این متن، خلاصهٔ تحلیلی گزارش سالانهٔ هرانا دربارهٔ وضعیت نقض حقوق بشر در ایران در سال ۱۴۰۴ است؛ گزارشی که بر پایهٔ دادههای مستند، تصویری روشن از گسترهٔ سرکوب، خشونت ساختاری و نقض حقوق بنیادین شهروندان ارائه میدهد. در ادامه، چکیدهای از مهمترین یافتهها و روندهای ثبتشده آمده است. متن کامل گزارش در لینک پایین قرار دارد.
سال ۱۴۰۴ یکی از سنگینترین و پرتنشترین دورههای نقض حقوق بشر در ایران طی دهههای اخیر بوده است. مجموعهٔ دادههای ثبتشده نشان میدهد که سرکوب سیاسی، برخورد خشونتآمیز با معترضان، گسترش اعدامها، نقض حقوق کودکان و زنان، فشار بر اقلیتها و وضعیت بحرانی زندانها در این سال به سطحی کمسابقه رسیده است. گسترهٔ نقضها نهتنها حوزههای سیاسی و امنیتی، بلکه زندگی روزمرهٔ شهروندان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
در حوزهٔ بازداشتها، ۷۸۹۰۷ نفر به دلایل سیاسی، عقیدتی یا اجتماعی بازداشت شدند؛ رقمی که بخش عمدهٔ آن یعنی ۷۸۱۲۶ نفر به حوزهٔ آزادی اندیشه و بیان مربوط است. اعتراضات سراسری دی و بهمن ۱۴۰۴ نقطهٔ اوج این سرکوب بود؛ اعتراضاتی که با قطع اینترنت، بازداشتهای گسترده و خشونت شدید مواجه شد. در این اعتراضات ۶۷۲۴ نفر از جمله ۲۳۶ کودک جان باختند و ۲۵۸۷۷ نفر دچار جراحات شدید شدند. مجموع بازداشتها در این دوره به ۵۳۷۷۷ نفر رسید.
در حوزهٔ کودکان، وضعیت بهشدت نگرانکننده است: ۲۳۵۳۸ مورد کودکآزاری، ۳۶ قتل کودک، ۲۰ مورد تجاوز، ۳۴۳ بازداشت زیر ۱۸ سال و بیش از یک میلیون کودک بازمانده از تحصیل ثبت شده است. همچنین ۱۰ هزار کودک کار شناسایی شدهاند و دستکم ۲ کودکمجرم اعدام شدهاند. روند ازدواج کودکان نیز همچنان صعودی است.
در حوزهٔ زنان، ۱۰۵ قتل زنان، ۶۸ مورد تجاوز و آزار جنسی، ۱۸۰ مورد خشونت خانگی و ۵ مورد اسیدپاشی ثبت شده است. برخوردهای امنیتی با زنان بهدلیل «بدحجابی» یا حضور در فضای عمومی نیز ادامه داشته است.
در بخش کارگری، ۱۷۰۹ گزارش نقض حقوق کارگران ثبت شده که شامل ۲۴۵۷ اخراج، ۱۲۷۰ کشته در حوادث کار و ۸۲۶۴ مصدومیت است. همچنین ۷۲۴ تجمع کارگری و ۳۹۰ اعتصاب برگزار شده است.
در حوزهٔ اقلیتهای قومی و مذهبی، مجموعاً ۳۷۶ بازداشت ثبت شده است. اقلیتهای مذهبی با ۶۹۲۷ ماه حبس تعزیری، ۷۹۸ ماه حبس تعلیقی و ۴.۷ میلیارد تومان جریمه مواجه بودهاند. تفتیش منازل، مصادرهٔ اموال و ممنوعالخروجی نیز در این حوزهها گسترده بوده است.
اعدامها در سال ۱۴۰۴ به سطحی بیسابقه رسید: ۲۴۸۸ اعدام شامل ۶۳ زن و ۲ کودکمجرم. این رقم نسبت به سالهای گذشته جهش چشمگیری داشته و ایران را در صدر کشورهای دارای بالاترین نرخ اعدام قرار میدهد. ۱۳ اعدام در ملأعام اجرا شده و ۱۳۰ حکم اعدام جدید صادر شده است.
در حوزهٔ زندانها، گزارشها از ۳۰۷ مورد سلول انفرادی، ۱۸۲ مورد محرومیت درمانی، ۱۸۷ مورد تهدید و فشار، ۳۹۸ مورد اعترافگیری و ۱۴ مرگ در زندان حکایت دارد. ۲۵۲۰ مورد نگهداری در شرایط نامناسب نیز ثبت شده است.
خشونت نیروهای نظامی علیه شهروندان نیز ابعاد گستردهای داشته است: ۳۲۸۲۰ نفر هدف تیراندازی قرار گرفتهاند که از این میان ۶۸۲۲ نفر جان باختهاند. کولبران و سوختبران همچنان از آسیبپذیرترین گروهها هستند. همچنین در حمله به مدرسهٔ دخترانهٔ «شجره طیبه» در میناب، ۱۶۸ دانشآموز کشته شدند.
در کنار این موارد، ۲۵۵۱ تجمع اعتراضی در سراسر کشور برگزار شده است. صدور احکام شلاق و قطع عضو نیز ادامه داشته: ۳۶۸۴ ضربه شلاق و ۶ مورد قطع عضو اجرا شده است.
در مجموع، دستگاه قضایی در سال ۱۴۰۴، ۲۰۸۳۲ ماه حبس تعزیری، ۱۴۴۰ ماه حبس تعلیقی، ۷.۴ میلیارد تومان جریمه نقدی و ۹۰۰ ماه تبعید برای متهمان عقیدتی و سیاسی صادر کرده است.
این مجموعهٔ گسترده از دادهها نشان میدهد که سال ۱۴۰۴ نهتنها سالی پر از نقضهای سیستماتیک حقوق بشر بوده، بلکه ساختارهای امنیتی، قضایی و اجرایی کشور در بسیاری از حوزهها بهطور فعال در تولید و تداوم این نقضها نقش داشتهاند.
