چهارشنبه ۹ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۳:۳۷

چهارشنبه ۹ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۳:۳۷

فارغ از خاستگاه نظری، اصولگرایان ایران همان محافظه کارانند (بخش پایانی)

در بخش نخست " محافظه کاری صورت ایدئولوژیک ندارد، مکتب رفتاری است " خواندید که میزان و گستره محافظه کاری در دوران های مختلف متفاوت بوده است و همواره به یک صورت پدیدار نشده و نمیشود.*

در بخش دوم " محافظه کاری در ایران مقوله پیچیده و پر معما " آشکار ساختم که محافظه کاری در ایران علیرغم نقش خاص فرهنگی، اجتماعی و سیاسی از جایگاه اجتماعی چندان ضعیفی برخوردار نبوده اما در شاکله قدرت بویژه در طول حیات جمهوری اسلامی حضور مؤثر داشته و دارد.**

در بخش نخست” محافظه کاری صورت ایدئولوژیک ندارد، مکتب رفتاری است ” خواندید که میزان و گستره محافظه کاری در دوران های مختلف متفاوت بوده است و همواره به یک صورت پدیدار نشده و نمیشود. محافظه کاری در درجه بالا به صورت ثبات گرایی مطلق ، دیرینه پرستی و دیرینه محوری نمود پیدا کرده است. اما با وجود چهره های گوناگون، لیکن هیچگاه در قالب ایدئولوژیک رخ ننموده است. بنابراین میتوان گفت محافظه کاری بیشتر نوعی مکتب رفتاری محسوب میگردد.

در بخش دوم ” محافظه کاری در ایران مقوله پیچیده و پر معما ” آشکار ساختم که محافظه کاری در ایران علیرغم نقش خاص فرهنگی، اجتماعی و سیاسی از جایگاه اجتماعی چندان ضعیفی برخوردار نبوده اما در شاکله قدرت بویژه در طول حیات جمهوری اسلامی حضور مؤثر داشته و دارد. از سویی دیگر خواندید که جامعه روشنفکری ایران نیز چندان به تأمل و تعمق در خصوص این مقوله نپرداخته است. در راستای چنین اغماضی نیز عنوان شد که محافظه کاری در ایران به یک فحش سیاسی می نماید تا یک شناسنامه سیاسی و بیشتر انگ و برچسب نظری- سیاسی بوده که رادیکالها بر پیشانی اصولگرایان و منتقدان خود مینشانند.

اما باید یادآور شوم که محافظه کاری در ایران در شکل اصولگرایی قدمت و پیشینه ای کهن دارد. هر چند تاریخ ایران چنان پیچیده است که امکان تطبیق بین عملکرد سیاسی جناح ها و گرایشات سیاسی آن با واقعیت آموزه های جامعه شناسی مدرن را دشوار میسازد. لیکن وجود تشابه، منش و رفتار در اصولگرایان سنتی اعم از روحانیونی نظیر ” صافی گلپایگانی” ( مجتهد ) و ” مهدوی کنی ” ( دولتمرد سیاسی) و تشکل هایی همچون حزب مؤتلفه اسلامی هر کنشگر سیاسی را به سمتی سوق میدهد که آیا اصولگرایان سنتی ایران به لحاظ تشابه منش و رفتار با محافظه کاری مدرن نمیتوانند دو روی یک سکه باشند؟ گرچه نمایندگان شاخص روحانی اصول گرایان نظیر ” صافی گلپایگانی” و ” مهدوی کنی ” مدت زمانی از گردونه قدرت دور بودند ، لیکن تغییر و تحولات جاری دو ساله اخیر گمانه مبنی بر انطباق اصول گرایان ایرانی با محافظه کاری مدرن را بیشتر و بیشتر تقویت میکند.

گماردن یا انتخاب ” مهدوی کنی ” بر کرسی ریاست مجلس خبرگان در کنار نشانه های سیاسی اصول گرایان سنتی را نباید از نظر دور داشت . جهت گیری رویکرد اقتصادی رژیم جمهوری اسلامی و تلاش برای همسویی سیاست اقتصادی ایران با سیاست های اقتصاد جهانی نشانه های مشخص سیاسی است که هر گاه یا گماردن ” مهدوی کنی ” بر راس مجلس خبرگان به موازات محدود سازی سیطره ” مجمع تشخیص نظام” نشان ازخیز دور اندیشانه اصول گرایان در کسوت محافظه کاری دارد.

گرچه پیشتر تکنوکراسی مدل رفسنجانی از غلطیدن چپ گرایان به سبک عمل گرایی در صدد آن برآمد تا به تقویت بخش خصوصی برخیزد . اقدام به تاسیس فروشگاه هایزنجیره ای همچون ” رفاه ” و ” شهروند ” و در کنار آنها به انتقال مرکز توزیع میوه و تره بار تهران نمودند و در صدد انتقال بازار تهران بودند. اما پروژه نوین عملگرایان متمایل یا مشابه تکنوکرات های مدرن در برابر شیوه توزیع سنتی متکی بر بازارسنتی نه تنها از رشد لازم برخوردار نشدند، بلکه در مراحل بعدی در پرتو سنگ اندازی وقفه ناپذیر بازاریان سنتی کاملا در محاق گرفتار آمدند. عدم امکان راه اندازی فروشگاه های زنچیره ای فارغ از نگاه افکار عمومی بخشأ با کاهش اقتدار تکنوکراتها و قدرتمندی اصولگرایان و حامیان بازاری تلازم داشت .

از پذیرش واقعیت گریزی نیست. تار اصولگرایی ایران با پود محافظه کاری از چنان ارتباط موزون برخوردار است که می توان هر دو را یکی دانست و البته درست است که خاستکاه نظری دینی محافظه کاری ایران با خاستگاه محافظه کاری مدرن متفاوت است . لیکن صرف وجود واگرایی مزبور نمی توان از انتطباق اصول گرایی با محافظه کاری غافل شد . طرح مقوله محافظه کاری مرسوم ایران را برای نخستین بارمی توان در لابلای موضعگیری عسگر اولادی در روزهای پایانی دبیر کلی وی بر جریان مؤتلفه اسلامی نشان داد . دبیر کل حزب مؤتلفه برای نخستین بار در موضعگیری آشکار و ژورنالیستی اعلام کرد که ما به رهبر محافظه کاران “ادموند برک” تکیه میکنیم که می گوید: ما هر حرکت اصلاحی را بعد از انجام آن نگهبان و نگهدار خواهیم شد . بنابراین جریانی را که در ایران میتوان نزدیک به محافظه کاری تجسم کرد ، نمیتوانداصول گرایان سنتی نباشند که در روش و منش قرینه محافظه کاران مدرن هستند . اصول گرایان ایران همچون محافظه کاران، ترجیح اعتدال بر انقلاب، عقل بر شور احساس سیاسی، آرامش بر شورش، سازش بجای ستیزش ، گفتگو بر چنگ ، مدارا بر نابردباری، سرمایه داری بر سوسیالیسم ، عدالت حقوقی بر عدالت اقتصادی را در رفتار خود شبیه سازی کرده اند. اصول گرایان از نقطه تمایزی نسبت به اصلاح طلبان برخوردارند که آنان را به محافظه کاری مدرن نزدیک و نزدیکتر میسازد و آن اینکه حافظان سنت هستند. در عصر کنونی ضمن اینکه تلاشی برای بازگشت به گذشته را در آنان شاهد هستیم، تلاشی که بی عبث بودن آنرا جوانان اصول گرا انکار نمی کنند. پس بین آموزه های محافظه کاران غربی و اصول گرایان ایران رابطه مشهودی وجود دارد . هر آیینه آموزه های محافظه کاران را با عملکرد اصول گرایان بسنجیم ، متوجه خواهیم شد که هر دو سویه خواهان ادامه وضع موجود بوده و هر گونه تحول نابجا و رادیکالیستی را بر نمی تابند. واقعیت عرصه سیاست ایران حاکی از آن است که در طول حیات رژیم جمهوری اسلامی منش محافظه کارانه اصول گرایان باعث گردیده تا در برابر هر جریان خواهان اصلاحات مقاومت باز دارنده از خود نشان دهند. نمونه های تقابل با اقدامات کابینه دور دوم هاشمی رفسنجانی تا بدانجا دامن میگستراند که علیرغم وحدت شعار مبنی بر اطاعت از رهبری، حمایت از رئیس جمهوربا سیاست های اقتصادی و دیپلماتیک به مخالفت برخیزند. همچنین در دو دوره ریاست جمهوری خاتمی بر سر راه اصلاحات وی و همفکرانش در مجلس ششم بویژه عدالت سیاسی ( توسعه سیاسی ) جنان موانعی ایجاد کردند که در شکل خود بیسابقه بود. اما در دو دوره اخیر ریاست جمهوری ۸۴ و ۸۸ آنچه که باعث تداوم همراهی بخش قدرتمند اصول گرایان با احمدی نژاد شده همانا وجه مشترکشان در سیاست های اقتصادی بوده که بعضا در عرصه فرهنگی چالش هایی بوجود آورده و باعث علنی شدن اختلافاتی شده لیکن به تضعیف وجه مشترک نیانجامیده است.

گرچه محافظه کاران ایران در سیاست های اقتصادی با آموزه های محافظه کاران مدرن غربی تشابه و همگرایی های بسیار دارند، لیکن در عرصه سیاست های فرهنگی است که در بالاتربدان اشاراتی داشتم . اصول گرایان ایران در عرصه سیاست های فرهنگی با محافظه کاری مدرن قرابت ونزدیکی ندارند. بطور نمونه محافظه کاران ایران با نوعی تحجر و واپس گرایی تعریف میشوند که آنهم ناشی از تکیه بسیار بر شرع و برخی از اصول آن میباد. هر چند که بعضا در عرصه سیاست های فرهنگی آنان در گفتار و رفتاربی هدف یا بعضأ غیر هدفمند حرکت می کنند. اما عمومأ منش ابن الوقتی آنها نشانه ای از تمکین به پیشروی معیار های فرهنگی مدرن یا عدم توازن جهت تحقق ارزشهای فرهنگی آنان میباشد . در پایان باید تاکید نمایم که محافظه کاری روئیده بر تنه کهنسال اصولگرایی در ایران سبک و سلوک سیاسی جدیدی را در برابرمان گشوده که هر آیینه صرفأ داعیه داران آن به هویت انقلاب اسلمی و مبانی فقهی و نظری و یا حتی به مدل حکومت اسلامی را در کانون نگاه خود قرار دهیم، از شاخص های در شرف آشکار شدن محافظه کاری در آنان نظیر حفظ وضع موجود، تقدم مالکیت خصوصی بر دیگر اشکال ماکیت و … غافل خواهیم شد . بنابراین صرف اینکه خاستگاه نظری محافظه کاران شرع و اجتهاد است. اما عبور ساده از کنار منش های نوظهور آنان ما را در ارائه سیاست های راهبردی با دشواری روبرو خواهد نمود.

———————

*http://www.kar-online.com/wp/21390

**http://www.kar-online.com/wp/21519

تاریخ انتشار : ۱۲ آبان, ۱۳۹۰ ۱۰:۱۱ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

شاید کشته شدن ابراهیم رئیسی در پی سرنگونی بالگرد حامل او مهمترین خبر چند روز گذشته باشد. در پی چندگویی دست‌اندکاران حکومتی در آگاهی‌رسانی، بازار شایعات در ایران و جهان در این رابطه گرم شد. این و آن گفتن دست‌اندرکاران حکومتی و شایعه، و هم، پیشامد و اتفاق‌هایی چنین، حکومت اسلامی در ایران را از همان آغاز پیدایش، همراهی کرده‌اند.

مطالعه »
آخرین مطالب

معیشت خانوارها ۱۴۳درصد کمتر شده…

وقتی سبد مصرفی کل کشور در اردیبهشت‌ماه به عدد ‌ ۲۴۳ می‌رسد، یعنی قیمت سبد مصرفی خانوارها از سال ۱۴۰۰ تاکنون ۱۴۳‌ درصد رشد کرده و به عبارتی فقط در سه سال، حدود ۱.۵ برابر شده است. در بخش کالای خوراکی عدد شاخص در اردیبهشت ماه ۲۷۴.۴ رسیده که نشان می‌دهد نزدیک به ۱۷۵ درصد در سه سال رشد تورم ایجاد شده است.

توافق هند و ایران در چابهار چالشی برای کریدور تجاری مورد حمایت آمریکا و جی هفت!

پاکستان علیرغم راه اندازی نسبی چابهار، ۸۰ درصد از سهم تجارت ترانزیتی با افغانستان را از دست داده است. با امضای این قرارداد، تجارت ترانزیتی باقیمانده به بنادر ایران منتقل می شود و پاکستان را کاملاً از صحنه خارج خواهد ساخت.

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

مشارکت آدانی-البیت که توسط تاجری نزدیک به نخست وزیر مودی اداره می شود در پنج سال گذشته ۲۰ بار مجوز فروش را دریافت کرده است و ادعا می کند هواپیماهای بدون سرنشین برای مصارف “غیر جنگی” هستند اما سیستم صدور مجوز هند اقلام را به عنوان مهمات طبقه بندی می کند.

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

درآفریقای جنوبی از میراث نلسون ماندلا چه چیزی باقی مانده است؟ او نماد جنبش ضد آپارتاید در این کشور بود و هنوز هم به عنوان یک الگو در مبارزه با ظلم و بی عدالتی شناخته می شود.اما روحیه کشور متشنج است و اعتماد به دولت در حال کاهش است. از سوی دیگر، دموکراسی آفریقای جنوبی با قوه قضاییه عمدتاً مستقل، رسانه‌های آزاد و جامعه مدنی هوشیار خود, ثابت می‌کند که انعطاف‌پذیر است. 

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

دسته‌بندی کارگران و فرق گذاشتن میان آن‌ها، امکان تشکل‌یابی متحد و همگرایی افقی کارگران واحدها را به نفع کارفرما به صفر می‌رساند؛ وقتی در یک کارگاه کوچک مثل انبار یک شرکت، کارگرانِ همکار، سه مدل قرارداد و سه نوع دستمزد داشته باشند، هرگز نمی‌توانند سر مطالبات مشترک با کارفرما چانه‌زنی کنند یا دست به اعتراض جمعی بزنند چون اساساً سرنوشت مشترکی در میان نیست؛

یادداشت

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

“من انها را نمی بخشم. چرا باید انها را ببخشم وقتی که هنوزهم نمی خواهند حقیقت را بگویند؟ و مشکل در انست که آنها حتی از ما بخشش هم نمیخواهند، از کسانیکه عزیزانشان را از دست داده اند. آنها بخشش را از دولت طلب میکنند، انها هیچ زخمی به دولت نزده اند، آنها چه کرده اند، ظلم به ما روا شده است.”

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
پيام ها

دانشجویان آمریکایی در اعتراض به ادامه نسل کشی فلسطینیان توسط اسرائیل دانشگاه ها را به تصرف خود در آوردند!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت)-حوزه آمریکا ضمن اعلام حمایت کامل از مبارزه دانشجویان و استادان در تمامی دانشگاه های آمریکایی شرکت کننده در این جنبش، به مقاومت نسل نوین دانشجویی درود میفرستد و برای ایشان در شکستن فضای تاریک تحمیل شده و تا موفقیت نهایی پیروزی آرزو می‌کند.

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

معیشت خانوارها ۱۴۳درصد کمتر شده…

توافق هند و ایران در چابهار چالشی برای کریدور تجاری مورد حمایت آمریکا و جی هفت!

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

نگاهی به بحران های منطقه «غرب آسیا» در پرتو گذار به «نظم نوین جهانی»-بخش یک