عفو بین‌الملل: دستگیری‌های گسترده در کشورهای خلیج فارس به‌دلیل ابراز عقیده در فضای مجازی در جریان جنگ ایران

برگردان: مرتضی صادقی

اخبار مربوط به دستگیری‌های گسترده در کشورهای حوزهٔ خلیج فارس نشان می‌دهد که این کشورها در جریان جنگ ایران، به دلیل ابراز عقیده در فضای مجازی، هزاران نفر را بازداشت کرده‌اند. سازمان حقوق بشر عفو بین‌الملل اعلام کرده است که مقامات این کشورها بیش از هزار نفر را به دلیل اظهارنظرهای آنلاین در طول جنگ ایران بازداشت کرده‌اند.

این دستگیری‌ها پس از حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه رخ داد. در پاسخ، ایران اهداف آمریکایی را در کشورهای خلیج فارس و برخی نقاط دیگر هدف قرار داد. تصاویر این حملات و پیامدهای آن در رسانه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شد.

شش کشور کویت، بحرین، امارات متحده عربی، قطر، عربستان سعودی و عمان هشدار دادند که «شایعات» یا «اطلاعات نادرست» دربارهٔ جنگ که از «منابع ناشناس» منتشر می‌شود، نباید در فضای مجازی بازنشر شود. به گفتهٔ عفو بین‌الملل، دولت‌های این کشورها این اقدامات را با عنوان «حفظ امنیت ملی» توجیه کرده‌اند.

تعلیق حقوق و محدودیت آزادی بیان

در بسیاری از کشورهای خلیج فارس، انتقاد آشکار از دولت یا خاندان حاکم پیش از این نیز ممنوع یا به‌شدت محدود بوده است. هِبا مورایف، از مدیران عفو بین‌الملل، می‌گوید:

«کشورهای حوزهٔ خلیج فارس ممکن است برای مقابله با اطلاعات نادرست و حفاظت از امنیت ملی اقداماتی انجام دهند. در شرایط درگیری مسلحانه، تعلیق برخی حقوق ممکن است مجاز باشد. اما هرگونه محدودیت بر آزادی بیان باید با استانداردهای سخت‌گیرانهٔ حقوق بین‌الملل مطابقت داشته باشد.»

عفو بین‌الملل برای تهیهٔ گزارش خود با فعالان، ساکنان کشورهای خلیج فارس، اعضای خانوادهٔ بازداشت‌شدگان و دیگر منابع گفت‌وگو کرده و همچنین بیانیه‌های رسمی دولت‌ها، هشدارها و اطلاعیه‌های مربوط به بازداشت‌ها را بررسی کرده است.

بر اساس این گزارش، برخی افراد تنها به دلیل اشتراک‌گذاری ویدیوهایی از رهگیری موشک‌ها یا محل اصابت آن‌ها بازداشت شده‌اند. گروهی دیگر نیز به دلیل ابراز همبستگی با مردم ایران یا سوگواری برای مرگ آیت‌الله خامنه‌ای دستگیر شده‌اند. دولت‌های خلیج فارس این نوع اظهارنظرها را «ستایش یک کشور متخاصم و رهبران نظامی آن» تلقی کرده‌اند.

سلب تابعیت

در بحرین، صدها شهروند، که اکثراً شیعه بودند، به دلیل اظهاراتشان بازداشت و تابعیت ده‌ها نفر نیز لغو شد. در این کشور، مانند ایران، تقریباً نیمی از جمعیت پیرو مذهب شیعه‌اند، اما خاندان سلطنتی حاکم سنی و هیچ‌گونه انتقادی را تحمل نمی‌کند.

در کویت، روزنامه‌نگار آمریکایی–کویتی احمد شهاب‌الدین به دلیل بازنشر تصاویری که پیش‌تر توسط رسانه‌های خبری منتشر شده بود، ۵۲ روز بازداشت شد. او تابعیت کویتی داشت، اما این تابعیت نیز از او سلب شد.

در هر دو کشور، ده‌ها نفر به دلیل انتشار محتوای مرتبط با جنگ به سال‌ها زندان محکوم شده‌اند.

در امارات متحدهٔ عربی نیز ده‌ها شهروند بریتانیایی به دلیل اشتراک‌گذاری تصاویر حملات ایران در شبکه‌های اجتماعی بازداشت شدند. سفارت بریتانیا به شهروندان خود دربارهٔ قوانین سختگیرانهٔ این کشور هشدار داده است.

قوانین مبهم و ابزار کنترل روایت

به گفتهٔ عفو بین‌الملل، دولت‌های خلیج فارس تلاش می‌کنند چهرهٔ خود را به‌عنوان «پناهگاه‌های امن» حفظ کنند و روایت مربوط به تأثیر حملات ایران را کنترل نمایند. برای این منظور، آن‌ها به «رویکرد معمول و استبدادی خود برای کنترل اطلاعات» متوسل شده‌اند.

به گفته عفو بین‌الملل، این کشورها از مفاد مبهم و بیش از حد کلی در قوانین مرتبط با مبارزه با تروریسم و امنیت ملی استفاده می‌کنند.

عفو بین‌الملل در بیانیهٔ خود تأکید می‌کند:

«دستگیری‌ها و سایر اقداماتی که کشورهای خلیج فارس علیه شهروندان خود انجام می‌دهند، باید به‌عنوان حمله‌ای گسترده، غیرمجاز و غیرقانونی به آزادی بیان تلقی شود.»

Amnesty: massa-arrestaties in Golfstaten tijdens Iran-oorlog om online uitingen

Golfstaten schenden massaal de vrijheid van meningsuiting – Amnesty International

چاپ متن