روشنک نوعدوست، پیشگام حقوق زنان در ایران

در آستانهٔ  هشتم مارس، روز جهانی زن، از زنانی یاد می کنیم، که در طول تاریخ برای حقوق زنان مبارزه کرده‌اند. از جمله این زنان، روشنک نوعدوست است. زنی که در آغاز قرن بیستم در ایران با فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی خود نقش مهمی در پیشبرد حقوق زنان ایفا نمود.

 روشنک نوعدوست (۱۲۷۷–۱۳۳۸)، در رشت به دنیا آمد، پدر او، پزشک بود، و در شرایطی که بسیاری از زنان از تحصیل محروم بودند، توانست امکانات و زمینهٔ تحصیل برای دخترش را فراهم کند. روشنک زبان های عربی و فرانسه را آموخت و به زبان روسی نیز تسلط داشت. او، نه‌ تنها در زمینه علم و تحصیلات پیشرفت کرد بلکه با تاسیس مدرسه‌ های دخترانه و کلاس‌های آموزشی، به پیشرفت زنان در جامعه ایران نیز کمک شایانی کرد.

براساس اطلاعات موجود، روشنک نوعدوست در سال ۱۲۹۷، مدرسه‌ ای سه یا چهار کلاسه به نام  سعادت نسوان برای زنان و دختران در رشت، تاسیس کرد.(صدای مردم ) وی  آموزگار ، و مدیر این مدرسه بود گذشته از آن روزنامه نگاری سرشناس، و از پیشگامان  جنبش زنان در ایران بود. وی در سال ۱۳۰۰، دبیرستانی یازده‌کلاسه، به مدرسهٔ سعادت نسوان  ضمیمه نمود. وی در سال‌های آخر زندگی، به علت بیماری مدرسه را که به «روشنک» تغییر نام پیدا کرده بود، در اختیار وزارت فرهنگ آن زمان قرار داد. پس از انقلاب اسلامی ایران با وجود اعتراضات فامیل و بستگان روشنک نوعدوست، متاسفانه، نام مدرسه تغییر داده شد.

یکی از کارهای مهم  و ارزشمند روشنک نوعدوست، پس از جنبش مشروطه و برگزاری نخستین کنگره حزب کمونیست ایران در بندر انزلی (۱۲۹۹)، بنیانگذاری جمعیت «پیک سعادت نسوان» در رشت بود که سبب شد، او به عنوان یکی از   آغازگران جنبش زنان ایران شناخته شود. جمعیت  پیک‌سعادت نسوان، با هدف ارتقای حقوق زنان ایران تشکیل شد.او با برگزاری کلاس‌های آموزشی، سخنرانی‌ها و تأسیس کتابخانه‌ها، زنان را به شناخت حقوق خود تشویق می کرد . نوعدوست با کمک این جمعیت،  مجله پیک سعادت نسوان،  را که  در شکل دهی اندیشه های آزادی خواهی زنان ایران  نقش مهمی به عهده داشت، منتشر کرد.

روشنک نوعدوست از جمله افرادی بود که از ابتدا به ضرورت حضور زنان در اجتماع آگاه بود، و با شجاعت از حقوق آنان دفاع می کرد. زمانی که بسیاری از زنان ایران از حضور در عرصه های فرهنگی و اجتماعی محروم بودند، او برای تحقق برابری جنسیتی تلاش می‌کرد، و به نقش آموزش در رشد اجتماعی زنان اهمیت ویژه ای می داد، و با همین اندیشه و تفکر مدارس دخترانه را بنیان گذاشت. روشنک نوعدوست اولین زنی بود، که هشتم مارس را در سوم اسفند ماه سال۱۳۰۰ شمسی، یعنی ۱۹۲۴ میلادی، با همراهی برخی زنان انجمن «پیک سعادت نسوان»  که  از آنان به عنوان پیشگامان جنبش زنان ایران  یاد می شود، به نام های: جمیله صدیقی، سکینه شبرنگ و اورانوس پاریاب و شوکت روستا در ایران جشن گرفت؛ او سال بعد، مراسم بزرگداشت روز زن را در رشت، بر پا کرد.

روشنک نوعدوست همواره با فعالیت‌ها ی خود زمینه را برای آزادی نسل‌های بعدی زنان ایرانی فراهم نمود و نشان داد، که هیچ محدودیتی برای رسیدن به اهداف بزرگ وجود ندارد.

در آستانهٔ هشتم مارس، یاد  این زن مبارز  که برای برابری و حقوق زنان تلاش نموده و راه را به سوی آینده ای روشن تر برای نسل های بعدی هموار کرد، گرامی می داریم و تا رسیدن به آزادی واقعی برای زنان از پای نخواهیم نشست.

گروه کار زنان سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)

 ۱۴ اسفند, ۱۴۰۳ برابر با ۴ مارس ۲۰۲۵

چاپ متن