اعتصابات سراسری کارگران پروژه ای و پیمانی نفت، گاز و پتروشیمی که در دوم اردیبهشت ۱۴۰۲ آغاز شد اکنون ده ها کارخانه، کارگاه و شرکت تولیدی در ۱۵ استان را در بر گرفته و ادامه دارد. شکل گیری این اعتصابات هماهنگ و متحد آگاهی طبقاتی و اتحاد کارگران پروژه ای را به نمایش میگزارد. کارگران پروژه ای با قراردادهای موقت کار میکنند و از امنیت شغلی محرومند. اعتصابات شان در حالی برگزار میشود که اکثر آنها از بیمه بیکاری و کمک مالی که اتحادیه های قدرتمند جهانی در اختیار اعتصاب کنندگان رسمی و دائمی شان میگزارند محرومند.
بنابر گزارش آماری رادیو زمانه بیشترین تعداد اعتصابات جدید در روز دوم اردیبهشت اتفاق افتاد (۱) و در مدت ۴ روز به ۱۵ استان کشیده شد. کارگران معترض خواست های پایه ای این اعتصابات را با صدای رسای خودشان در حال ترک کارخانه ها بیان کرده اند. خواست اول آنها افزایش ۷۹ در صدی دستمزد ها است، و خواست دوم برقراری قاعده ۲۰ روز کار و ۱۰ روز استراحت (۲). خواست اول در رد مصوبه افزایش ۲۷ در صدی دستمزد توسط شورای عالی کار است (۳). خواست دوم مدتها است در لیست مطالبات کارگران بوده. اهمیت آن سبب شده که این اعتصابات «کمپین ۲۰ – ۱۰» نام گزاری شوند.
اتحاد و از خود گذشتگی کارگرانی که بدون برخورداری از امنیت کار و در آمد کافی دست به اعتصاب زدند نقطه عطفی در روند اعتراضات متشکل کارگران صنعتی ایران است. این حرکت متشکل، زاده عدم امنیت مالی است که قراردادهای موقت برای کارگران به ارمغان آورده اند. این اتفاقِ عمل، زاده دستمزد های ناکافی، حقوق های عقب مانده، ناامنی محیط کار و نبود بیمه های درمانی کافی نیز هست. سرکوبِ اعتراضات کارگران، فشار های امنیتی و تبعیض و استثمار نیز از دیگر انگیزه های این اعتصابات هستند.
اکنون، حراست از همبستگی و اتحاد کارگران معترض اهمیتی حیاتی دارد. طبیعی است که نیروهای سرکوب دولتی و کارفرمایان از هیچ اقدامی برای درهم شکستن اتحاد کارگران کوتاهی نخواهند کرد. از این روست که کارگران بیش ار پیش باید نسبت به تفرقه افکنی ها هوشیار باشند. در این راستا درک موقعیت کارگران پروژه ای اهمیتی کلیدی دارد. میثم آل مهدی، از کار گران سابق فولاد اهواز، در این رابطه میگوید که اعتصاب های کارگران پروژه ای عموما طولانی مدت هستند و تاثیر آنها در طول زمان دیده میشود. یکی از دلایل این خصیصه این است که کارگران پروژه ای و پیمانی قدرت متوقف کردن تولید را ندارند ولی آنها میتوانند پروژه های شرکت های بزرگ را به تاخیر بیاندازند (۴).
تهدید، دستگیری و بازجویی کارگران معترض از جانب نیروهای امنیتی هم اکنون در جریان است. این تهدید ها منجر به شکستن اعتصابات نخواهند شد. برای اعتصاب شکنی کارفرمایان از تمهید های دیگری استفاده میکنند. مثلا برای شکستن اعتصابات کارفرمایانی که پروژه های حساسی در دست دارند ممکن است موقتا به بعضی خواست های کارگران پروژه ای جواب مثبت دهند. این گونه اقدامات ممکن است منجر به اعتصاب شکنی هایی هم بشود (آل مهدی، ۴).
تفرقه اندازی میان صفوف کارگران ممکن است از طریق دامن زدن به رقابت بر اساس تفاوت های محلی، قومی و اقتصادی آنها نیز صورت بگیرد. مثلا استفاده از فرمول های کلی و نا درستی مانند این که کارگران بومی به کار بر نمی گردند ولی کارگران غیربومی به کار برخواهند گشت! سو استفاده از احتیاجات معیشتی کارگرانی که از نواحی فقیر آمده اند و از طرف خانواده هایشان زیر فشار هستند نیز از دیگر تمهیدات کارفرمایان است. هدف این نوع اعتصاب شکنی ها این است که کارگران را در مقابل هم، و نه در کنار هم، قرار دهند (آل مهدی، ۴).
تجربیات مبارزات نیروهای کار ایران در چند سال اخیر نشان داده که کارگران با حضور دائمی شان در اعتراضات خیابانی، و با بیان خواسته ها و معرفی خودشان و نمایش ابعاد انسانی استثمار، میتوانند بیشترین تاثیر را بر افکار عمومی بگذارند. صدای معترضان نمایش انسانیت، قدرت و توانای نیروهایی است که با کار خود چرخه زندگی و تولید را در کشور میگردانند. بیان آزادانه حق طلبی نیرو های کار آنان را با جنبش سایر شهروندان کشور علیه فقر، ستم، تبعیض، تحقیر و سرکوب و برای عدالت و آزادی و برابری جنسیتی، قومی، ملی، مذهبی و عقیدتی، متصل و متحد میکند.
خواست های کارگران پروژه ای و پیمانی دستمزد و ساعات کار عادلانه، و امنیت محیط کار، شغل و درآمد شان است. اینها خواست های حداقلی همه نیروهای کار جهان هستند!
منابع:
۱. تجمعات و اعتصابات های کارگری در آغاز اردیبهشت ۱۴۰۲. نگاه آماری به آنچه رخ داد. رادیو زمانه.
۲. کمپین مرکزی نفت و گاز
https://t.me/rasane_naft_gaz1/240
۳. بخش نامه مزد ۱۴۰۲
۴. کمپین ۲۰-۱۰: چالش های پیش روی کارگران پروژه ای و خلاقیت های جنبش. صحبت های زنده ( (liveمیثم آل مهدی.
https://www.instagram.com/tv/CriEuzMAqAu/?igshid=YmMyMTA2M2Y%3D
