که این جایزه کمتر “مردانه” و ” اروپایی مرکز” خواهد شد. اما دو جایزه بعدی خود را به دو اروپایی، هندی و نویسنده لهستانی اولگا توکارچوک اهدا کرد.
زیر نویس :
۱- تانزانیا (tanzaˈnia) با نام رسمی جمهوری متحده تانزانیا، کشوری در شرق آفریقا است و در اقیانوس هند واقع شده است.
۲- ووله سویینکا” wole soyinka ” نویسنده نیجریه ای و برنده جایزه نوبل ادبیات (۱۹۸۶) است. دلیل اهدای این جایزه، که برای اولین بار به نماینده ادبیات آفریقا رسید، بیان کرد که او “نمایشنامه وجود انسان را در دیدگاه گسترده فرهنگی و با رنگ های شاعرانه” خلق کرد. سویینکا از سال ۱۹۹۴ سفیر حسن نیت یونسکو بوده است.
۳- Albert Chinụalụmọgụ “Chinua“،نویسنده نیجریه ای بود که به انگلیسی می نوشت. او را یکی از پدران ادبیات مدرن آفریقا می دانند.
شنبه ۱۷ مهرماه ۱۴۰۰- ۹ اکتبر ۲۰۲۱
منبع:مجله هفتگی”Freitag“
