جمعه ۲۹ تیر ۱۴۰۳ - ۱۳:۳۳

جمعه ۲۹ تیر ۱۴۰۳ - ۱۳:۳۳

نقش تاریخی هنر و هنرمندان در روند تکامل اجتماعی
تاریخ مبارزات مردمان در گوشه گوشه جهان همواره تجلی‌گاه نقش هنرمندان در روندهای تاربخی و گذرگاه‌های مهم آن بوده است. در مقاطعی از تاربخ سیر تحولات را با تغییرات شگرف...
۲۸ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: کامران
نویسنده: کامران
استعارۀ مرغ و پاهایش
نقطه مشترک حکومت‌های غیردمکراتیک، دیکتاتوری و یا تمامیت‌خواه با جریان‌های برانداز، سرنگونی‌طلب و یا انقلابی در این است که برای هر دوی آنها "مرغ یک پا دارد"! برای اصلاح‌طلبان مذهبی...
۲۷ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: سعید مقیسەای
نویسنده: سعید مقیسەای
در نقد دیدگاه آقای بهزاد کریمی در مقاله‌ای تحت عنوان بلوع سیاسی جامعه و انتظار از اپوزیسیون دموکراتیک
سرخوردگی از اپوزیسیون، به‌ویژه؛ خارج کشور و سرکوب شدید و شکستن مقاومت مردم و تحمیل اختناق برجامعه که امید به بروز هر جنبش اعتراضی را به یاس تبدیل کرده است،...
۲۷ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: کامران
نویسنده: کامران
محکومیت حکم اعدام شریفه محمدی از سوی سه سندیکای کارگری ایتالیا
از دولت ایتالیا درخواست می‌نماییم، از مسیرهای ارتباطات دیپلماتیک خود برای درخواست لغو فوری و بدون قید و شرط حکم اعدام شریفه محمدی و آزادی بی‌قید و شرط کلیۀ معترضین...
۲۷ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: سه سندیکای کارگری ایتالیا
نویسنده: سه سندیکای کارگری ایتالیا
پرده‌ی آخر نمایش انتخاباتی نظام، بلوغ سیاسی جامعه و انتظار از اپوزیسیون دمکراتیک
جامعه‌ی معاصر ایرانی‌ به وقت خود بهره‌گیری از «فرصت‌»های درون نظام را آزموده و نتیجه‌ی آزمون خود را که مبین سترونی آن بود، ثبت حافظه‌‌اش کرده است. ارزش روی‌کرد جامعه...
۲۶ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: بهزاد کریمی
نویسنده: بهزاد کریمی
مرگ در «منطقۀ امن»
اسکات اندرسون، معاون هماهنگ کننده «اونراوا»( آژانس امدادرسانی و کاریابی برای آوارگان فلسطینی در خاور نزدیک) گفت در بیمارستان «ناصر» شاهد «بعضی از وحشتناک‌ترین صحنه هایی بودم که در ۹...
۲۵ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: برگردان: پروین همتی
نویسنده: برگردان: پروین همتی
به یاد سیمین بهبهانی، شاعری مبارز و مدافع حقوق زنان!
سیمین بهبهانی، با زبانی صریح و بی‌پرده، از دردها و رنج‌های زنان جامعه‌اش سخن می‌گفت و همواره می‌کوشید که ادبیات و هنرش را برای آشکار کردن دردها ی جامعه و...
۲۵ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: گروه کار زنان سازمان فداییان خلق ایران ( اکثریت)
نویسنده: گروه کار زنان سازمان فداییان خلق ایران ( اکثریت)

ادبیات و آرمانگرایان اجتمایی

برخلاف ماركس كه اغلب جهت سرگرمي،رفع خستگي و لذت،رمان ميخواند، انگلس اهميت سياسي واجتمايي مهمي براي رمان قائل بود. طبق نظر مورخين،انگلس درتمام عمر ،خودرا به گونه اي باانواع ادبيات جهاني مشغول نمود و رابطه آنهاراباسياست و جامعه جويا شد. اومدتي نيز به مطالعه وتحقيق در زبان فارسي پرداخت. انگلس ميگفت كوشش ادبي و زباني مارتين لوتر،پايه گذار مذهب پروتستانتيسم ، درزبان آلماني مهمتر ازانقلاب و رفرم او در كليساي غرب است. انگلس خود درجواني نمايشنامه اي با عنوان (كولا) نوشت.

 آن کدام شاعر گمنام ، خسرو گلسرخی و یا سعید سلطانپور بود که فریاد زد ، اشعارش باید سینه به سینه گردند ، نه در مجلات ادبی یابصورت کتاب منتشر شوند،بلکه درشبنامه ها واعلامیه های ممنوعه. چون شعرجویای خواننده نیست،بلکه درانتظارعکس العمل است.شعرتاکتیک ادبی است،نه سرگرمی وسیاست فرهنگی.شعر،کوتاه ترین فرم برای بیان حال واحوال نزار روزانه مااست.

اشتغال به ادبیات درتاریخ مبارزات اجتمایی، هیچگاه ادبیات صرف نبود،بلکه آزمایشی برای ساختن قدرت مواد منفجره بود.

شورشگران میگفتند،فرهنگ نه دکور است ونه وسیله ای برای آرامش وتخدیر ملی،بلکه نشانی ازآزادشدن انرژی انسانی است.

غیرازسیاست وعدالت،موضوع- رابطه بین هنر واخلاق – ازآغاز نظرفعالین اجتمایی رابخود نیزمشغول کرد. انگلس درنامه ای به مینا کائوتسکی یادآوری میکند که ادبیات خط دار و مسئول با ادبیات تبلیغاتی و شعاری فرق میکند.

بوخارین و تروتسکی بقتل رسیدند چون نظریات ادبی-فرهنگی آنها با سیاست روز استالینیستسی همخوان نبود.به شهادت تاریخ غالب مبارزین و آرمانگرایان اجتمایی آنزمان دوستدار ادبیات نیز بودند.مارکس درجواب دخترانش،که درسالهای آخرزندگی،ازاو پرسیده بودند،به کدام نویسندگان علاقمنداست؟،گفت: آشیلوس،سروانتس،شکسپیر و گوته، نه فلوبرت و بوشنر . لاسال،مبارز دیگر جنبش کارگری وسوسیال دمکرات آلمانی میگفت، نویسنده نباید به قهرمان اثرش یک جهانبینی تلقین کند که خارج ازافق عصراوقرارداشته باشد.و روزا لوکزامبورگ و لنین درباره آثار تولستوی نقد مینوشتند. انگلس رمانهای چندهزار صفحه ای بالزاک رابدقت خواند،نقد وتجزیه وتحلیل نمود.

زمانیکه لنین دربستر مرگ درسال ۱۹۲۳ پیرامون ادبیات تبلیغاتی مقاله – قدری کمتر،ولی با کیفیت بهتر –رامنتشرکرد،بوخارین مقاله- انقلاب کارگری و فرهنگ – رانوشت وحزب را متهم به اشاعه ادبیات چاپلوسانه نمود.

به روایتی، انگلس کتاب (خانواده مقدس ) خود را باتکیه بررمان آنزمان مشهور ( راز و رمزهای پاریس ) نوشت. ۹ سال قبل از انتشار مانیفست کمونیست، انگلس ۱۹ ساله نقدهای ادبی خودرا بانام مستعار، فریدریش اسوالد، برای مطبوعات میفرستاد.

محققی در کتابی بنام ( مارکس، انگلس و نویسندگان ) ادعا میکند که بخش اول مانیفست کمونیست، بدون کتاب ( کمدی انسانی ) بالزاک غیرقابل تصور است.

باوجود اینهمه اهمیت برای ادبیات درمیان نظریه پردازان آرمانگرا، روزنامه ( پرچم سر خ )،ارگان حزب کمونیست آلمان،اولین بار درسال ۱۹۲۰ دارای بخش فرهنگی شدوبه معرفی ادبیات اجتمایی ترقیخواه پرداخت .

پیرامون مطالعات وعلاقه مارکس به خواندن و نوشتن میتوان گفت،زمانیکه اوشاعر جوانی بود،به نامزدش نوشت : کاغذ و یادداشت ها را اینروزها غورت میدهم. مارکس بعدها یکبار تعریف کرد که او مثل ماشین عظیمی است که اوراق رمانها را غورت میدهد تاسرانجام مطالب تحقیقی جدیدی را بتواند روی کاغذ بیاورد. به نقل ازشاهدین،مارکس همزمان گاهی ۲-۳ رمان دردست مطالعه داشت.اودرکنار داروین یکی از رمان خوانان پرکار عصر خودبود. اوعلاقه خاصی به رمانهای قرن ۱۸ مخصوصا آثار: آلکساندر دوما، و والتر اسکات داشت. مارکس اهمیت خاصی برای رمانهای طنز و یا ماجراجویانه مانند دن کیشوت قائل بود. احترام مارکس به بالزاک در حدی بود که او میخواست نقد مفصلی درباره کتاب کمدی انسانی او بنویسد. مارکس در مقدمه کتاب (نقداقتصاد سیاسی) می نویسد که آشیل،قهرمان کتاب هومر،درعصر سرب و باروت غیرقابل تصوراست.ژانر تراژدی محصول و فرم ادبی  خاص تحولات اجتمایی یونان باستان بود،ما هومر کارگری نخواهیم داشت چون محیط اجتمایی وتاریخی هومر سپری شده است. ازجمله اصطلاحات مورد علاقه مارکس درباره انسان،-دوران کودکی ابدی-بود،یعنی در نظر اوانسان همچون کودکی بازیگوش همیشه درجستجوی هنر خواهد ماند.

برخلاف مارکس که اغلب جهت سرگرمی،رفع خستگی و لذت،رمان میخواند، انگلس اهمیت سیاسی واجتمایی مهمی برای رمان قائل بود. طبق نظر مورخین،انگلس درتمام عمر ،خودرا به گونه ای باانواع ادبیات جهانی مشغول نمود و رابطه آنهاراباسیاست و جامعه جویا شد. اومدتی نیز به مطالعه وتحقیق در زبان فارسی پرداخت. انگلس میگفت کوشش ادبی و زبانی مارتین لوتر،پایه گذار مذهب پروتستانتیسم ، درزبان آلمانی مهمتر ازانقلاب و رفرم او در کلیسای غرب است. انگلس خود درجوانی نمایشنامه ای با عنوان (کولا) نوشت.

گروهی از صاحبنظران،له و علیه هنر و نقد ، مینویسند ، هنر مقوله ای است مقدس؛ حیف اگر ازآن برای اقدامات تبلیغاتی سوء استفاده گردد. اقدام و رفتار انتقادی،مفیدترین روشی است که گذشته را برای ما روشن میکند، حال را مشخص می نماید و امکانات آینده را قابل تصور میسازد.

لنین درباره منتقدی بنام برونو بائور، شکایت میکند که ، بعضی از این آقایان به پرستش نقد میپردازند، انگار که گویی آن مهمتر از عمل،حزب و سیاست است. آنها حاضرند هر عمل سیاسی را در راه نقد انکار کنند .و پلخانف با اعتماد به نفس خاصی می نویسد ، به عنوان هوادار جهانبینی مادی،میگویم که وظیفه منتقد آن است که ایده یک اثر را از زبان هنری به زبان جامعه شناسی انتقال دهد، چون وظیفه منتقد،عمده کردن موضوع خنده یا گریه در اثر نیست، بلکه کمک به فهم آن است. پلخانف نخستین بار رابطه ای دیالکتیکی میان فایده اجتمایی و لذت زیبایی شناسانه در هنر را مطرح کرد. اودرسال ۱۹۰۵ دررابطه با مقاله لنین-سازمان حزبی و ادبیات حزبی-،مطلبی باعنوان –ادبیات نمایشی از نقطه نظر جامعه شناسی- رامنتشر نمود .

به نظر کارشناسان، تئوری ادبی مارکسیستی بدون نقد آثار رئالیستی بالزاک غیرقابل تصوربود.بالزاک خود،ادبیات زمانش را بدو دسته : ادبیات ایدهها مانند آثار استاندال و ادبیات توصیفی و داستانسراییی،مانند ویکتور هوگو،شاتوبریان و والتر اسکات تقسیم نمود. او با اشاره به ادبیات ایدهها میگوید، به تصویر کشاندن جامعه مدرن با روشهای ادبی قرن ۱۷ و ۱۸ غیرممکن است.

بوخارین می گفت ، انقلاب باید فرم های ادبی را نیز بغلطاند ، به نظر او موضوع فرهنگ بعد از بقدرت رسیدن،مهمترین مشکل تمام انقلابات است، پیروزی و شکست هر انقلابی بستگی به شکوفایی فرهنگ آن دارد، عقب افتادگی فرهنگی،سبب عقب افتادگی سیاسی میشود و خطری برای بازگشت توتالیتاریسم و بیزانسیسم است .

امروزه محققین،پایه کلاسیک نظریات هنری چپ رابراساس اندیشه های استتیک هگل و کانت میدانند. چرنیشفسکی میگفت، فرق بین تاریخ و هنر در این است که تاریخ پیرامون زندگی اجتمایی و هنر درباره زندگی خصوصی انسانها گزارش میدهد.

تروتسکی،بانام واقعی لیون چاه سنگی،یکی دیگر از قربانیان بیشمار ترور استالینستی،میگفت، ادبیات پدیده ای است پیچیده که از سنت،موضوعات شخصی و انگیزههای فردی تشکیل شده. اودرمخالفت بالنین درسال ۱۹۲۴ مقاله – فرهنگ کارگری وهنر کارگری – را پیرامون نقش  ادبیات نوشت. به نظر گروهی از منتقدین چپ، تروتسکیسم ادبی کوشید تا نظریات فروید را با ماتریالیسم آشتی دهد. تروتسکی درسال ۱۹۳۸ درتبعید،بانامی مستعار،همراه با  آندره برتون،درفرانسه مانیفستی منشر کرد که درآن خواهان هنر مستقل انقلابی،بدون دخالت دولت شد. او میگفت، برای شکوفایی هنری احتیاج به آزادی نامحدود تاحد آنارشیسم است، چون هنر ،باید و نباید،و امر و نهی، هیچ حاکم و قدرتمندی را تحمل نمی کند .

 

Tschernyschewskj,Nikolai (1828-1889)

Bucharin,Nikolai(1888-1938)

Plechanov,Georgij(1856-1918)

Trotzki,Leo(1879-1940)

تاریخ انتشار : ۲۴ تیر, ۱۳۸۳ ۱۲:۴۰ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

حکم اعدام شریفهٔ محمدی را لغو کنید! شریفهٔ محمدی را آزاد کنید!

ما بر این باوریم که با مبارزهٔ هم‌سوی همهٔ نیروهای مترقّی باورمند به آزادی، برابری، مردم‌سالاری (دموکراسی) و عدالت اجتماعی در زمینهٔ حکم منفور اعدام نیز می‌توان ارادهٔ حقوق بشری قاطبهٔ مردم را به این نظام جنایت‌کار تحمیل کرد. ما هم‌صدا با همهٔ این مبارزان لغو حکم اعدام شریفهٔ محمدی را خواهانیم و هم‌نوا با همهٔ نیروهای مترقّی ایران اعلام می‌کنیم جای مبارزان راه بهروزی مردم زندان نیست.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

مروری بر آن‌چه تا بیست و سوم تیرماه گذشت

نفس چاق نکرده بود آقای پزشکیان که در دفتر شرکت هواپیمایی توسط نیروهای انتظامی بسته شد. گویا عدم رعایت حجاب کارکنان زن این دفتر دلیل این کنش نیروهای انتظامی بود. مساله مهمی نبود! آقای وزیر کشور دولت گفت. فردا باز خواهد شد دفتر.

مطالعه »
یادداشت

حکم اعدام فعال کارگری، شریفه محمدی نمادی است از سرکوب جنبش صنفی نیرو های کار ایران!

میزان توانایی کارگران برای برگزاری اقدامات مشترک، از جمله اعتصابات و عدم شرکت در امر تولید، مرتبط است با میزان دسترسی آنها به تشکل های صنفی مستقل و امکان ایجاد تشکل های جدید در مراکز کار. ولی در جمهوری اسلامی نه تنها حقوق پایه ای کارگران برای سازمان دهی و داشتن تشکل های مستقل رعایت نمیشود، بلکه فعالان کارگری، از جمله شریفه محمدی، مرتبا سرکوب و محکوم به حبس های طولانی مدت، ضربات شلاق و حتی اعدام میشوند.

مطالعه »
بیانیه ها

حکم اعدام شریفهٔ محمدی را لغو کنید! شریفهٔ محمدی را آزاد کنید!

ما بر این باوریم که با مبارزهٔ هم‌سوی همهٔ نیروهای مترقّی باورمند به آزادی، برابری، مردم‌سالاری (دموکراسی) و عدالت اجتماعی در زمینهٔ حکم منفور اعدام نیز می‌توان ارادهٔ حقوق بشری قاطبهٔ مردم را به این نظام جنایت‌کار تحمیل کرد. ما هم‌صدا با همهٔ این مبارزان لغو حکم اعدام شریفهٔ محمدی را خواهانیم و هم‌نوا با همهٔ نیروهای مترقّی ایران اعلام می‌کنیم جای مبارزان راه بهروزی مردم زندان نیست.

مطالعه »
پيام ها

بدرود رفیق البرز!

رفیق البرز شخصیتی آرام، فروتن و کم‌توقع داشت. بی‌ادعایی، رفتار اعتمادآفرین و لبخند ملایم‌اش آرام‌بخش جمع رفقای‌اش بود. فقدان این انسان نازنین، این رفیق باورمند، این رفیق به‌معنای واقعی رفیق، دردناک است و خسران بزرگی است برای سازمان‌مان، سازمان البرز و ما!

مطالعه »
بیانیه ها

حکم اعدام شریفهٔ محمدی را لغو کنید! شریفهٔ محمدی را آزاد کنید!

ما بر این باوریم که با مبارزهٔ هم‌سوی همهٔ نیروهای مترقّی باورمند به آزادی، برابری، مردم‌سالاری (دموکراسی) و عدالت اجتماعی در زمینهٔ حکم منفور اعدام نیز می‌توان ارادهٔ حقوق بشری قاطبهٔ مردم را به این نظام جنایت‌کار تحمیل کرد. ما هم‌صدا با همهٔ این مبارزان لغو حکم اعدام شریفهٔ محمدی را خواهانیم و هم‌نوا با همهٔ نیروهای مترقّی ایران اعلام می‌کنیم جای مبارزان راه بهروزی مردم زندان نیست.

مطالعه »
مطالب ویژه
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

نقش تاریخی هنر و هنرمندان در روند تکامل اجتماعی

استعارۀ مرغ و پاهایش

در نقد دیدگاه آقای بهزاد کریمی در مقاله‌ای تحت عنوان بلوع سیاسی جامعه و انتظار از اپوزیسیون دموکراتیک

محکومیت حکم اعدام شریفه محمدی از سوی سه سندیکای کارگری ایتالیا

پرده‌ی آخر نمایش انتخاباتی نظام، بلوغ سیاسی جامعه و انتظار از اپوزیسیون دمکراتیک

مرگ در «منطقۀ امن»