فرخ نگهدار در چالش با محمد منظرپور؛ روایت‌های متعارض از نتایج جنگ، از بقا تا تثبیت موقعیت

در چالش با محمد منظرپور!

جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، همچنان موضوع بحث و ارزیابی‌های متفاوت در محافل سیاسی و رسانه‌ای جهان است. در حالی که بخش بزرگی از رسانه‌ها و محافل فارسی‌زبان از تضعیف و شکست جمهوری اسلامی سخن می‌گویند، بسیاری از تحلیلگران و رسانه‌های جریان اصلی در آمریکا، اسرائیل و اروپا بر ناکامی اهداف راهبردی واشنگتن و تل‌آویو، محدودیت‌های قدرت نظامی آنان و ضرورت بازگشت به مسیر توافق و دیپلماسی تأکید دارند.

گفت‌وگوی محمد منظرپور با فرخ نگهدار از فداییان خلق ایران (اکثریت)، از زاویه‌ای تحلیلی به بررسی نتایج این جنگ، میزان دستیابی آمریکا و اسرائیل به اهداف اعلام‌شده و پیامدهای آن برای آینده مناسبات ایران با منطقه و جهان می‌پردازد. این گفت‌وگو همچنین تفاوت ارزیابی‌های رایج در رسانه‌های فارسی‌زبان با تحلیل‌های منتشرشده در محافل و رسانه‌های بین‌المللی را مورد توجه قرار می‌دهد.

از جمله محورهای اصلی بحث، ارزیابی نتایج جنگ از منظر محافل سیاسی و رسانه‌ای آمریکا و اسرائیل، اختلاف‌نظرهای موجود میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو درباره اهداف و پیامدهای جنگ، و نیز بازتاب این اختلافات در تصمیم‌سازی‌های آینده است. همچنین تأثیر فشارهای متضاد محافل مختلف در آمریکا، اسرائیل، کشورهای عربی و ترکیه بر سیاست‌های کاخ سفید و روندهای پیش رو مورد بررسی قرار می‌گیرد.

گفت‌وگو به مقایسه شکاف‌های سیاسی موجود در دو سوی منازعه نیز می‌پردازد. در آمریکا و اسرائیل، اختلاف دیدگاه‌ها درباره ادامه یا پایان جنگ و نحوه مواجهه با ایران آشکارتر شده است. در مقابل، به نظر می‌رسد تهدیدهای موجودیتی ناشی از جنگ، در داخل ایران به افزایش همبستگی نسبی در سطوح مختلف حاکمیت و حتی در بخشی از بدنه اجتماعی منجر شده باشد. این پرسش مطرح می‌شود که آیا شکاف‌های موجود در اردوگاه آمریکا و اسرائیل عمیق‌تر از شکاف‌های درونی جمهوری اسلامی است و آیا رسانه‌های فارسی‌زبان در ارزیابی این واقعیت‌ها تصویری متوازن و عینی ارائه می‌کنند یا خیر.

از دیگر محورهای این گفت‌وگو، بررسی جایگاه ایران در معادلات پس از جنگ است. در حالی که در آغاز درگیری‌ها، مسئله اصلی جمهوری اسلامی حفظ بقا و مقابله با تهدیدهای موجودیتی به نظر می‌رسید، اکنون این پرسش مطرح است که آیا پایان جنگ زمینه‌ساز تثبیت موقعیت ایران به‌عنوان یکی از بازیگران غیرقابل حذف در معادلات منطقه‌ای شده است یا خیر. این‌که چنین تغییر موقعیتی تا چه اندازه پایدار خواهد بود و طی چه دوره‌ای به رسمیت شناخته خواهد شد، همچنان محل بحث و مناقشه است.

گفت‌وگو همچنین به نقش کشورهای منطقه در پایان دادن به جنگ می‌پردازد. بسیاری از شرکای منطقه‌ای آمریکا، برخلاف برخی انتظارات اولیه، برای توقف درگیری‌ها و حرکت به سوی راه‌حل‌های سیاسی و دیپلماتیک لابی کردند. این وضعیت با مواضع همین بازیگران در دوران جنگ ایران و عراق و نیز در جریان مذاکرات منتهی به برجام مقایسه می‌شود تا روشن شود چه تغییراتی در موازنه‌های منطقه‌ای و درک بازیگران از جایگاه ایران رخ داده است.

در همین چارچوب، این پرسش نیز مطرح می‌شود که آیا تحولات اخیر می‌تواند آغازگر دوره‌ای تازه در مناسبات ایران با همسایگان، قدرت‌های منطقه‌ای و بازیگران جهانی باشد؛ دوره‌ای که در آن، به‌رغم تداوم اختلافات و تنش‌ها، نقش و وزن ایران بیش از گذشته به‌عنوان یک واقعیت تأثیرگذار در معادلات منطقه‌ای مورد پذیرش قرار گیرد. همچنین بررسی می‌شود که آیا تلاش جمهوری اسلامی برای بقا، به تدریج به سمت نوعی همزیستی و تعامل پایدارتر با دیگر مؤلفه‌های منطقه‌ای و جهانی سوق خواهد یافت یا خیر.

در بخش دیگری از این گفت‌وگو، ارزیابی‌های منتشرشده در رسانه‌ها و محافل فکری اسرائیل، از جمله نقدهای مطرح‌شده در روزنامه هاآرتص درباره عملکرد دولت نتانیاهو و میزان موفقیت یا شکست اهداف اعلامی جنگ، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

این گفت‌وگو تلاشی است برای نگاهی فراتر از روایت‌های رایج و قطبی‌شده، و برای پاسخ به این پرسش محوری که جنگ اخیر در نهایت چه تأثیری بر توازن قوا، جایگاه منطقه‌ای ایران و چشم‌انداز مناسبات آینده ایران، آمریکا و اسرائیل بر جای گذاشته است.

چاپ متن