بخش راستیآزمایی بیبیسی فارسی تحقیقاتی را برای شناسایی محلهای غیرنظامی که در حمله هوایی اسرائیل و آمریکا به ایران از نهم اسفند تا کنون آسیب دیدهاند یا تخریب شدهاند، آغاز کرده است. نتیجه این تحقیقات نقشهای است که این محلها در آن مشخص شده است.
در بسیاری از موارد مشخص نیست که آیا حمله هوایی مستقیم به این مراکز بوده است یا حمله به ساختمانهای حکومتی و نظامی نزدیک آن.
به دلیل تعداد بالای محلهای غیرنظامی آسیبدیده و نبود گزارشهای معتبر درباره شماری از آنها، ممکن است همه این مراکز در این نقشه منعکس نشود.
این نقشه روزانه آپدیت میشود و نقاط بیشتری به آن اضافه میشود.
مراجعهکنندگان به این نقشه میتوانند با کلیک کردن بر نقاط قرمز، تاریخ و عکسی از آن ببیند و خلاصهای درباره آن بخوانند.
در مواردی که مکانهای آسیبدیده بسیار به هم نزدیک است، در نقشه یک نقطه قرمز دیده میشود، اما با زوم کردن بر روی آن، نقاط آسیبدیده دیگر در نزدیکی آن نقطه پدیدار میشود.
به دلیل حجم بالای مراکز غیرنظامی آسیبدیده در تهران، نقشه این شهر را جدا کردهایم.
آمار رسمی ایران از شمار کشتهشدگان و محلهای غیرنظامی آسیبدیده
حکومت ایران آمار دقیقی از شمار کشتهشدگان نظامی و غیرنظامی منتشر نکرده است.
خبرگزاری حقوق بشر هرانا، در گزارشی شمار کشتهشدگان را تا ۲۳ اسفند، ۴۷۶۵ اعلام کرده است و گفته ۱۲۹۸ نفر از آنها غیرنظامی بودهاند.
تازهترین آمار رسمی که در اختیار داریم (بدون تفکیک میان غیرنظامیان و نظامیان) از سوی جمعیت هلال احمر ایران در ۱۵ اسفند منتشر شده است. بر اساس گزارش هلال احمر ۱۳۳۲ نفر تا این تاریخ کشته شدهاند. از آن زمان تاکنون، هیچ آمار کلی بهروزرسانی شدهای منتشر نشده است.
با این حال، وزارت بهداشت ایران در ۲۴ اسفند آمار جداگانهای فقط از زنان و کودکان کشتهشده منتشر کرده است. در آمار وزارت بهداشت آمده است ۲۲۳ زن، از جمله ۳ زن باردار، کشته شدهاند و ۲۰۲ کودک، از جمله ۱۲ کودک زیر ۵ سال کشته شدهاند.
جمعیت هلال احمر ایران همچنین آمار مربوط به آسیب به اماکن غیرنظامی و شمار کارکنان پزشکی و دانشآموزان و کادر مدارس کشته شده را در ۲۴ اسفند منتشر کرده است.
واحدهای مسکونی و تجاری آسیبدیده:
۴۲,۹۱۴ واحد، از جمله ۶,۱۷۹ واحد تجاری و ۳۶,۴۸۹ واحد مسکونی، که ۱۰,۰۰۰ واحد مسکونی در تهران آسیب دیدهاند.
زیرساختهای پزشکی و آموزشی:
۱۶۰ مرکز دارویی، پزشکی، بهداشتی و اورژانسی بهطور جدی آسیب دیدهاند.
۱۲۰ مدرسه در سراسر کشور تحت حملات مستقیم یا غیرمستقیم قرار گرفتهاند که تاکنون منجر به مرگ ۲۰۶ دانشآموز و کادر مدرسه شده است.
مراکز و کارکنان هلال احمر:
۱۷ مرکز هلال احمر بهطور جدی آسیب دیدهاند و ۲۱ خودروی امدادی—که ۱۹ عدد آن آمبولانس بوده—از چرخه خدمت خارج شدهاند
۱۰ امدادگر هلال احمر در حین امدادرسانی مجروح شدهاند و یک امدادگر در خط خدمت کشته شده است.
کارکنان پزشکی:
تاکنون ۱۶ نفر از کارکنان پزشکی کشور بر اثر حملات هوایی کشته شدهاند
چه مراکزی غیرنظامی به حساب میآیند؟
در حقوق بینالملل بشردوستانه، شامل کنوانسیونهای ژنو ۱۹۴۹ و پروتکلهای الحاقی آن، قواعد مشخصی برای تفاوت میان اهداف نظامی و اشیاء یا مکانهای غیرنظامی در زمان جنگ تعریف شده است. اصل اساسی در این قوانین، اصل «تفکیک» است،
پروتکل الحاقی اول به کنوانسیون ژنو ماده ۴۸ در تعریف اصل تفکیک میگوید: «طرفهای درگیر باید همواره بین جمعیت غیرنظامی و نظامی و همچنین بین اشیاء/مکان غیرنظامی و اهداف نظامی تمایز قائل شوند و عملیات نظامی خود را فقط علیه اهداف نظامی هدایت کنند.»
بر اساس ماده ۵۲ پروتکل الحاقی اول ژنو، یک مکان یا شیء فقط زمانی هدف نظامی محسوب میشود که «به طور مؤثر در عملیات نظامی مشارکت داشته» باشد و «نابودی یا آسیب زدن به آن مزیت نظامی مشخصی» به شمار بیاید.
پایگاههای نظامی، انبارهای سلاح، مراکز فرماندهی و فرودگاهها یا زیرساختهایی که برای عملیات نظامی استفاده میشوند، از رایجترین اهداف نظامی بر اساس این تعریف هستند.
همین ماده هر چیزی که هدف نظامی محسوب نشود را بهطور «پیشفرض غیرنظامی» دانسته است، مانند خانهها و مناطق مسکونی، بیمارستانها، مدارس و زیرساختهای شهری، مگر اینکه برای اهداف نظامی استفاده شوند.
ماده ۵۲ پروتکل الحاقی اول تاکید کرده است که «اشیاء غیرنظامی نباید هدف حمله یا اقدامات تلافیجویانه قرار بگیرند.»
