مقایسه

مکارم شیرازی در یک سخنرانی در ۲۸ خرداد در انتقاد از سخنان روحانی، از جمله گفته بود: “اخیرا در سخنان یکی از دولتمردان بیان شده بود، امام علی علیه السلام ولایت و امامت را با آرای مردم دانسته و گفته، دموکراسی میراث علی علیه السلام است. این حرف، حرف عجیبی است… خداوند ولی را تعیین کرده است.”

او افزوده بود: “دموکراسی از روی ناچاری است و در واقع حکومت مردم بر مردم نیست… تازه باید ببینیم که کدام دموکراسی را مد نظر داریم. آیا آمریکا را مد نظر داریم که با پول فراوان مردم را فریب می دهند و آرای آنها را می خرند؟

سپس در مدتی کمتر از ۲ هفته لازم دیده است توضیح دهد: “به هر حال تنها راه برای حاکمیت در دنیای کنونی همان دموکراسی و رجوع به آرای مردم است. منتها گاهی نتیجۀ آن ایده آل خواهد بود مثل این که اکثریت قاطع مردم در انتخابات شرکت کنند و اکثریت قاطع به شخص خاصی رأی دهند، این نوع دموکراسی که حاکمیت اکثریت مطلق است ایده آل است. ولی بسیار شده که این چنین نیست، مثلا نصف مردم در انتخابات شرکت می کنند و نصف شرکت کنندگان به شخصی رأی می دهند و در نتیجه آرای یک چهارم مردم بر کل جامعه حاکم است و این دموکراسی ایده آل نیست. هر چند در شرایط فعلی راهی برای حاکمیت جز این وجود ندارد.”

و حتی غیرمستقیم خامنه ای را خطاب قرار دهد و به او بگوید: “مسلم است مطالب توهین آمیز و تفرقه افکن از سوی هر کس باشد کار زشت و ناپسندی است و خداوند به آن راضی نیست… نیروهای انقلاب در اینجا دو وظیفه دارند: اولاً این کار را نکوهش کنند تا به حساب آنها گذارده نشود و ثانیاً این گونه افراد را نصیحت کنند … و به آنها بگویند که این کار نه خدمت به انقلاب است و نه خدمت به اتحاد و وحدت جامعۀ اسلامی که در این زمان بیش از هر زمانی به آن نیازمندیم”.

این که مکارم شیرازی در فاصلۀ دوهفته از “خداوند ولی را تعیین کرده” دست کشیده و به “تنها راه برای حاکمیت دموکراسی و رجوع به آرای مردم است” رو آورده است، به احتمال قریب به یقین از آن روست که در این فاصله کسی به او یادآور شده است که خود او حدود ۳۸ سال پیش در جریان مذاکرات مربوط به تصویب قانون اساسی همان حرفهائی را زده است و همان استناداتی را به امام علی کرده است که اخیرا روحانی زده و کرده است.

اما آنچه ناروشن می ماند این است که کدام جامعۀ اسلامی را در نظر دارد که وحدت اش امروز بیش از هر زمانی مورد نیاز است. آیا جامعۀ اسلامی مدنظر او عربستان و “جهان تسنن” را نیز شامل می شود؟