با تأسف و اندوه فراوان آگاه شدیم که رفیق سلطانعلی کشتمند، از چهرههای برجستهٔ سیاسی و از پیشگامان جنبش ترقیخواهانهٔ افغانستان، پس از یک دوره بیماری و دور از وطن چشم از جهان فروبست. دبیرخانه با گرامیداشت یاد و خاطرهٔ او، درگذشت این شخصیت برجسته را به مردم افغانستان، خانواده، دوستان و همهٔ نیروهای مترقی منطقه صمیمانه تسلیت میگوید.
نام رفیق کشتمند برای بسیاری از مهاجران سیاسی ایرانی که در دههٔ ۱۳۶۰ ناچار به ترک ایران شدند و به افغانستان دموکراتیک آن روزها پناه بردند، یادآور مهماننوازی، همبستگی و حمایت مردم و دولت افغانستان از نیروهای سیاسی ترقیخواه ایرانی است؛ حمایتی که در حافظهٔ تاریخی این نسل از مبارزان باقی خواهد ماند.
سلطانعلی کشتمند در سال ۱۳۱۴ در کابل زاده شد. او پس از فارغالتحصیلی در رشتهٔ اقتصاد از دانشگاه کابل، فعالیت حرفهای خود را در وزارت معادن و صنایع آغاز کرد. کشتمند در سال ۱۳۴۳، در کنگرهٔ مؤسس حزب دموکراتیک خلق افغانستان، به عنوان عضو اصلی کمیتهٔ مرکزی این حزب برگزیده شد و از همان زمان به یکی از چهرههای فعال و تأثیرگذار در جنبش سیاسی و اجتماعی کشورش بدل گردید. پس از انقلاب ثور ۱۳۵۷ نیز به سمت وزیر برنامهٔ افغانستان منصوب شد.
رفیق کشتمند در یکی از طوفانیترین و دشوارترین دورههای تاریخ افغانستان گام به عرصهٔ سیاست گذاشت. در جریان کودتای مشکوک حفیظالله امین به زندان افتاد و زیر سختترین شکنجهها قرار گرفت، اما با مقاومتی مثالزدنی ایستادگی کرد و بر باورها و آرمانهای خود پای فشرد.
او در سال ۱۳۶۰ به مقام نخستوزیری افغانستان رسید و نزدیک به هشت سال این مسئولیت را بر عهده داشت. پس از آن، کشتمند برای مدت پنج ماه بهعنوان معاون اول رئیسجمهور تعیین شد. در سالهایی که کشور درگیر جنگ و بحرانهای پیچیده بود، رفیق کشتمند با توانایی سازماندهی، تجربهٔ سیاسی و ارادهٔ استوار خود کوشید زمینههای امید، آرامش و بازسازی را برای مردم فراهم سازد. او پیوسته در جستوجوی راههایی برای عبور مسالمتآمیز از بحرانهای کشور بود و در این مسیر از هیچ کوششی دریغ نکرد. پس از آن نیز برای مدتی به عنوان معاون اول رئیسجمهور ایفای وظیفه کرد.
با سقوط دولت و هجوم نیروهای مورد حمایت غرب به کابل، رفیق کشتمند ناگزیر به ترک افغانستان شد و سالهای پایانی عمر خود را در مهاجرت، در لندن، سپری کرد.
کارنامهٔ او در مسئولیتهای دولتی، کارنامهای قابل توجه و درخور ارزیابی است. رفیق کشتمند به عنوان مدیری توانا و باتجربه شناخته میشد؛ هرچند شرایط دشوار جنگی و تهاجم نیروهایی که با حمایت سازمانهای اطلاعاتی و نظامی ایالات متحده پرورش یافته بودند، بسیاری از دستاوردهای او در مسیر توسعه و بازسازی افغانستان را تحتالشعاع قرار داد.
او از پیشگامان مبارزه برای برابری میان اقوام افغانستان به شمار میرفت و میکوشید از نفوذ و جایگاه خود، بهویژه در میان مردم هزارجات، برای کاهش تنشها و غلبه بر مشکلات سیاسی و اجتماعی بهره گیرد. از دیدگاه او، خودگردانی محلی و نوعی نظام فدرالی میتوانست ضامن تأمین برابری قومی و مشارکت عادلانهٔ همهٔ اقوام در ساختار سیاسی کشور باشد.
رفیق کشتمند که نام خانوادگی خود را به نشانهٔ پیوند و تعلق به کشاورزان زحمتکش کشورش برگزیده بود، به عنوان مبارزی خستگیناپذیر برای عدالت اجتماعی، برابری و پیشرفت افغانستان در یادها خواهد ماند. زندگی سیاسی، فعالیتهای حزبی و آثار برجایمانده از او، بخشی ارزشمند از تاریخ مبارزات مردم افغانستان را تشکیل میدهد.
فقدان رفیق سلطانعلی کشتمند ضایعهای بزرگ برای مردم افغانستان و برای همهٔ نیروهای آزادیخواه و مترقی منطقه است. دبیرخانه ضمن ادای احترام به یاد و نام این مبارز متعهد، یاد او را گرامی میدارد و خود را در غم این فقدان با مردم افغانستان و یاران و همراهان او شریک میداند.
یادش گرامی
دبیر خانه سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)
۲۴ اسفند، ۱۴۰۴ (پانزدهم مارس ۲۰۲۶)
