کردستان و مناطق کردنشین سرزمینی است که در دهه های گذشته رویدادهای خونینی در آن، میان نیروهای دولتی و چریکهای کرد به وقوع پیوسته که آثار و عواقب و جراحات ناشی از این درگیریها پس از سالها هنوز به صورت آشکار در هر گوشه ای نمایان است یا به نوعی خودنمایی می کند و این در حالی است که رسانه های دولتی در غیاب رسانه و تریبونی مستقل، با انعکاس واژگونه علت و علل درگیریها و با تبلیغات مختلف موجبات برانگیختن احساسات مردم سایر مناطق کشور برحسب آنچه که حقوق و مطالبات قانونی مردم منطقه بوده، شرایط را برای جنگ و درگیری و سرکوبهای بیشتر فراهم می کرده است. در اوایل دهه هشتاد هفته نامه «پیام مردم» با مدیرمسئولی نگارنده درصدد برآمد تا به عنوان نشریه ای مستقل و فارغ از خودسانسوری و بدون جانب داری از یک طرف خاص، با کاوش و نقد و بررسی نظرات، اندیشه ها، خواسته ها و مطالبات مردم، در حد توان خود حقایق و واقعیتها را فارغ از هرگونه اغراضی بیان نماید.
اگرچه اتخاذ این رویکرد پیام مردم را به محاق توقیف برد، اما فعالیت کوتاه مدت نشریه مذکور که به دو زبان فارسی و کردی و با گستره توزیع استانهای تهران و شش استان غرب کشور در سالهای ۱۳۸۲، ۱۳۸۳ انتشار می یافت، اثرات عمیق و گسترده ای بر افکار علاقه مندان و مردم منطقه و تشویق و ترغیب آنها به فعالیتهای مدنی و حقوق بشری و احترام به حقوق بشر برجای گذاشت.
۱
سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان در پی توقیف «پیام مردم» با شرکت مجموعه ای از کوشندگان مدنی و حقوق بشری و فعالان روزنامه نگاری در نیمه دوم سال ۱۳۸۳ شکل گرفت و در ۲۰ فروردین ۱۳۸۴ برابر با ۹ آوریل ۲۰۰۵، اعلام موجودیت نمود و فعالیتهای علمی و رسمی آن آغاز گردید. موضوع فعالیت و اهداف اصلی این سازمان براساس اساسنامه آن، عبارت است از: کوشش برای احترام به منشور حقوق بشر و رعایت آن، تشویق دولت به پیوستن به معاهدات بین المللی حقوق بشر، شناسایی و اعلام موارد نقض حقوق بشر، آموزش حقوق بشر و احترام به دموکراسی و حقوق دموکراتیک مردم، همزیستی مسالمت آمیز و مناسبات دوستانه مبتنی بر حقوق برابر برای تمامی مردم و احترام به تعیین سرنوشت و خودمختاری جوامع هم چنین در زیر مجموعه این مقاصد، تلاش برای الغای مجازات اعدام، منع هرگونه شکنجه، برابری حقوق زنان با مردان و رفع هرگونه تبعیض جنسیتی، تامین حقوق کودکان و منع هرگونه استفاده یا سوءاستفاده از کودکان و کار آنها، کوشش برای آزادی بدون قید و شرط زندانیان وجدانی و افرادی که به خاطر تعلقات قومی، ملی، نژادی و مذهبی زندانی شده اند.
برگزاری دادگاه های عادلانه و منصفانه منطبق با استانداردهای حقوق بشری برای زندانیان بویژه زندانیان سیاسی و آزادی آنان از حبس، کوشش برای آزادی فعالیت آزادانه احزاب و سازمانها و گروه های سیاسی مسالمت آمیز بدون نیاز به گرفتن پروانه دولتی، آزادی تشکیل اتحادیه ها و سندیکاها و انجمنهای مدنی و صنفی و کارگری فارغ از هرگونه ممانعتی، آزادی بیان و مطبوعات و انتشار روزنامه و نشریات بدون نیاز به اخذ مجوز دولتی، آزادی کامل عقیده و مذهب و وجدان و آزادی انتخاب و تغییر عقاید و مذهب، آزادی جوامع قومی و نژادی و مذهبی در حفظ و نگهداشت هویت فرهنگی و زبانی و حق مشارکت عادلانه در اداره امور خود و امور سیاسی کشور با حق توسعه اقتصادی و اجتماعی و سیاسی و فرهنگی مناطق تحت سکونت اقوام مختلف ایرانی.
۲
سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان در همان سال اول تشکیل خود ابتدا با برنامه و اساسنامه ای موقت، فعالیتهای گسترده ای بویژه در مناطق کردنشین ایران آغاز کرد و بسیار سریع از سوی نهادها و سازمانهای سیاسی و مدنی و حقوق بشری داخلی و خارجی و بین المللی مورد شناسایی قرار گرفت. از سویی اساسنامه اصلی سازمان و تهیه و تصویب آن حدود یک سال به طول انجامید. ارکان اصلی این نهاد، عبارتند از، مجمع عالی (موسسان)، شورای عالی، رئیس کل، مجمع عمومی شورای عمومی و دبیرخانه. مجمع عالی از میان اعضای خود یازده نفر را برای مدت سه سال به عنوان شورای عالی انتخاب می کند و شورای عالی که عالی ترین مرجع تصمیم گیری در سازمان است، رئیس کل را از میان اعضای خود برای مدت سه سال انخاب می کند، رئیس کل عالی ترین مقام حقوقی، اجرایی و اداری سازمان است و هیات مدیران و دبیرخانه زیرنظر این مقام فعالیت می کنند. اعضای هیات مدیران مرکب از چهار مدیر دوایر اداری و مالی، آموزش، حقوقی، ارتباطات و پیگیری و پنج دبیر کمیته های پیشگیری از اعدام و شکنجه، زندانیان، زنان و کودکان و کمیته حقوق سیاسی و مدنی، کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و رئیس دبیرخانه است. هم چنین هیات عالی نظارت، وظایف نظارت بر امور اجرایی و اجرای اساسنامه را برعهده دارد.
۳
سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان دارای دو کارگزاری تحت نامهای «دیده بانان حقوق بشر کردستان» و «گزارشگران حقوق بشر کردستان» است که به عنوان زیرمجموعه های سازمان به ترتیب اخبار و گزارشهای روزانه مربوط به موارد نقض حقوق بشر را رصد و گردآوری و نیز گزارشهای دوره ای و خاص را تهیه و تنظیم و به سازمان ارائه و انتشار می دهند، افزون بر اینها این سازمان دارای یک خبرگزاری به نام «خبرگزاری دیده بان حقوق بشر کردستان» است که اخبار نقض حقوق بشر را بطور روزانه منتشر می کند. سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان دارای چندین سایت اینترنتی، آموزشی، خبری و اطلاع رسانی به زبانهای فارسی، کردی و انگلیسی است که البته بارها این سایتها هک و یا فیلتر شده و مجدداً راه اندازی شده است. پایگاه اصلی اطلاع رسانی سازمان زیر عنوان «انسانیت» و پایگاه های کارگزاریها و خبرگزاری دیده بان حقوق بشر به طور مستمر فعال اند.
۴
سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان تشکیل شد تا به دفاع و حمایت از حقوق بشر در مناطق کردنشین ایران و سایر مناطق ایران بپردازد. این سازمان طی سالهای فعالیت هزاران گزارش از موارد نقض حقوق بشر شامل دستگیری و بازداشت و حبس و اعدام و شکنجه، نقض حقوق زنان در جامعه، خودسوزی و خودکشی زنان و گزارشهای دوره ای از خودسوزی آنها، آزار و قتل کولبران مرزی، برخورد با اصناف و مجامع معلمان، کارگران، دانشجویان و دیگر اقشار جامعه، حمایت و دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی و زنان محکوم به اعدام و سنگسار منتشر و بارها کمپین برای جلوگیری از عدام زندانیان سیاسی و سنگسار زنان برپا ساخته است. افزون بر اینها سازمان در دفاع و حمایت از حقوق بشر در کردستان ایران، کشور ایران و سایر مناطق کردنشین کشورهای همجوار و دیگر کشورهای خاورمیانه هزاران بیانیه، اطلاعیه و پیام، درخواست نامه، فراخوان، مناسبت نامه صادر و منتشر کرده است. سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان همکاری گسترده ای با دیگر نهادهای حقوق بشری از جمله مجامع بین المللی دارد و با شرکت در گردهماییهای بین المللی و عضویت در برخی مجامع بین المللی به ارتقا مفهوم حقوق بشر در ایران خدمت شایان توجهی می نماید.
۵
ایجاد موانع در برابر فعالیتهای سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان و برخورد با آن پس از دو سال از فعالیت، آغاز شد و طی سالهای اخیر ده ها نفر از اعضای این سازمان بازداشت و بعضاً با محکومیتها و حبسهای طولانی مواجه بوده اند، به طوری که تعدادی از اعضای سازمان زندانی و برخی نیز ناگزیر به خروج از کشور شده اند، با این حال اعضای شورای عالی و هیات مدیران و سخنگوی سازمان و بسیاری از دیده بانان و گزارشگران کماکان در داخل کشور به فعالیتهای قانونی خود هم چنان ادامه می دهند، اگرچه نمی توان انکار کرد که پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ موانع امنیتی عدیده ای برای کارگزاریهای وابسته به سازمان از جمله دیده بانان و گزارشگران ایجاد شده و آنها را با محدودیتهایی مواجه ساخته است. اما سازمان فعالیتهای خود را قانونی می داند و هیچ گاه تصمیم به توقف فعالیت نگرفته است. برای بیان فعالیتهای گسترده سازمان حقوق بشر کردستان شما به این بند از کیفرخواست وزارت اطلاعات و دادستانی علیه نگارنده بسنده می شود که «سازمان متبوع متهم از ماکو در شمال تا ایلام در جنوب مناطق کردنشین، در تمام روستاها و شهرها، خبرنگار، گزارشگر، کارگزار، نماینده و عضو فعال دارد، به طوری اگر حتی در کوره دهی، کوزه آب از دست یک زن بیافتد، این سازمان در اسرع وقت از آن مطلع می شود.» در پایان ذکر این نکته ضروری است که سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان در زمینه ایجاد و تشکیل نهادهای مدنی بسیار کوشا بوده، آخرین نمونه از فعالیتهای آن پیشنهاد «کمپین جهانی (بین المللی) حقوق بشر برای حمایت از حقوق مردم کرد» است که در حال شکل گیری است. فعالیتهای نهادمند این نهاد نوپا در آینده نزدیک برای حمایت از حقوق مدنی و سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و مشارکت در تعیین سرنوشت مردم کرد در چارچوب مرزهای رسمی و قانونی هر کشور دارای جمعیت و جامعه کرد، آغاز می شود.
