هرتا مولر* و جایزه نوبل ادبی

“آخر این چه وطنی استکه چمدان سفرت را که برداری، همچون جگرزلیخا از هم می پاشد ؟ای کاش امروزبا خودم برخورد نمی کردم ، سازمان امنیت بازهم ما را سفارش داده، برای روز دوشنبه، ساعت  10 صبح؛یعنی برای بازجویی سرپایی دعوت کرده. فقط سازمان امنیت رشد کرده وقوی تر شده، نه بخش های دیگر جامعه مثل اقتصاد، فرهنگ وهنر.”

خانم هرتا مولر، برنده جایزه نوبل ادبیات امسال؛ یعنی سال ۲۰۰۹ اعلان شد. او گرچه درکشور رومانی درسال ۱۹۵۳ بدنیا آمد ولی آلمانی تبار است و در روستای نبات سالهای کودکی اش را سپری نمود. آزار و تعقیب او از طرف دولت استالینیستی چائوشسکو باعث شد که او درسال ۱۹۸۷ دست به مهاجرت بزند و ساکن آلمان غربی آنزمان بشود . چون پدرش درزمان جنگ جهانی دوم همکار سازمان گشتاپوی آلمان فاشیستی بود، بعد از بقدرت رسیدن سوسیالیسم استالینیستی، مادرش را دستگیر و به اردوگاههای کار اجباری فرستادند. بعدها از هرتا مولرنیز خواستند تا با سازمان امنیتی سکوریتای رومانی همکاری کند، ولی او با مخالفت تحسین آمیز این دعوت را رد نمود و از طریق ادبیات افشاگرانه به مبارزه با حکومت چائوشسکو پرداخت. هرتا مولر پیش از تعقیب امنیتی به شغلهای مترجمی و آموزگاری پرداخته بود. او در دانشگاه بوخارست به تحصیل ادبیات و زبان آلمانی و رمی پرداخت. نخستین رمان او ” سقوط و ابتذال ” بشکل سانسور شده در رومانی منتشر گردید.

اوتاکنون خالق چند جلد کتاب داستان، رمان ، و مقاله بوده است، از آنجمله – فوریه پا برهنه ، انسان قرقاولی ساکن زمین است ، سفر روی یک پا ، درسهای نویسندگی در دو دانشگاه ، شیطان توی آ ینه جا خوش کرده ، نگهبان شانه اش را بدست گرفت ، حیوان قلبی ، گرسنگی وابریشم ، نکاه بیگانه ، در میان گرههای زلف یک زن زندگی کردن، یکبار بگیر دوبار ول کن ، روبا آنزمان هم شکارچی بود . ای کاش امروز با خودم برخورد نمیکردم ،و در درون تله شکار ، هستند.

ازجمله جوایز دریافتی پیشین او، جایزه هاینریش کلایست درسال ۱۹۹۴ ، و جایزه اروپایی ادبیات در سال ۱۹۹۵ می باشند .او در آثارش به تجربه های ترور ، بازجویی ، تهدید،جنگ ، فاشیسم، استالنیسم ، تحقیر،ترس، ترد،مقاومت، فرار،تبعید، وطن، و مهاجرت می پردازد . چون قهرمانانش در فضای ترس و وحشت ناشی از شرایط دیکتاتوری زندگی میکنند،آثار او را بخشی از ادبیات رئالیستی آلمانی – رومانی بحساب می آورند. او از یک دولت فاسد و یک جامعه داغان سخن میگوید که پناه به الکل و دستفروشی آورده اند. همچون آثار گونتر گراس، آنا سگر ، پاول سلان ، اینگه مولر ، پیتر وایس، برنهارد ، و روزا آوسلندر، کتابهای او به موضوعات فاشیسم، جنگ، دیکتاتوری ،آواره گی ، مهاجرت ، تبعید، بازجویی، خانه گردی، و ترور می پردازند. در آثار او ساختارهای اسطوره ای ، استعاری، و تصاویر بوتیقایی در رمانهای خانوادگی، تقصیر روستایی و بی خیالی سیاسی مردمی وحشت زده را نشان می دهند.

—————————–

(- ۱۹۵۳) Herta Müller