انتخابات اقلیم کردستان: مقطعی حساس در میان بی ثباتی منطقه ای!

انتخابات مسالمت‌آمیز می‌تواند روایتی متضاد برای خشونت و ناکامی‌های حاکم در بیشتر مناطق خاورمیانه باشد.

به نقل از استیمسون خاورمیانه و شمال آفریقا

۱۸ اکتبر ۲۰۲۴

یادداشت سردبیر: بینار ف.ک[i] به مدت یک دهه به عنوان روزنامه نگار مستقر در کردستان عراق کار کرد و جنگ ها، سیاست و گروه های افراطی مانند داعش، القاعده را پوشش داد. او همچنین با ائتلاف جهانی برای شکست داعش، YouGov، دیده بان حقوق بشر، و عفو بین الملل، در میان سایر سازمان هایی که برای حل مناقشات تلاش می کنند، همکاری کرده است. او خواسته است که نام خانوادگی خود را به دلایل ایمنی شخصی پنهان کنند.

توسط باربارا اسلاوین، همکار برجسته، دیدگاه های خاورمیانه

در ۲۰ اکتبر، انتخابات پارلمانی اقلیم کردستان عراق برگزار می شود. رای گیری آتی که به دلیل اختلافات بین احزاب رقیب بر سر سیستم رای دهی به مدت دو سال به تعویق افتاد، فرصتی برای نمایش دموکراسی کردی در بحبوحه درگیری ها و بی ثباتی در خاورمیانه است.

این منطقه که تحت سیستم فدرال عراق دارای خودمختاری قابل توجهی است، قرار بود تا پایان سال ۲۰۲۲ انتخابات برگزار کند. اما حزب دمکرات کردستان (KDP) و اتحادیه میهنی کردستان (PUK) نتوانستند در مورد اصلاح سیستم انتخابات ، به ویژه در مورد کرسی های اقلیت به توافق برسند. در نتیجه پارلمان کردستان در ماه مه ۲۰۲۳ تعلیق شد[ii].

پس از آن، دادگاه عالی فدرال عراق، تمدید دوره قبلی پارلمان کردستان را مغایر قانون اساسی دانست. دادگاه دستور برگزاری انتخابات جدید را صادر کرد که عملاً قوه مقننه کردستان را منحل کرد.

بر اساس قانون جدید، اقلیم کردستان به چهار حوزه انتخاباتی تقسیم شده است[iii]. این نشان دهنده انحراف از سیستم ۲۰۱۸ است که از مدل نمایندگی تناسبی لیست باز در یک حوزه انتخابیه استفاده می کرد[iv].

۳.۷۸۹.۰۰۰ رای دهنده ثبت نام شده در مقایسه با ۳.۰۸۵.۴۶۰ رای دهنده واجد شرایط در سال ۲۰۱۸ وجود دارد. احزاب برای ۱۰۰ کرسی با هم رقابت می کنند که پنج کرسی آن برای اقلیت ها و یک سهمیه ۳۰ درصدی برای زنان است.

مسعود بارزانی، رئیس حزب دمکرات کردستان، که با شعار «ثبات، رفاه، وحدت و مقاومت» نامزد می‌شود، روایت سنتی ملی‌گرایانه حزب را برجسته کرده و بر فداکاری‌های تاریخی مردم کرد تأکید می‌کند. بارزانی در یک سخنرانی در مبارزات انتخاباتی، اقلیم کردستان را دستاوردی توصیف کرد که بر اساس «خون شهدا، قربانیان انفال [یک کمپین ضد کردی که توسط دیکتاتور سابق عراق صدام حسین دنبال می‌شد] ، پیشمرگه‌های قهرمان و مبارزات گسترده‌تر کردها ساخته شده است.»

مسرور بارزانی معاون حزب دمکرات کردستان مجددا بر نقش دیرینه این حزب تاکید کرد و گفت: هر زمان که اقلیم کردستان مورد حمله قرار گرفته، حزب دمکرات کردستان در خط مقدم دفاع بوده و در این نقش مصمم است.

حزب دموکرات کردستان توسط نوادگان مصطفی بارزانی رهبری می شد، در حالی که حزب اتحادیه میهنی کردستان توسط نوادگان بنیانگذار فقید آن، جلال طالبانی، هدایت می شود.

بافل طالبانی، رئیس اتحادیه میهنی کردستان – پسر ارشد جلال طالبانی – کمپین حزب را با یک سخنرانی آتشین تحت شعار “ما به آن پایان خواهیم داد[v]” با تمرکز بر نارضایتی از تسلط حزب دمکرات کردستان بر حکومت اقلیم کردستان (KRG) آغاز کرد. طالبانی گفت: «در ۱۷ سال از ۱۹ سال گذشته، نخست وزیر و وزارتخانه های کلیدی تحت کنترل حزب دیگر [حزب دمکرات کردستان] بوده است. “آیا از وضعیت فعلی راضی هستید؟”

طالبانی در یک استادیوم در سلیمانیه، سنگر حزبش، وطن‌پرستی حزب دمکرات کردستان را به چالش کشید و مدعی شد که «اتحادیه میهنی کردستان از آن‌ها بسیار قوی‌تر، بزرگ‌تر، وفادارتر و فداکارتر به آرمان کردها است.»

طالبانی با تاکید بر ظرفیت های منطقه، تصریح کرد: این کشور اگر خوب مدیریت شود بهشت ​​است. نفت و گاز و آب داریم. ما جمعیتی وفادار، شجاع، توانمند و تحصیل کرده داریم.» طالبانی از بارزانی خواست «در مقابل همه کردها مناظره کند تا مشخص شود که برنامه چه کسی برای کردستان بهتر است.»

حکومت اقلیم کردستان همچنین یک حزب ثالث به نام جنبش گوران[vi] دارد که در سال ۲۰۰۹ به دلیل نارضایتی از هر دو حزب اصلی تأسیس شد. دانا احمد مجید، رهبر فعلی، با رفع کاستی های گذشته در نتیجه پیوستن به دولت های قبلی اقلیم کردستان، به دنبال بازسازی اعتماد رای دهندگان بود. وی با تاکید بر بردن کرسی انتخاباتی نسبت به مشارکت در دولت، یک تغییر احتمالی در استراتژی را ترسیم کرد و گفت: “نتایج انتخابات هر چه باشد، تا زمانی که اکثریت پارلمانی را تشکیل ندهیم، در دولت شرکت نخواهیم کرد.” با این حال، در سال ۲۰۲۱، این حزب نتوانست حتی یک کرسی را به دست آورد که نسبت به ۲۴ کرسی که در انتخابات سال ۲۰۱۴ کسب کرد، کاهش شدیدی داشت.

یک حزب منشعب دیگر توسط لاهور طالبانی رهبری می شود که از ریاست مشترک اتحادیه میهنی برکنار شد[vii]. او که معروف به لاهور شیخ جنگی است، اکنون ریاست حزب جبهه خلق را بر عهده دارد که بر اصلاحات در حکومت، عدالت و امنیت تمرکز دارد.

شیخ جنگی در اولین سخنرانی خود به عنوان رهبر حزب گفت: «جبهه خلق یک پروژه جدی سیاسی است، یک جنبش مردمی متنوع که برای انجام وظایف مهم و حیاتی، از جمله اصلاح حقوق عمومی و تأمین امنیت و ثبات برای مردم کشور در منطقه کردستان به وجود آمد.» جنگی بر لزوم مشارکت مردمی برای رسیدگی به آنچه که او «حکمرانی فاسد» توصیف کرد، تأکید نمود.

یک حزب جدید دیگر، جنبش هالوست، تحت رهبری علی حما صلاح، نیز از تمرکز قدرت انتقاد می کند و می گوید: «حکومت در کردستان در دست پنج نفر است: مسعود بارزانی، نچیروان بارزانی، مسرور بارزانی، بافل طالبانی و قباد طالبانی». صلاح این رهبران را به یک مناظره عمومی دعوت کرد[viii] تا درباره حکمرانی آینده و راه‌حل‌های چالش‌های منطقه بحث کنند. او تأکید کرد که جنبش هالوست برخلاف حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان فاقد یک «منطقه» نفوذ جغرافیایی خاص است.

صلاح مدعی شد که هم حزب اتحاد میهنی کردستان و هم حزب دموکرات کردستان مانع از ایجاد نهادهای کلیدی ملی شده‌اند. او استدلال کرد که این احزاب به عنوان «شرکت‌هایی» عمل می‌کنند و از نفت و ثروت منطقه بهره‌برداری کرده و از طریق سرکوب مردم قدرت را حفظ می‌کنند.[ix]

یک حزب جدید دیگر، جنبش نسل جدید، توسط شاسوار عبدالواحد، که یک بازرگان است، رهبری می شود. او نیز کمپین خود را با انتقاد از حاکمیت دیرینه اتحادیه میهنی کردستان و حزب دمکرات کردستان آغاز کرد. عبدالواحد، که به رهبری جنبشی در سال ۲۰۱۷ علیه رفراندوم استقلال که با از دست دادن کرکوک به دولت بغداد نتیجه معکوس داد[x]، معروف است، از رای دهندگان خواست که “چشم های خود را باز کنند و به آنها [حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان] بگویید که دروغ می گویید.”

اگر انتخابات به صورت مسالمت آمیز در اقلیم کردستان عراق برگزار شود، اهمیت گسترده تری خواهد داشت و روایتی متضاد از خشونت و شکست های حاکمیتی حاکم بر بسیاری از دیگر مناطق خاورمیانه ارائه می کند.

با این حال، تعمیق انشقاق در این خانه تقسیم شده می‌تواند ثبات و انعطاف‌پذیری دموکراتیک را که امید و هدف انتخابات پیش‌بینی می‌شد، تضعیف کند و حتی موجودیت حکومت اقلیم کردستان را تهدید نماید.[xi]

اقلیم کردستان روابط دشواری با ترکیه و ایران دارد، دو همسایه ای که از لحاظ تاریخی برای نفوذ در میان کردهای عراق با هم رقابت داشته اند[xii]. عملیات نظامی ترکیه در شمال عراق و حمایت ایران از گروه های شبه نظامی[xiii]، حکومت اقلیم کردستان را تهدید می کند. آنکارا و تهران هر دو منافع استراتژیک خود را در عراق دارند و توانایی حکومت اقلیم کردستان در ایجاد توازن بین این روابط برای حفظ ثبات منطقه و حفاظت از خودمختاری کردها بسیار مهم است.

به طور سنتی، ترکیه از روابط نزدیک تری با حزب دموکرات کردستان برخوردار است. تنش ها بین اتحادیه میهنی کردستان و آنکارا در دو سال گذشته تشدید شده است[xiv] و ترکیه طالبانی را به ارتباط با گروه های مرتبط با حزب کارگران کردستان یا پ.ک.ک متهم می کند، گروهی که برای خودمختاری کردها در ترکیه جنگیده است. آنکارا با اشاره به افزایش حضور پ‌ک‌ک، حریم هوایی خود را به روی پروازها به سلیمانیه بسته است[xv]. بدتر از آن، یک افسر سابق ارتش ترکیه خواستار ترور طالبانی شده است[xvi].

از لحاظ تاریخی، ایران روابط قوی تری با اتحادیه میهنی کردستان داشته است[xvii]. با این حال، مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران در سفر اخیر به عراق با نچیروان بارزانی رئیس اقلیم کردستان، مسرور بارزانی نخست وزیر و مسعود بارزانی رئیس حزب دمکرات کردستان گفتگو کرد[xviii].

نتیجه انتخابات بر مسیر روابط حکومت اقلیم کردستان با همسایگانش و همچنین ایالات متحده تأثیر خواهد گذاشت. ایالات متحده در حال برنامه ریزی برای کاهش نیروهای آمریکایی مستقر در پایگاه های مرکزی عراق در سال ۲۰۲۵ و انتقال برخی از آنها به اربیل، پایتخت اقلیم کردستان است[xix]. هر گونه تغییر در سیاست خارجی ایالات متحده می تواند حکومت اقلیم را در برابر قدرت های منطقه ای مانند ترکیه آسیب پذیرتر کند. دولت اقلیم کردستان همچنین باید روابط پیچیده خود با دولت مرکزی بغداد را تامین کند.

*****

[i]بینار ف.ک. کاندیدای کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل در دانشکده امور جهانی و عضو موسسه مطالعات صلح بین المللی در دانشگاه نوتردام، ایالات متحده است. او که در حال حاضر در واشنگتن دی سی مستقر است، قبلاً بعنوان روزنامه‌نگار و به مدت یک دهه جنگ‌ها و درگیری‌ها در خاورمیانه را با تمرکز بر گروه‌های افراطی مانند داعش،  القاعده و دیگر شبه‌نظامیان پوشش می‌داد.

[ii] https://www.voanews.com/a/kurdistan-region-set-to-hold-long-delayed-parliamentary-election/7800756.html

[iii] https://iraq.un.org/sites/default/files/2024-08/Information package KRI elections final.pdf

[iv] http://austria.gov.krd/en/parlamentswahlen-2018-in-der-region-kurdistan-irak/

[v] https://x.com/Bafeltalabani/status/1840464342426452104

[vi] https://thekurdishproject.org/history-and-culture/kurdish-nationalism/gorran-movement-for-change/

[vii] https://amwaj.media/article/exclusive-is-lahur-sheikh-janki-s-role-in-sulaimaniyah-over-and-the-power-of-tala

[viii] https://www.facebook.com/Alihama83/videos/868131521694537/

[ix] https://www.facebook.com/watch/live/?mibextid=WC7FNe&ref=watch_permalink&v=2879479915562853&rdid=tw7kzOYJ2gasW96J

[x] https://www.bbc.com/news/world-middle-east-41419633

[xi] https://foreignpolicy.com/2023/03/22/iraq-kurdistan-region-democracy-war-invasion-united-states/

[xii] https://www.stimson.org/2024/will-a-turkey-iraq-security-agreement-diminish-irans-hold-over-iraq

[xiii] https://www.brookings.edu/articles/the-path-forward-on-iran-and-its-proxy-forces/

[xiv] https://www.middleeasteye.net/news/turkey-pressure-puks-bafel-talabani-alleged-pkk-ties

[xv] https://www.aljazeera.com/news/2023/4/5/turkey-closes-airspace-to-iraqs-sulaimaniyah-cites-pkk-presence#:~:text=Turkey%20has%20closed%20its%20airspace%20to%20planes

[xvi] https://bianet.org/haber/ex-turkish-military-officer-suggests-assassination-of-kurdish-leader-bafel-talabani-300119

[xvii] https://www.stimson.org/2024/will-a-turkey-iraq-security-agreement-diminish-irans-hold-over-iraq/

[xviii] https://thearabweekly.com/pezeshkian-visits-iraqi-kurdistan-iranian-kurdish-opposition-looming-large

[xix] https://www.reuters.com/world/us-iraq-deal-would-see-hundreds-troops-withdraw-first-year-sources-say-2024-09-06/

چاپ متن