غلام حسین صدری افشار (۱۳۱۳- ۱۳۹۷)، فرهنگ نویس نامدار، مترجم و ویراستار روز ۲۸ فروردین ۱۳۹۷ درگذشت. صدری افشار نویسنده ای سخت کوش و دود چراغ خورده بود که با آنکه به سبب دشواری های زندگی اش مدرسه را نیمه کاره رها کرد از همان کودکی شور و شوق فراوانی به خواندن و نوشتن داشت و به گفتەی خودش تا می توانست کتاب می خواند. انسان زحمتکش و خودساخته ای بود که می گفت: «…آن رفتگری که در ساعت چهار صبحِ سرد زمستان گذرگاه ها را می روبد، آن آتش نشانی که با خطرکردن جان و مال دیگران را نجات می¬دهد، آن ماموری که وقت و بی وقت آماده است تا مانع خاموشی برق یا قطع جریان آب شود، آن راننده ای که در این جادەهای مرگ آفرین کالاهای مورد نیاز مردم را به دستشان می رساند، همەشان با تحمل زحمتی بسیار بیشتر همان کاری را می کنند که من می کنم. …» صدری افشار پس از به قدرت رسیدن حاکمیت کنونی از وزارت علوم اخراج شد و از آن پس هیچ درآمدی جز از راه نویسندگی نداشت. در توصیف عشق و فداکاری و دلبستگی صدری افشار به فرهنگ نویسی برای زبان فارسی همین بس که دو ماه پیش در سازمان لغت نامەی دهخدا آن گاه که سخن از مشکلات مالی برای تدوام انتشار این لغت نامه به میان آمد، اعلام کرد «دویست هزار تومان کمک هزینەی ماهانهای را وزارت ارشاد به حساب او که درآمدی جز از راه نوشتن ندارد، می ریزد از این پس به حساب مؤسسەی لغت نامه دهخدا می ریزد.»
از زنده یاد غلام حسین صدری افشار آثار ارزنده و ماندگار بسیاری به جا مانده که به طورعمده به فرهنگ نویسی اختصاص دارند. «فرهنگ مترجم»، «فرهنگ زبانزدهای فارسی»، «واژه نامه فنی»، «فرهنگ مشاغل سنتی»، «فرهنگ معاصر فارسی»، «فرهنگ فارسی اعلام»، «فرهنگ معاصر کوچک فارسی»، «فرهنگ فارسی دوجلدی»، و سرانجام کار سترگ «فرهنگ نامه فارسی سه جلدی» فرهنگ نامەهای صدری افشار است که بسیاری از آنها با همکاری نسرین و نسترن حَکَمی نگاشته شده است. از ترجمه-ها و ویرایش¬های صدری افشار می توان از «مقدمه بر تاریخ علم» (شش مجلد نوشتەی جورج سارتن)، «از سنایی تا سعدی» (نوشتەی ادوارد براون)، «تاریخ ریاضیات»، «معماری ایران»، «کاکل طاووس»، «انگلیسیان در ایران»، «مطالعه تاریخ ریاضیات و تاریخ علم»، «گفتارها در تاریخ علم»، «مأثر سلطانیه» (ویرایش)، «دو سند از انقلاب مشروطه» (ویرایش) و «دانش برای همه» (۱۳ مجلد، ویرایش) نام برد. صدری افشار شعر نیز می سرود و کتاب های «ابرهای سرگردان»، «آوای جان» و «نیایش» حاوی سروده های منتشرشدەی اوست. در کنار تمام اینها فعالیت مطبوعاتی صدری افشار را نیز نمی-توان نادیده گرفت. در این زمینه می توان به همکاری با ماهنامه «سخن علمی»، مدیریت فصلنامەی «آشنایی با دانش»، انتشار ماهنامەی علمی و فرهنگی «هُدهُد» و عضویت در هیئت تحریریەی فصلنامەی «بازتاب» اشاره کرد.
درگذشت غلام حسین صدری افشار را به خانوادەی او و جامعەی فرهنگی، ادبی و علمیِ مستقل کشور تسلیت می گویم و میراث ارزشمند او را ارج می نهم.
۳۰ فروردین ۱۳۹۷
