بالاخره قرار توافق اصولی بین ایران و امریکا (و گروه۱+۵) بدست آمد. باید همه ما نفس راحتی بکشیم. هنوز خطر رفع نشده است و باید سه ماه چانه زنی و ریسکهای ریز و درشت را پشت سر بگذاریم تا توافق اصولی کنونی به توافقی دائمی تبدیل شود. هنوز نیروهای مختلفی با این قرار موقتی مسئله دارند. در یک طرف این صف کشی اسرائیل، همراه جناح ماجراجو و جنگ طلب امریکا، با جناح راست حاکمیت ایران قرار دارند و در طرف دیگر جناح معتدل امریکا به رهبری اوباما، به همراه جناح اصلاح طلب حاکمیت ایران قرار گرفته اند.
علیرغم مشکلات موجود و تهدیدهای سناتورهای امریکائی و هم صداهای ایرانیشان مثلا در نشریه کیهان، باید گفت که پایه های صلح ایران و امریکا پی ریزی شده است.
اوباما دست جناح جنگ طلب را در حنا گذاشته است. او می گوید سالهای دراز ایران را تحت فشار قرار دادیم و باز هم موفق به توسعه صنایع اتمی خود شدند. به همین دلیل توافق کنونی بهترین آلترناتیو موجود است. او به دست راستی ها می گوید راه بهتری برای جلوگیری از توسعه صنایع اتمی ایران نداریم. یا این قرارداد را امضا می کنیم و توسعه اتمی ایران را کنترل می کنیم و یا هم باید با ایران وارد جنگ شویم. اما جنگ، خط قرمزی است که در امریکا طرفدار ندارد. اکثریت امریکائیها مخالف جنگ با ایران هستند.
برطبق این قرارداد فعالیتهای اتمی ایران محدود می شوند ولی حق ایران در این زمینه به رسمیت شناخته می شود و پس از دوره ده تا پانزده سال، محدودیتهای مورد توافق هم به پایان می رسند. علاوه بر مخارج مستقیم پایه گذاری صنایع اتمی، ایران بیش از صد میلیارد دلارخسارت مناقشه کنونی را تحمل کرده است. امید داشته باشیم که ضرر باز هم بیشتری از این ناحیه دامن ما را نگیرد.
این توافق تنها به وسیله اصلاح طلبان قابل دسترسی بود و امید است که با برداشته شدن تحریمهای کمرشکن اقتصادی وضع زندگی مردم بهتر شود. این موفقیت، دستاورد ریاست جمهوری روحانی است. اگر راستگرایان نتوانند چوب لای چرخ صلح حاصله بگذارند توافق با امریکا بزرگترین و ملموس ترین موفقیت ریاست جمهوری روحانی بشمار خواهد رفت. اصلاح طلبان با کمی جرات بیشتر از دوره خاتمی عمل کردند و دستاورد خوبی هم جایزه گرفتند.
ولی بزرگترو مهمتراز اینها تغییرات مثبتی است که در جو عمومی جامعه به وجود خواهد آمد. لولوی توطئه های شیطان بزرگ براترین حربه و توجیه رژیم در محدود کردن آزادی های مردم بوده است. بدون این حربه فشار مردم برای کسب آزادی های بیشتر شانس بیشتر و بهتری خواهد داشت. نیروهائی که زندگی خود را به شمشیر جنگ مدیون بودند با حربه صلح بی سلاح می شوند.
اما از زاویه بین المللی، مهمترین اثر این توافق در نظام جدیدی است که در خاورمیانه سر بر می آورد. توافق ایران و امریکا مسلما شامل زمینه هائی جدا از مسئله هسته ای است که “به تفاهم” رسیده اند و یا حتی قرار و مدار جدی ای گذاشته اند که فعلا علنی نمی شود. جزئیات این” تفاهمات ” نا گفته باقی می مانند ولی جدا از ابعاد آنها، روشن است که نوعی قبول تحولات در نیروبندی منطقه ای را در بر دارد. نظم موجود خاورمیانه که پس از جنگ اول جهانی برپا شده بود بهم می خورد. شاید بهتر است بگوئیم این توافق شروع برهم خوردن نظم قدیم و جا افتادن نظمی جدید است، فرایندی که مسلما با خون و آتش، درد و رنج فراوان همراه خواهد بود ولی نظم نوینی خواهد بود.
مجید سیادت
۴ آوریل ۲۰۱۵
