پلان دو

دولت ترکیە بشدت از سیاستهای دولت آمریکا در رابطە با کردهای سوریە نگران و معترض است. عدم تمایل آمریکا برای ایجاد مناطق پرواز ممنوعە در مناطق شمالی سوریە (یعنی مناطق کردنشین) کە پیشنهاد ترکیە بود، و عدم بە رسمیت شناختن ‘ی. پ. گ’ بعنوان نیروئی تروریستی از طرف آمریکا، از جملە تحولات و رویدادهائی بودند کە خشم دولت اردوغان را برانگیختند، اما این خشم آنگاە شعلەورتر شد کە آمریکا مشخصا با اعزام تعدادی از نیروهای نظامی خود در کنار نیروهای ‘ی. پ. گ’ در جنگ علیە داعش قرار گرفت. در واقع تمام فاکتهای اشارە شدە بنوعی نشانگر دور جدیدی از سیاستهای آمریکا در منطقە است کە نسبت بە قبل فاصلەهائی چند را با دولت ترکیە ایجاد می کند، فاصلەهائی کە می توانند با توجە بە غامض بودن اوضاع منطقە، عمیق تر هم بشوند.

اما این موضوع اصلی بحث در این مطلب نیست، بلکە بیشتر می خواهیم روی چرائی سیاست آمریکا در پشتیبانی از کردهای سوریە متمرکز بشویم. علت چیست؟ بە اختصار می توان بە موارد زیر اشارە کرد:

ـ تقویت نیروهای ضد داعش کە کردها یکی از بخشهای مهم و کارای آن هستند،

ـ افزودن عنصری دیگر برای افزایش حضور خود و نفوذ در منطقە،

ـ و سرانجام تقویت نیروئی کە بە فرض ماندن دولت اسد در قدرت، می تواند پاشنە آشیل آن در آیندە باشد.

این مورد آخر را بیشتر بشکافیم.

اگر فرض را بر این بگذاریم کە دولت اسد موفق بە سرکوب و بیرون راندن نیروهای ضد خودش بشود، نیروهائی کە عمدتا از طرف کشورهائی مانند ترکیە و کشورهای عربی سنی پشتیبانی مالی و نظامی می شوند، تنها نیروئی کە از منشا و مشروعیت داخلی قابل توجە برخوردار است، کردها می باشند. یعنی نیروئی بیشتر متکی بخود و نیز بعنوان دومین رکن تشکیل دهندە ملت سوریە کە می توانند دولت اسد را در آیندە با مشکلات جدی در فلسفە سیاسی وجود خود روبرو کنند. البتە هم اکنون همکاریهای معینی میان کردهای سوریە و دولت اسد وجود دارد، بخصوص در بعد نظامی، اما این همکاریها بە معنای یکی بودن این دو نیرو نیست، و کردهای سوریە بارها اعلام کردەاند کە بر سر خواستەهای خود عقب نخواهند نشست.

پس کردها می توانند نیروئی باشند کە در صورت شکست نیروهای اسلامگرای معارض کنونی، مرکزگرائی و شیوە دولتمداری حزب بعث سوریە را در آیندە بە چالش جدی بکشند و بدین ترتیب در تحقق رویای آمریکائیها در تضعیف دولت اسد نقشی اساسی بازی کنند. بە گفتە دیگر، بازی آمریکائیها بر روی کردها، طرح ‘پلان دو’ در شرایطی ست کە هنوز پلان اول بە مراحل پایانی خود نرسیدە است. در واقع نوعی ادغامی از هر دو، اما با سنگینی بیشتر بر روی نیروهای بە اصطلاح میانەرو.

البتە باید بە مورد دیگری هم اشارە کرد و آن هم مورد رقابت با روسیە بر سر جذب کردها بعنوان بازیگری جدی در صحنە سیاسی سوریە است. آمریکا مایل نیست همە صحنە را در این مورد بە روسیە واگذار کند.

در نهایت می توان گفت کردهای سوریە بی گمان مواظب چنین بازی ای هستند، بویژە اینکە این نیروها بە پ کا کا کە نیروئی ضد ناتوی ست نزدیکند، اما در همان حال کردها سعی خواهند کرد از این مناسبات و وضعیت نوین بیشترین استفادە را بویژە علیە ترکیە ببرند. واقعیت این است کە کردهای سوریە در مرحلە بازی کردن بر روی تمامی آن فاکتورهائی هستند کە می توانند بە تقویت و بهبود شرایط آنان کمک کند، و نیز نباید از نظر دور داشت کە این در دراز مدت می تواند بر روی نگاە پ کا کا بر غرب و تعریف دوبارە رابطە خود با آن تاثیر مثبت داشتە باشد.