نگاە ‘پیشا نقد’ سخنگوی حزب اعتماد ملی بە نقد

بە گزارش ‘اقتصادنیوز’ اسماعیل مقدم گرامی، سخنگوی حزب اعتماد ملی، در سخنانی با تاکید بر یکدست شدن حاکمیت و فرسنگها دوری دولت جدید از تفکر اصلاح طلبی اظهارداشتە کە آنچە از دست اصلاح طلبان، در شرایط فعلی در رابطە با دولت بر می آید تنها نقد است و بس.

تاکید اسماعیل مقدم بر نقد اگرچە درست است، اما حامل همە واقعیت نمی تواند باشد.

زمانی مارکس از سلاح نقد و نقد مسلح می گفت. پیش او سلاح نقد نمی تواند جای انتقاد با اسلحە را بگیرد. بە نظر او قدرت مادی باید با قهر مادی سرنگون شود. مارکس البتە همزمان تاکید می کند کە اما هنگامیکە نظریە تودەگیر می شود بە قهر مادی تبدیل می گردد. و باز پیش او بشرط رادیکال بودن آن.

اینکە تودەگیر شدن نظریە، الزاما مترادف با انتقاد با اسلحە باشد، از طرف مارکس توضیح بیشتری دادە نمی شود، اما بگذارید فرض را بر این بگذاریم کە تودەگیر شدن نظریە بە معنای تغییر فضای عمومی یا اذهان مردم (بشرط رادیکال بودن نظریە) است و همین می تواند شرایط تغییر را فراهم آورد.

تا آنجائیکە می توان از سخنان اسماعیل مقدم گرامی برداشت کرد این است کە او بر اساس نگاە اصلاح طلبانە خود، بر تاثیرات انتقاد، جهت تغییر فضا در حاکمیت نظر دارد و نە الزاما در جامعە. هرچند نقد مورد نظر او می تواند جامعە را هم بنوعی و بە درجاتی تغییر دهد. اما تا زمانی کە نقد اصلاح طلبان تنها متوجە تغییر در حاکمیت است و این تغییر را از طریق جامعە مورد هدف خود قرار نمی دهند، نمی تواند بە تغییرات مورد نظر در حاکمیت دست یابد. کمااینکە تا حالا هم چنین تغییری اتفاق نیافتادە، و حاکمیت، علیرغم ریزش صفوف آن، اما در کلیت خود مرتب رادیکال تر شدەاست.

در واقع سلاح نقد چنانکە مارکس می گوید بە معنای روشنگری در جامعە است، و اگر هم الزاما بە نقد مسلح نرسیم (کە نباید هم برسیم)، اما بدون همراە کردن جامعە با سلاح نقد، نقد از معنا تهی می شود و عملا کارائی خود را از دست می دهد.

آقای مقدم گرامی آنگاە کە نقد را تنها بمثابە “یادآوری برنامەهای خود بە دولت” فرمولە می کند، از سلاح نقد عقب می نشیند و تنها فرم بسیار اولیەای را از آن ارائە می دهد کە بشدت ناکافیست.

علاوە بر سلاح نقد، میان سلاح نقد و نقد مسلح، فضائی هست (بنام نقد تودەای) کە باید دیدە شود. مقدم گرامی بنابر منش اصلاح طلبی خود لازم نیست بە نقد مسلح برسد، اما باید بە همان معنای واقعی سلاح نقد پایبند باشد و فراتر از آن، فضائی را کە میان سلاح نقد و نقد مسلح هست را هم ببیند کە همانا تودەای کردن نظریە برای تغییر مسالمت آمیز از طریق ایجاد نقد تودەای است.

 اصلاح طلبان تا زمانی کە از درک اولیە و پیشا ‘سلاح نقد’ رهائی نیابند، نمی توانند حتی بر حاکمیت تاثیراتی را کە خود خواهان آنند داشتەباشند.