رقم شرکت‌کنندگان در تظاهرات مونیخ؛ یک بررسی تازه

از همان روز شنبه، ۱۴ فوریه که اجتماع مونیخ به فراخوان رضا پهلوی برگزار شد بحث و جدل بر سر رقم واقعی شرکت‌کنندگان به جریان افتاد و عدد ۲۵۰ هزار که از سوی پلیس اعلام شده بود با تردید اساسی مواجه شد. تردیدی که در مورد تورنتو هم وجود دارد.

امروز روزنامه سراسری زوددویچه که در مونیخ منتشر می‌شود و به لحاظ کیفیت ژورنالیستی سرآمد رسانه‌های آلمان به حساب می‌آید پی این ماجرا را گرفته و با بررسی‌های گوناگون به رقم ۱۲۵ تا ۱۶۰ هزار نفر رسیده است. پلیس هم گفته که نتیجه این بررسی را رد نمی‌کند و اصراری بر درستی رقم خود ندارد و آن رقم حدسی و تجربی بوده، به خصوص که به خاطر کنفرانس امنیتی مونیخ استفاده از پهپاد و گرفتن تصویر از بالا هم ممنوع بوده است.

رقم ۱۲۵ تا ۱۶۰ هزار نفر هم البته کم نیست، ولی بالاخره چیزی در حدود صد هزار نفر با آمار اولیه پلیس اختلاف است که کم نیست.

ترجمه گزارش تحقیقی زود دویچه در زیر

جریان تظاهراتی علیه رژیم ایران در مونیخ، پلیس روز شنبه شمار شرکت‌کنندگان را ۲۵۰ هزار نفر اعلام کرد. رسانه‌ها و برگزارکنندگان این رقم را مورد تردید قرار داده‌اند. روزنامه زوددویچه تسایتونگ (SZ) بر اساس تصاویر وب‌کم و یک محاسبه آماری، تعداد شرکت‌کنندگان را حدود ۱۲۵ هزار تا ۱۶۰ هزار نفر برآورد کرده است. پلیس تأکید می‌کند که ارقام اعلام‌شده بر پایه تجربه عملیاتی است و ادعای دقت کامل ندارد. با این حال، برگزارکننده این تجمع آن را موفقیتی بزرگ می‌داند.

این عددی عظیم است که روز شنبه از مونیخ به سراسر جهان مخابره شد: ۲۵۰ هزار نفر «در اوج حضور»، یعنی به طور هم‌زمان، در ترزین‌ویزه گرد هم آمده بودند تا علیه رژیم ایران و اقدامات خشونت‌بار آن اعتراض کنند و به سخنان رضا پهلوی، فرزند شاه، گوش دهند. این رقم را پلیس مونیخ عصر شنبه از طریق چندین کانال منتشر کرد و رسانه‌های جهان، از جمله روزنامه SZ، آن را بازتاب دادند.

پلیس معمولاً به انتشار برآوردهای محافظه‌کارانه شناخته می‌شود. با این حال، ممکن است در این مورد وسعت اعتراضات را بیش از حد واقعی تخمین زده باشد. این موضوع با بررسی دقیق تصاویر مراسم روشن می‌شود. تصاویر پهپادی وجود ندارد، زیرا به دلیل برگزاری کنفرانس امنیتی، پرواز بر فراز مرکز شهر مونیخ و ترزین‌ویزه ممنوع بود. اما علاوه بر عکس‌ها و ویدئوهای متعدد از خود تظاهرات، روزنامه SZ توانست تصاویر دوربین‌های زنده‌ای را که از دو زاویه مختلف توسط شرکت‌های بهره‌بردار در اختیار تحریریه قرار گرفته بود، ارزیابی کند. این دوربین‌ها در تمام طول سال از ترزین‌ویزه فیلم‌برداری می‌کنند؛ یکی از کنار مجسمه باواریا و دیگری از برج کلیسای سنت پائول.

در ساعت ۱۶، حدود ۱۵ دقیقه پیش از سخنرانی رضا پهلوی، جمعیت به بیشترین گستردگی خود رسید. این موضوع از زوایای مختلف قابل مشاهده است و فرهید حبیبی نیز آن را تأیید می‌کند. حبیبی عضو هیئت مدیره انجمن ایرانیان تبعیدی «The Munich Circle» است که این تظاهرات را ثبت کرده بود. او می‌گوید ساعت ۱۵ تپه و پله‌های کنار مجسمه باواریا تخلیه شده بود و در آن زمان همه افراد به‌وضوح در سطح ترزین‌ویزه قابل مشاهده بودند. جمعیت بسیار بزرگی به سخنان پهلوی گوش می‌داد. به گفته برگزارکنندگان، شرکت‌کنندگانی از سراسر اروپا و با بیش از ۸۰۰ اتوبوس به مونیخ آمده بودند.

اگر گستره این تجمع را روی تصویر ماهواره‌ای منتقل کنیم، به مساحتی میان ۵۵ هزار تا ۶۵ هزار متر مربع می‌رسیم.

برای برآورد تعداد شرکت‌کنندگان، در گام بعدی باید مشخص کرد افراد با چه تراکمی کنار هم ایستاده بودند. با شمارش افراد در بخش‌های کوچک‌تر تصویر و تقسیم آن بر مساحت مربوطه، در نزدیکی جایگاه سخنرانی به عددی حدود ۲٫۳ نفر در هر متر مربع می‌رسیم. اگر فرض کنیم در کل تظاهرات همین میزان تراکم وجود داشته، شمار شرکت‌کنندگان در آن لحظه به‌طور تقریبی بین ۱۲۵ هزار تا ۱۵۰ هزار نفر بوده است. حتی با در نظر گرفتن افرادی که در سایر بخش‌های ترزین‌ویزه پراکنده ایستاده بودند، بعید است این رقم از ۱۶۰ هزار نفر فراتر رفته باشد.

اشتفان پوپه، استاد آمار در دانشگاه لایپزیگ که سال‌ها درباره برآورد تعداد شرکت‌کنندگان در رویدادهای بزرگ پژوهش کرده است، محاسبه SZ را «برآوردی مستحکم اما نسبتاً سخاوتمندانه» توصیف می‌کند. او نیز تصاویر وب‌کم را بررسی کرده و نتیجه گرفته است که حضور یک‌چهارم میلیون نفر در این محل «به هیچ وجه» امکان‌پذیر نبوده است. برای رسیدن به چنین عددی، باید در هر متر مربع بین چهار تا پنج نفر حضور می‌داشتند که «غیرممکن» است، به‌ویژه در زمستان و هنگام بارندگی، زمانی که افراد لباس‌های ضخیم پوشیده و چتر همراه دارند. در تظاهرات معمولاً به طور متوسط حدود ۱٫۵ نفر در هر متر مربع در نظر گرفته می‌شود.

سخنگوی پلیس مونیخ در پاسخ به پرسشی اعلام کرد که برآورد انجام‌شده بر پایه «تجربه عملیاتی پلیس» بوده است. پرسش‌ها درباره روش دقیق محاسبه بی‌پاسخ ماند. او تأکید کرد این عدد در اصل یک برآورد داخلی برای برنامه‌ریزی عملیات بوده و تنها به دلیل علاقه گسترده رسانه‌ها منتشر شده است. در نهایت، این صرفاً یک تخمین است و پلیس هرگز ادعای دقت صددرصدی ندارد. با این حال، پلیس مونیخ همچنان رقم اعلام‌شده را واقع‌بینانه می‌داند.

فرهید حبیبی در واکنش به بحث درباره تعداد شرکت‌کنندگان گفت: «این موضوع چیزی از افتخار ما کم نمی‌کند.» او این تجمع را برای ۱۰۰ هزار نفر ثبت کرده بود و به گفته خودش، آشکارا این هدف فراتر رفته است. او افزود: «مهم این است که توانستیم به جهان نشان دهیم در ایران جنایتی در حال وقوع است و ما ایرانیان می‌توانیم به شکلی مسالمت‌آمیز و دموکراتیک اعتراض کنیم.»