پوتین کە قبلا فروپاشی اتحاد شوروی را بزرگترین فاجعە قرن نامیدە بود، به تازگی بار دیگر این ادعای خود را تکرار کرد. و البتە این بار با توضیحات بیشتر. او در این توضیحات، از فروریزش کشور در عرصەهای اقتصادی، بهداشت، مسکن، ارتش، جنگ و رخت بربستن حمایت اجتماعی سخن گفت.
در مورد این ادعای پوتین می توان موافق بود یا نبود. سخن بر سر این نیست. زیرا بهرحال اتحاد شوروی هم اکنون در صحنە سیاسی جهان حضور ندارد و جای خود را بە کشوری دادە است کە هیچ شباهتی با دوران اتحاد شوروی ندارد. اما ادعای یک رئیس جمهور کە بر خلاف دوران جوانی خود در عمل هیچ قرابتی با کمونیسم ندارد، می تواند جالب باشد.
آیا پوتین از دیدگاە یک ناسیونالیست عظمت طلب روسی، نوستالژی دوران شوروی را دارد، یا باز هوای جوانی دوبارە بە پیرانە سرش بازگشتە است؟ آیا پوتین هنوز یک کمونیست است اما بناچار بە شرایط موجود تن دادە است زیرا کە بجز این راهی برای احیای روسیە و رقابت سخت با غرب در دنیائی نمی بیند کە تسلط سرمایە تسلطی بلامانع و غیرقابل شکست است؟
کسی این را نمی داند. اما ابراز این احساس در خود حاوی یک نکتە است: پوتین بنابر تنوع شدید دورانهای زندگی سیاسی خود، چهرەای هم پراگماتیک و هم نوستالژیک است کە نتیجەاش گاها می تواند یک انقلابی رو بە عقب باشد!
