چرا آمریکا پنجرۀ فرصت نفتی را باز کرده است؟

برگردان: سیامک سلطانی

کاهش موقت تحریم‌های نفتی ایالات متحده به روسیه اجازه می‌دهد تا حجم صادرات ماهانه خود را تقریباً بدون هیچ تخفیفی بفروشد، اما این امر بازار جهانی را برای مدت طولانی آرام نخواهد کرد. واشنگتن فاقد ابزارهای اقتصادی برای جبران کاهش عرضه نفت ناشی از اقدام نظامی طولانی مدت علیه ایران است. تنها راه جلوگیری از افزایش قیمت نفت در درازمدت، پایان دادن به جنگ است و در مقطعی، دونالد ترامپ صرف نظر از اهدافش در ایران، مجبور به انجام این کار خواهد بود: آمریکایی‌ها افزایش قیمت بنزین را به طور نامحدود تحمل نخواهند کرد.

در نتیجۀ اقدام نظامی در ایران، تنگه هرمز به طور نامحدود بسته شد. این امر تهدید کمبود انرژی را ایجاد کرد، زیرا تقریباً ۱۵درصد از ترانزیت نفتکش‌های جهان از آن عبور می‌کند (طبق برآوردهای غیرمستقیم IMF PortWatch). یک هفته پس از شروع بمباران، با افزایش قیمت جهانی نفت به ۱۰۰ دلار در هر بشکه و بالاتر، ایالات متحده شروع به استفاده از مداخلات کلامی در مورد پایان قریب‌الوقوع جنگ کرد، که فقط به طور موقت بازار نفت را آرام کرد: تا ۱۲ مارس، نفت خام برنت دوباره نزدیک به علامت «دور» که از نظر روانی مهم است، معامله می‌شد.

در این شرایط، ایالات متحده تحریم‌ها علیه روسیه را تا حدی و موقتاً کاهش داد: به طور خاص، محدودیت‌های خرید نفت و فرآورده‌های نفتی روسیه که قبل از ۱۲ مارس در تانکرها بارگیری شده بود، به مدت یک ماه برداشته شد. به گفته کریل دمیتریف، نماینده ویژه رئیس جمهور روسیه در امور سرمایه‌گذاری و همکاری اقتصادی با کشورهای خارجی، این کاهش تحریم‌ها تقریباً شامل ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خواهد شد. در همین حال، بلومبرگ تخمین می‌زند که تا ماه مارس، تقریباً ۱۴۰ میلیون بشکه نفت روسیه در تانکرهایی که به مدت یک هفته یا بیشتر بلااستفاده مانده بودند، انباشته شده بود. اختلاف در تخمین‌ها احتمالاً به این دلیل است که برخی از حجم‌های بلااستفاده قبلاً قرارداد بسته شده بودند، به این معنی که حتی بدون لغو تحریم‌ها، می‌توانستند در آینده نزدیک فروخته شوند.

برای روسیه، ۱۰۰ میلیون بشکه نفت حجم قابل توجهی است. همانطور که الکساندر نواک، معاون نخست وزیر، گزارش داد، در سال ۲۰۲۵، روسیه ۲۳۸ میلیون تن نفت صادر کرد که معادل ۱.۷۵ میلیارد بشکه یا تقریباً ۴.۸ میلیون بشکه در روز است. بر اساس این رقم، ۱۰۰ میلیون بشکه معادل ۲۱ روز صادرات خواهد بود. اگر فقط محموله‌های دریایی را که تحت پوشش مقررات جدید تسهیلی قرار دارند در نظر بگیریم، طبق برآوردهای بلومبرگ، آنها به طور متوسط تقریباً ۳.۳ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۵ بوده‌اند. بر اساس این تخمین، مقررات تسهیلی دقیقاً معادل یک ماه صادرات خواهد بود.

روسیه قادر خواهد بود کل این حجم را با قیمتی مناسب و تقریباً بدون هیچ تخفیفی بفروشد، تازه کاهش قابل توجه حجم نفت معطل مانده در نفتکش‌ها در دریا را هم نباید فراموش کرد.

با این حال، این حجم‌ها برای آرام کردن اوضاع در بازار جهانی کافی نیستند: ۱۰۰ میلیون بشکه تنها ۰.۶ درصد از صادرات جهانی است که طبق گزارش اوپک، در سال ۲۰۲۴ به طور متوسط ۴۳.۲ میلیون بشکه در روز بوده است. بنابراین، کاهش جزئی تحریم‌ها فقط می‌تواند بازار را در کوتاه‌مدت آرام کند.

در مورد قیمت بنزین داخلی در خود ایالات متحده، اگرچه به طور قابل توجهی به قیمت جهانی نفت وابسته است، اما بعید است که چنین کاهش محدودی از تحریم‌های علیه روسی تأثیری داشته باشد. در حال حاضر، قیمت بنزین در بورس ایالات متحده به ۳ دلار در هر گالن نزدیک می‌شود – که به طور قابل توجهی بالاتر از سطح ۲ دلاری قبل از حملات گسترده به ایران است، اما کمتر از اوج ۴.۳۰ دلاری ژوئن ۲۰۲۲ است.

یک اقدام اضافی برای آرام کردن بازار جهانی می‌تواند آزادسازی ۱۷۲ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده باشد که توسط کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، در ۱۲ مارس اعلام شد. با این حال، با توجه به اینکه قرار است تحویل‌ها طی ۱۲۰ روز انجام شود، عرضه اضافی به ۱.۴ میلیون بشکه در روز خواهد رسید – حتی کمتر از تأثیر احتمالی کاهش تحریم‌ها علیه روسیه (با فرض اینکه تمام نفت بلااستفاده روسیه بتواند ظرف یک ماه فروخته شود، که ممکن است بیش از حد خوش‌بینانه باشد).

به نظر می‌رسد تنها راه مؤثر برای کاهش بحران نفت، پایان سریع اقدام نظامی علیه ایران باشد. هیچ اقدام اقتصادی که ایالات متحده ممکن است به آن متوسل شود، به سادگی کمبود عرضه ناشی از آسیب بیشتر به زیرساخت‌های تولیدی و لجستیکی در خاورمیانه را جبران نخواهد کرد.

اقدامات انجام شده توسط ایالات متحده در درجه اول با هدف طولانی‌تر کردن «پنجره فرصت» برای دستیابی موفقیت‌آمیز به اهداف عملیات نظامی در ایران انجام می‌شود. ظاهراً، سقفی برای قیمت‌های جهانی نفت وجود دارد که دونالد ترامپ قادر به تحمل فشار داخلی برای مدت طولانی در آن نخواهد بود و مجبور خواهد شد بدون دستیابی به نتیجه از ایران خارج شود. رسیدن به این سقف فقط مسئله زمان است: با طولانی شدن اقدام نظامی، ایالات متحده دیگر ابزاری برای جلوگیری از افزایش مجدد قیمت نفت نخواهد داشت.

——————

Приостановка санкций против России не удержит роста цен на бензин в США | Эксперт*

آندره گنیدچنکو: کارشناس ارشد مرکز تحلیل اقتصاد کلان و پیش‌بینی کوتاه‌مدت، محقق ارشد موسسه پیش‌بینی اقتصادی آکادمی علوم روسیه

چاپ متن