گفتن بهتر از نگفتن

حسن روحانی اخیرا با اظهار این سخنان کە کار شورای نگهبان نظارت بر انتخابات است و نە اجرای آن، موج وسیعی از مخالفت و حملە اصولگرایان را علیە خود برانگیخت.

اما چرا او در شرایط کنونی و با علم بر نوع واکنش اصولگرایان و با آگاهی بر امر نظارت استصوابی در قانون اساسی جمهوری اسلامی، اقدام بە گفتن چنین سخنانی کرد؟ چرا وی پیش هنگام بە مصاف اصولگرایان رقیب خود رفت؟ در این مورد باید گفت کە مفسران حرفهای گوناگونی زدەاند، از جملە داغ کردن تنور انتخابات از طریق دادن امیدهای واهی، اطمینان از پیشبرد پروندە اتمی و بنابراین بازکردن جبهەای دیگر در زمینە وعدەهای انتخاباتی خود، اطمینان نداشتن از پیشبرد پروندە اتمی و بنابراین مشغول کردن مخالفان برای برداشتن گامهای نهائی و سرانجام استفادە بهینە از موقعیت مناسب خود علیە اصولگرایان کە بە یمن پیشبرد مذاکرات اتمی ایجاد شدە است.

البتە تمامی این تفاسیر بنوعی می توانند درست باشند و در بطن خود قسمتی از واقعیت را داشتەباشند، اما در کنار این تفاسیر می توان بە عناصر دیگری هم اشارە کرد کە در زیر بدانها اشارە می شود:

ـ با وجود نظارت استصوابی در انتخاباتهای قبلی، باز نیروهای معینی از اصلاح طلبان، رفرمیستها و اصولگرایان مخالف تندروها توانستند بە مجلس راەیابند، بنابراین فشار از طرف دولت می تواند در سطح معینی بە بازگشت این پروسە کمک کند،

ـ دولت روحانی کە بە گسترش مناسبات بویژە اقتصادی با جهان می اندیشد، با داشتن ترکیب مجلس کنونی و ادامە همین ترکیب در آیندە، امکان آنرا نخواهد داشت اهداف خود را پیش ببرد. امر الزام گسترش این مناسبات، او را بە این فکر واداشتە است کە نیروهای معینی در هرم قدرت، از جملە خامنەای در این مورد انعطاف نشان دادە و از این طریق شورای نگهبان از نظارت استصوابی خود زیاد بە نفع نیروهای اصولگرا استفادە نکند،

ـ و سخن آخر اینکە دولت و جریان حسن روحانی بە عنوان جریان اعتدال کە در فلسفە وجودی خود معتقد بە حضور طیف‌های مختلف در نهادهای قدرت است، او را وامی دارد کە از این منظر بە امر انتخابات آیندە بنگرد.

چنانکە شاهدیم وی نظارت استصوابی شورای نگهبان را زیرکانە و بشیوە غیرمستقیم بە زیر سئوال می برد، و درصدد محدود کردن حوزە اختیارات آن می باشد. در واقع او خواهان آن است کە شورای نگهبان با خارج شدن از حوزە اجرائی امکان برخورد جناحی نداشتە باشد، امری کە تجربە نشان دادە بسیار دشوار است. در جمهوری اسلامی بعد از بە قدرت رسیدن افراطیون در زمان احمدی نژاد و علیرغم شکست شان در انتخابات اخیر، باز کماکان وزنە بە سوی اصولگرایان در نوسان است و انتظار آن نمی رود کە گشایشی جدی حتی بسود نیروهای نزدیک بە دولت اعتدال در انتخابات آیندە علیرغم تلاشهای روحانی صورت بگیرد.

اما باز گفتن بهتر از نگفتن است. سخنان حسن روحانی نشان می دهد کە علیرغم تلاش و فشار نیروهای تندرو و اصولگرا، در نظام جمهوری اسلامی کماکان مجادلە بر سر حدود و ثغور نهادهای برتر باقیست.