پیآمدهای همراهی سپاه و دولت روحانی

سردار رمضان شریف سخنگوی سپاه پاسداران می گوید دولت به سپاه نزدیک شده است. او از این نزدیکی استقبال کرده و گفته است که القای اختلاف کار رسانه هاست. اما اختلاف سپاه و دولت، القای رسانه ها نیست. از ابتدای کار دولت یازدهم تا چند ماه قبل مناسبات دولت روحانی و سپاه با چالش همراه بوده است. فرماندهان سپاه انتظار داشتند که حسن روحانی همانند احمدی نژاد پروژه های کلان کشور به ویژه در حوزه نفت و گاز را بدون برگزاری مناقصه در اختیار قرارگاه خاتم الانبیاء قرار دهد. اما دولت روحانی پروژه های کلان را به مناقصه گذاشت و کوشید از دامنه فعالیت اقتصادی سپاه بکاهد. به همین خاطر در دوره اول ریاست جمهوری روحانی، دست سپاه به درجاتی از پروژه های دولت کوتاه شد. این رویکرد دولت در کنار سایر عوامل به تقابل سپاه و دولت منجر گردید. این تقابل در آستانه انتخابات ریاست جمهوری افزایش یافت و به بعد از انتخابات هم کشیده شد.  

 سپاه و زیر مجموعه های آن نقش پررنگی در اقتصاد کشور دارند. از ابعاد و حجم آن اطلاع دقیقی در دست نیست. اما می دانیم سپاه در حوزه‌های نفت، گاز و پتروشیمی، آب، نیروگاه، بنادر و سازه‌های ساحلی و فراساحلی، حمل‌ونقل، معدن و صنایع معدنی، ارتباطات و فناوری اطلاعات و کشاورزی حضوری چشمگیر دارد. حسن روحانی در دیدار با فعالین اقتصادی در تیرماه گذشته فعالیت اقتصادی سپاه را زیر ضرب گرفت و گفت: “بخش خصوصی از آن دولتی که تفنگ نداشت، می‌ترسیدند چه برسد به اینکه اقتصاد را به دولتی دادیم که هم تفنگ دارد و هم رسانه در اختیار دارد و همه چیزی دارد و کسی جرأت ندارد با آنها رقابت کند”. فرماندهان سپاه به انتقاد روحانی جواب دادند. از جمله فرمانده سپاه در واکنش به سخنان روحانی درباره “دولت با تفنگ” اظهار کرد: «دولتی که تفنگ نداشته باشد توسط دشمنان تحقیر و سرانجام تسلیم می‌شود.»

 اما این چالش چند ماه قبل یکباره فروکش کرد. حسن روحانی قبل از معرفی کابینه به دیدار علی خامنه ای شتافت و بعد از توافق با او برسر لیست کابینه به خواست او به گفتگو با فرماندهان سپاه نشست. روحانی بعد از آن نشست از موضع انتقادی نسبت به سپاه فاصله گرفت و به ستایش از سپاه برخواست و گفت: “طبق قانون اساسی، امکانات نیروهای مسلح در بخش آموزش، امداد و مسائل اقتصادی در کنار دولت باید قرار بگیرد”. بعداز آن دیدار، نزدیکی و همکاری جای چالش بین دولت و سپاه را گرفت.

قرار گرفتن سپاه در کانون تحریم های دولت ترامپ، سپاه را در موقعیت ویژه قرار داد. از یکسو فشار امریکا برسپاه و شرکت های وابسته به آن و از سوی دیگر حمایت های گسترده نهادهای حکومتی از جمله دولت روحانی از سپاه. محمدجواد ظریف سپاه پاسداران را «افتخاری برای ایران» دانست و محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت در نشست خبری خود گفت: «جهان و بشریت باید قدردان سپاه در مبارزه با تروریست‌ها باشد.» حکومت گران یک زبان به تجمید و تکریم از سپاه برخاستند و کوشیدند که اعتبار از دست رفته سپاه را دوباره برگردانند. سپاه بدرستی در میان مردم به عنوان نهادی که بروجوه مختلف حیات اجتماعی چنگ انداخته و کشور را به سوی فاجعه پیش می برد، شناخته شده است

اگر نزدیکی دولت و سپاه برای هر دو ثمراتی داشته باشد، اما برای کشور در عرصه داخلی و منطقه  نتایج زیانباری خواهد داشت. بعد از این دست سپاه در چنگ انداختن به اقتصاد کشور بازتر خواهد شد و دولت روحانی راه را برای گرفتن پروژه های کلان برای سپاه خواهد گشود. چالش بین دولت روحانی و سپاه محدودیت هائی در فعالیت سپاه به وجود آورده بود. با همراه شدن دولت با سپاه، سپاه فعالیت های خود را در حوزه های مختلف اجتماعی گسترش خواهد داد. در پیشبرد سیاست های منطقه ای هم نقش سپاه افزایش و نقش دستگاه دیپلماسی کشور کاهش خواهد یافت.

اقتصاد کشور ما با بحران های متعددی روبرو است و وضعیت منطقه هم بحرانی است. در چنین شرایطی تقویت موقعیت سپاه و همراه شدن دولت با آن، روندهای منفی را تشدید خواهد کرد. راه غلبه بر بحران اقتصادی و مهار بحران در منطقه و کاهش تنش بین ایران و برخی کشورهای منطقه، تقویت موقعیت سپاه و همراه شدن با آن نیست. بلکه راه حل بازگرداندن سپاه به پادگان ها، در آوردن اقتصاد کشور از چنگ سپاه و سپردن تدوین و پیشبرد سیاست های منطقه به دستگاه دیپلماسی کشور است.