۱۶ آذر؛ جنبش دانشجویی و مبارزهٔ مداوم با استبداد!

۱۶ آذر، از سال ۱۳۳۲ تا امروز، در حافظهٔ تاریخی ایران به‌عنوان روز جنبش دانشجویی ماندگار شده است. روزی که در دانشکدهٔ فنی دانشگاه تهران، نیروهای امنیتی حکومت محمدرضا شاه پهلوی در واکنش به اعتراض‌های پی‌درپی دانشجویان نسبت به عادی‌سازی روابط با بریتانیای کبیر و در آستانهٔ سفر ریچارد نیکسون، با گلوله و سرنیزه بر آنان تاختند و جان مصطفی بزرگ‌نیا، مهدی (آذر) شریعت‌رضوی و احمد قندچی را گرفتند. از همان روز، ۱۶ آذر «روز دانشجو» نام گرفت و به نشانی پایدار از خاستگاه جنبش دانشجویی در ایران بدل شد.

روز دانشجو بازتاب دو جبههٔ آشکار بود: از یک‌سو نیروهایی که بر پایهٔ کودتای ۲۸ مرداد قدرت گرفته و در پی تحکیم سلطهٔ خود بودند، و از سوی دیگر، دانشجویان و فرهیختگانی که با ایمان به آزادی و استقلال وطن، صدای مردم را نمایندگی می‌کردند.

مخالفت، تقابل و مبارزهٔ دانشجویان ایران با استبداد و برای دستیابی به آزادی، برابری و عدالت اجتماعی، نه با ۱۶ آذر آغاز شد و نه با آن پایان یافت. اما بر بستر این مبارزه جنبش توانمند دانشجویی و جنبش‌های سیاسی ریشه‌داری شکل گرفت. یکی از این جنبش‌ها، جنبش ما فداییان خلق ایران بود. در گذر تمامی این دهه‌ها جنبش دانشجویی ایران علیرغم فرازونشیب‌هایش، جنبشی پایبند به ارزش‌های انسانی و حقوق بشری آزادی، برابری و عدالت اجتماعی بوده و مانده است. در هر جنبش، خیزش، برآمد و انقلاب که از آن پس در میهن ما شکل گرفته و تکوین یافته، نقش چشمگیر جنبش دانشجویی ایران مشهود بوده است.

در دهه‌های گذشته، دانشگاه‌ها و جنبش دانشجویی همراه با جامعهٔ ایران دستخوش دگرگونی‌های فراوان شده‌اند. در روزگار جنبش ملی شدن نفت و سال‌های پس از آن، جنبش دانشجویی -چه به‌تنهایی و چه در کنار سایر جنبش‌های اجتماعی، به ویژه جنبش کارگری- یکی از مهم‌ترین و اثرگذارترین نیروهای اجتماعی کشور بود. امروز اما با تغییرات گستردهٔ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، و با رشد جامعهٔ مدنی، جنبش‌های متعددی در جامعه پدید آمده و هریک جایگاه خود را یافته‌اند. هرچند این گسترش جنبش‌های اجتماعی، ممکن است در نگاه نخست، نشانهٔ کاهش نقش جنبش دانشجویی به نظر برسد، اما با نگاهی ژرف‌تر به تحولات ساختاری و اجتماعی در ایران، این امر بیش از هر چیز نشان از پویایی و رشد جامعۀ مدنی ایران در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دارد.

با وجود، تمام فشارها، سرکوب‌ها و نابرابری‌ها، از جمله طبقاتی‌تر شدن نظام آموزشی و تبعیض‌های ساختاری که بسیاری از فرودستان را از تحصیل در دانشگاه محروم می‌کند، جنبش دانشجویی همچنان زنده، مؤثر و وفادار به آرمان‌های آزادی‌خواهانه و عدالت‌جویانه‌اش پابرجاست و در برآمدهای جامعه با پویایی پا به میدان می‌گذارد. در جنبش «زن، زندگی، آزادی» نیز این نیروی آگاه و سازمان‌یافته حضور چشمگیر خود را نشان داد و بار دیگر هدف سرکوب و خشونت نیروهای استبدادی جمهوری اسلامی قرار گرفت.

در هفتادودومین سالگرد رویداد تاریخی ۱۶ آدر ۱۳۳۲، یاد و نام جان‌باختگان آن روز و تمامی دانشجویان مبارز در بیش از هفت دههٔ گذشته را بزرگ می‌داریم و به کنش‌گران جنبش نیرومند دانشجویی درود می‌فرستیم.

باور داریم که میهن ما در نتیجهٔ این رزم مشترک به جمهوری مبتنی بر صلح، آزادی، دموکراسی، برابری و عدالت اجتماعی و ارزش‌های جهان‌شمول حقوق بشر دست خواهد یافت.

اتحاد، مبارزه، پیروزی!

یکشنبه، ۱۶ آذر ۱۴۰۴ (۷ دسامبر ۲۰۲۵ میلادی)

هیئت سیاسی – اجرایی سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)

چاپ متن