واکاوی زوایای مفهوم مشارکت مردم – بخش دوم

مقایسه آماری عرصه ها در ادوار انتخاباتی:

آنچه خواندید : در بخش نخست نمایه ای از مؤلفه های چهار گانه رفتار انتخاباتی در ایران بقرار :۱- نقش مردم یا رای دهندگان ( شرکت کنندگان ) ۲- احزاب و گروههای سیاسی .۳- رسانه ها و وسایل ارتباط جمعی۴- خواست و نگرش حاکمیت عنوان شد . در ادامه به تفاوت پیشینه بررسی رفتار انتخاباتی در غرب و

 ایران پرداخته شد و موضوع محل تلاقی بودن رفتار انتخاباتی با علوم سیاست ، ارتباطات و آمار و روانشناسی ، انسان شناسی و تاریخ بر شمرده شد . در پاراگراف پائین همچنین ترکیب دو عنصر تبیین شد و عناصر آن خصوصأ ۱- قومی و مذهبی . ۲- سطح توسعه انسانی مشتمل بر تولید اقتصادی ، سطح تحصیلات و سواد و سطح بهداشت گفته شد و رابطه همبستگی و یا ناهمبستگی آن بررسی شد . در بخش دوم بنابر مقایسه آماری انتخابات ایران در ۱۶ دوره می باشد . ۱۶ دوره انتخابات که به شمول از اولین دوره ریاست جمهوری تا اولین دوره انتخابات شورای شهر و روستا در سال ۱۳۷۷ در محدوده مزبور بوده است .

 از میان درصد میزان مشارکت ۱۶ دوره انتخابات زیاست جمهوری ، مجلس شورای اسلامی ، مجلس خبرگان و شوراهای شهر و روستا ، از نظر قومی ، متفاوت و سطح توسعه انسانی در جدول زیر آمده که در آن کلان شهر تهران در ردیف اول جدول نشانده شده است .

۱- میزان مشارکت مردم استانها در ۱۶ دوره انتخابات ایران ، روزنامه صبح امروز صفحه ۷ سیاسی ۴/۸/۱۳۷۷ – ۲۶ اکتبر ۱۹۹۹

۲- نک پانوشت۱

۳- نک پانوشت ۱

۴- نک پانوشت ۱

۵- میزان حضور مردم در انتخابات مجلس خبرگان روزنامه خرداد ۲۹/۷/۱۳۷۸

۶- کیهان صفحه ( ۷)  9/12 1377

انتخابات ایران برغم همه محدودیت های حاکم بر آن بدلیل آنکه میزانی از عنصر رقابت در بین جناح و باند های سیاسی پذیرفته شده از سوی نظام سیاسی در آن وجود دارد و نظیر مجلس های یکدست فروپاشیده رژیم پهلوی نمی باشد. در جدول یک ۱۶ دوره انتخابات نهاد های پارلمان، ریاست جمهوری، خبرگان و شوراهای شهر و روستا ( پارلمان های محلی ) به تفکیک درصد مشارکت در سطح استان در مورد هر نهاد عرفی مدرن آورده شده است.

به آمارهای موجود در عرصه های گوناگون انتخابات ایران اززوایای مختلف میتوان نگریست. اما خروجی آن نگاه که آمارها بر مبنای تمایل پنهان مردم پیچیده ایران پردازش کند میتوان در سازمانگری و بسیج مردم مؤثر باشد. در راستای برخورد نگاهها به آمار انتخاباتی بر انتخابات در استان اصفهان یا شهر گردشگری و مردمی و نگهدارنده صنعت دستی تزیینی، همچنین متکی بر باورهای دینی را در مقایسه با دو استان قومی مقایسه میکنم. دو استان آذربایجان غربی و شرقی ، نمونه درصد مشارکت در انتخابات مجلس خبرگان در طی سه دوره را می آورم. سطح مشارکت در استانهای پیشگفته در انتخابات مجلس خبرگان در مقایسه با انتخابات مجلس کمتر و همپوشانی با درصد شرکت در انتخابات دیگر وجود دارد. بدون شک دو استان اصفهان و آذربایجان شرقی که تولیدات اقتصادی آن نقش اساسی دارد، نسبت به استان یزد و مازندران چرا در مقام پایین تری قرار دارد؟ علت تفاوت سطح مشارکت در استانهای اصفهان و آذربایجانشرقی و غربی با دو استان یزد و مازندران چیست؟ آیا همبستگی میان عامل تفاوت وجود دارد؟ از طرح پرسش هایی که از نگاههای خاص است آغاز میکنم. آیا باورمردم نسبت به دین دستخوش تغییرشده که باید از ناحیه سکولاریسم وارد شویم؟ آیا نمیتوان وجود هواداران دین باور آقای منتظری مبدع مقوله ولایت فقیه و مدافع آن علیرغم خلع از ولیعهدی آن در اصفهان و طاهری امام جمعه سابق اصفهان که در کنار نماینده ولایت فقیه، حامی اصلاح طلبان حکومتی بود را در برابر هم قرار دهیم. اگر چنین شود درارائه تز سکولاریسم ایرانی ذهنیگری نخواهیم کرد و از سطح مشارکت مردم در انتخابات مجلس خبرگان استنباط مبتنی برگسست از روحانیت و ولایت فقیه تقویت نخواهد شد. البته حضور آقای منتظری خلع از کسوت ولیعهدی ولایت فقیه عامل کاهش سطح مشارکت در استان اصفهان نبوده است. پذیرش اصل مزبور باید در استان آذربایجان شرقی کارآمدی بیشتری داشته باشد. چنانچه نقش روحانب برجسته آقای شریعتمداری در خلع لباس روحانیت وی باید کین و نفرت مردم آذری را در مقایسه با مردم اصفهان در قالب مشارکت پایین تری نشان دهد.

برخی نیز عقیده دارند که رابطه سطح توسعه انسانی ( تحصیلات ، تولید اقتصادی و فرهنگ بهداشت ) با سطح مشارکت در انتخابات رابطه معکوسی دارد. برخی ها گواه و مدرک اثباتی خود به سطح مشارکت استان تهران استناد میکنند . فرض بر این که سطح مشارکت موجود استان تهران به لحاظ سطح تحصیلکردکان بالای مردم آن باشد . آیا میتوان این اصل را در مورد استان های با سطح مشارکت بالا تعمیم داد . انتخابات نهادهای عرفی در استان های مازندران، مرکزی، زنجان، یزد، ایلام و کهکیلویه را در مورد سطح مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری، مجلس و خبرگان نسبت به آمار مشارکت در استان تهران و سطح مشارکت استانهای پیشگفته در انتخابات شوراهای شهر و روستا بویژه ایلام و کهکیلویه ( به ترتیب ۲۹/۹۳% و ۹۹/۹۹% بنا به آمار روزنامه صبح امروز ) را که نگاه میکنیم و سه عنصر سطح توسعه انسانی را در برابر وضعیت استانها قرارمیدهیم یا باید چشم بر وجود سه عنصر«سطح تحصیلات ، تولید اقتصادی و فرهنگ بهداشت»، ببندیم و منکر آن شویم که در مورد استانهای مزبوربا وجود آمار رسمی مرکز آمار ایران صدق پیدا نمیکند. یعنی مراکز صنعتی در استانهای زنجان، مرکزی، یزد و مازندران نسبت به استانهای ایلام و کهکیلویه که قطب دامپروری سنتی و کشاورزی هستند، بالاترهستند و همگی به تناسب خود حداقل از امکانات آموزشی دانشگاه آزاد و مؤسسات آموزشی نظیرمدارس عالی غیر انتفاعی و دانشکاه پیام نور برخوردارند. پس میتوان ادعا کرد که سطح فرهنگ بهداشت در استانها با مشارکت بالا بویژه در انتخابات شوراهای شهر و روستا آنچنان پایین است که مردم را به پای صندوق رای میکشاند. و همچنین باید از رویکرد مبنی بر اینکه انتخابات ریاست جمهوری عمل سیاسی – ملی و سراسری و تحت سیطره فعالیت دو جناح عمده رژیم باعث مشارکت شده و تهران مرکز فعالیت دو جناح سطح مشارکت را بر مبنا منافع جناحی طراحی میکند. اما در اینجا نیز به مهندسی اجتماعی  ” رای ” میرسیم . اینکه جمعیت ثابت و وفادار به صندوق رای، پدیده مدرن ” رای ” زر ورقی میداند برای اینکه تمایلات پنهان با جوهره دینی را در آن قرار دهد. اگر قصد مزاح با مدافع تز نقش سطح توسعه انسانی در کاهش آراء تهران را داشته باشم. باید گفت : رفیق، همفکر، هموند، کنشگر فرهنگ بهداشت مردم استانهای ایلام و کهکیلویه آنچنان نازل است که سر و صورت نشسته و با  قی چشمان برخاسته از خواب به صندوق ها آویزان میشوند. درک تز نقش سطح توسعه انسانی از فهم اینکه انتخابات در نهادهایی نظیر مجلس و شوراها شهر و روستا یا پارلمان های شهری و محلی انری مدنی، محلی و طایفه ای است دچار اشکال شده است.

در پایان شاید بهتر باشد که مفهوم رای یا … را آنچنان که آموزه های علوم اجتماعی معنا کرده اند بیان کنم. رای پدیده نوینی است و برآمد مناسبات جوامع مدرن است و رای نظر جدی، غیر قابل انکار و بیانگر انعکاس تمایلات پنهان رای دهنده بر تکه ای کاغذ است و انعکاس تمایلات پنهان در انتخابات مجالس رژِم سرنگون شده پهلوی با ترفندهای خاص آشکار نمیشد. اما در انتخابات نهادهای عرفی در حکومت دینی علیرغم محدودیت ها و اشکالات خود حداقل در انتخاب دو رویکرد یا به تعبیر خودمانی انتخاب بین بد و بدتر قرار میگیرد و مردم را چاره چیست؟ و اما ما نیز نباید صرف سطحی نگری روی از مردم برگیریم و ذهنیگرایانه ، اراده دلیل شخصی را جای واقعیات جاری جامعه بنشانیم . تداوم این امر باعث نوعی رویگردانی از مردم خواهد شد. یا ما را میرساند که فریاد حسرت سر دهیم . آی مردم کجائید … باید به ما بپیوندید! رفتار انتخاباتی مردم و روحیات فرهنگی و تاریخی آنها را نخست شناسایی و بدنبال آن راهکارهای واقعگرایانه ارائه دهیم، که ماحصل آن پیوستن مشتاقانه مردم به ما خواهد بود. خواه دوراز آنان و وطن باشیم یا حتی در قله قاف اساطیری. اما تبیین نقش ما یعنی سازمان فدائیان خلق ایران – اکثریت – و جریانان چپ جمهوریخواه، دموکرات و بررسی نقش تفسیر گرایانه مان بعد از وقوع رویدادها فرصتی میخواهد تا به وضعیت کسب جایگاه تحلیل گرایانه یا شناسایی رویدادهای در حال وقوع و ارائه راهکار در خور آن رویدادها نزدیک و نزدیک تر شویم.

 ادامه دارد