یکشنبه ۶ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷:۴۲

یکشنبه ۶ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷:۴۲

من، مارکس و یک نفر دیگر! مارکس و کتاب ایدئولوژی آلمانی

مارکس در این کتاب می نویسد که هرچه یک جامعه پیشرفته تر باشد، میزان تقسیم کار در آن بیشتر و پیچیده تر می شود، و تقسیم کار یعنی کارهای مختلف را به افراد مختلف واگذار نمودن. مارکس و انگلس تقسیم کار را از جمله نیازهای اقتصاد سرمایه داری می دانند که ناخواسته اثری منفی روی انسان و زندگی او بجا می گذارد و موجب از خودبیگانگی انسان و جدایی لذت زندگی و شوق کار از همدیگر می گردد

مارکس و انگلس کتاب “ایدئولوژی آلمانی” را در سال ۱۸۴۶ نوشتند. نیگل واربوتون، فیلسوف انگلیسی، این کتاب را در سال ۱۹۹۸ در کتاب خود یعنی “کلاسیکهای فلسفه غرب” در یک مقاله معرفی نمود و من این مقاله را اکنون بصورت خلاصه در اینجا مطرح می کنم.

در بخش اول کتاب ایدئولوژی آلمانی، مارکس به توصیف ماتریالیسم تاریخی می پردازد. قسمت مهمی از این کتاب پیرامون نظرات لودویک فویرباخ است، یعنی فیلسوفی که همراه هگل تاثیر مهمی روی افکار روشنفکری مارکس بجا گذاشت.

اسحاق برلین این کتاب را از جمله آثار فلسفه کلاسیک غرب نامیده است که حاوی نظرات مارکس در باره نظریه تاریخ است. مارکس در این کتاب خواهان انقلاب اجتماعی است. او می گوید که انسان محصول دوره تاریخی است که در آن زندگی می کند، چون اصطلاح طبیعت انسان در رابطه با زمان و دوره او شکل می گیرد.

مارکس و انگلس در این کتاب، ماتریالیسم تاریخی خود را، اندیشه های تاریخی ماتریالیستی، نامیده بودند. ماتریالیسم آنان تاریخی نام گرفت چون در نظر آنان شرایط مادی در طول زمان تغییر می کنند، مثلا نظام برده داری با آمدن ماشین بخار منحل شد چون محصول این تکنیک به اندازه تولید کار صد برده بود. از آن زمان که انسان قادر شد غذایش را خودش تولید کند، از شاخه و نسل حیوان فاصله گرفت.

مارکس در این کتاب می نویسد که هرچه یک جامعه پیشرفته تر باشد، میزان تقسیم کار در آن بیشتر و پیچیده تر می شود، و تقسیم کار یعنی کارهای مختلف را به افراد مختلف واگذار نمودن. مارکس و انگلس تقسیم کار را از جمله نیازهای اقتصاد سرمایه داری می دانند که ناخواسته اثری منفی روی انسان و زندگی او بجا می گذارد و موجب از خودبیگانگی انسان و جدایی لذت زندگی و شوق کار از همدیگر می گردد. تقسیم کار، فرد را قربانی نظام سیاسی و اجتماعی، و او را تبدیل به برده و غیرانسان می نماید. مخصوصا جدایی کارفکری از کار جسمی موجب آسیب روحی به انسان می گردد. مارکس و انگلس مبلغ نظامی بودند که مالکیت خصوصی در آن لغو شده باشد تا انسان قربانی یک سیستم اقتصادی مرموز و بی چهره نگردد.

آن دو در باره ایدئولوژی می نویسند که عقاید مذهبی، اخلاق، و متافیزیکی یک انسان نیز محصول روابط مادی هستند که او در آن زندگی می کند. در جوامع طبقاتی عقاید و نظرات حاکم چیزی غیر از علایق طبقه حاکم نیستند. آن دو از واژه ایدئولوژی استفاده می کنند تا منظور خود را از ایده مطرح نمایند که محصول فرعی یک نظام خاص اقتصادی اجتماعی است. هر کس که به یک ایدئولوژی و جهانبینی وابسته باشد، قضاوتهایش نیز از آنجا سرچشمه می گیرند، یعنی ایدئولوژیها نیز محصول شرایط تاریخی اجتماعی خود هستند.

آنها در باره انقلاب اشاره می کنند که اگر پرولتاریا، یعنی طبقه کارگر، که مالکیتی غیر از نیروی کار خود را ندارد، مخالف با شرایط اجتماعی و ایدئولوژی حاکم، خشم کند، امکان وقوع انقلاب پیش می آید. مارکس و انگلس سخنگویان آتشین انقلابات اجتماعی در جوامع سرمایه داری، فئودالی و شاهنشاهی زمان خود بودند. در نظر آنان، بعد از انقلاب، مالکیت خصوصی حذف می شود تا مالکیت اشتراکی بجای آن برقرار گردد. آن ها می نویسند که ایده های انسانها تا آن حد تغییر می کنند که سیستم تولید مادی، که خالق این ایده ها است، تغییر کند.

از کتاب ایدئولوژی آلمانی مارکس اتنقاد می شود که در آن آزادی اراده برای انسان وجود ندارد، چون انسان وسیله ای در خدمت جبر تاریخی و محصول شرایطی است که در آن زندگی می کند. ولی تئوری انقلاب مارکس نشان می دهد که انسان از طریق اراده اش و شرکت در جنبش اجتماعی می تواند چرخ تاریخ را سرعت دهد و کاملا اسیر شرایط زمان خود نباشد.

پیرامون نظریه تقسیم کار نیز انتقاد می گردد که این تئوری واقعگرایانه نیست، چون یک آدم ناشی و تازه کار برای ساختن یک میز غذاخوری نیاز به چند روز کار و زحمت دارد، در صورتی که یک نجار کاردان ممکن است آن را در چند ساعت بسازد، بنابراین بی معنی است اگر فکر کنیم که یک انسان نوین سوسیالیستی می تواند، صبحها فوتبالیست، عصرها راننده قطار و شبها جراح باشد. به اندازه تعداد نظامها و روابط تولید، باید نظریه های فلسفی در باره طبیعت انسان و جامعه وجود داشته باشد.

مارکس و انگلس در این کتاب نوشتند که جهان را باید به انقلاب دعوت نمود و نه این که جهان را فقط شرح و توصیف نمود. مخالفین انقلاب مدعی هستند که چون شکست هر انقلابی و کشته شدن هزاران انسان ممکن است، پس بی مسئولیتی روشنفکری است اگر تئوریسینها مردم را به انقلاب اجتماعی دعوت کنند؛ چون هیچ انقلابی ارزش ریخته شدن خون یک انسان را ندارد و فقط اگر اید ه آلهای کمونیستی قابل عمل باشند، ریسک جان انسان اشکالی ندارد، ولی تجربیات اخیر قرن گذشته نشان دادند که نه تنها نمی توان به ایده آلها رسید بلکه حتی حفظ و دفاع از یک انقلاب پیروز در شرایط کنونی سرمایه داری و امپریالیسم جهانی، غیرممکن است.

ما در معرفی و نقد کتاب ایدئولوژی آلمانی مارکس، توسط این فیلسوف انگلیسی زمان حال، می بینیم که او مبلغ یاس و ناامیدی، و مبلغ رفرم و اصلاحات است تا انقلاب و تغییرات رادیکال بنیادین اجتماعی.

تاریخ انتشار : ۵ بهمن, ۱۳۸۹ ۰:۴۶ ق٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

شاید کشته شدن ابراهیم رئیسی در پی سرنگونی بالگرد حامل او مهمترین خبر چند روز گذشته باشد. در پی چندگویی دست‌اندکاران حکومتی در آگاهی‌رسانی، بازار شایعات در ایران و جهان در این رابطه گرم شد. این و آن گفتن دست‌اندرکاران حکومتی و شایعه، و هم، پیشامد و اتفاق‌هایی چنین، حکومت اسلامی در ایران را از همان آغاز پیدایش، همراهی کرده‌اند.

مطالعه »
آخرین مطالب

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

شاید کشته شدن ابراهیم رئیسی در پی سرنگونی بالگرد حامل او مهمترین خبر چند روز گذشته باشد. در پی چندگویی دست‌اندکاران حکومتی در آگاهی‌رسانی، بازار شایعات در ایران و جهان در این رابطه گرم شد. این و آن گفتن دست‌اندرکاران حکومتی و شایعه، و هم، پیشامد و اتفاق‌هایی چنین، حکومت اسلامی در ایران را از همان آغاز پیدایش، همراهی کرده‌اند.

صدور حکم دادگاه بین المللی کیفری برای بازداشت نتانیاهو، گالانت و رهبران حماس!

در بیانیه دادستان کریم خان در مورد اقدامات اسرائیل آمده است: «تاثیرات استفاده از گرسنگی به عنوان یک روش جنگی، همراه با سایر حملات و مجازات‌های دسته‌جمعی علیه مردم غیرنظامی غزه، به طور حاد، قابل مشاهده و به‌طور گسترده شناخته شده است.»

مفهوم زمان در زندگی، نوع تفکر و جهان‌بینی ما…

آیا زمان آغاز و پایانی دارد؟ آیا می‌توان بین گذشته، حال و آینده تفکیک قائل شد؟ آیا ’حال‘ در علم فیزیک معنا دارد؟ آیا جهت‌ِ زمان در همه‌ی عرصه‌های طبیعی (فیزیک) به یک ‌سو است؟ آیا یک سویه بودن زمان در ترمودینامیک کلاسیک در مورد ترمودینامیک کوانتومی نیز صادق است؟

نظر مصطفی تاج‌زاده درباره پیشنهاد مهدی نصیری و «ائتلاف از تاجزاده تا شاهزاده»!

اگر هم زمانی قرار بر تشکیل ائتلافی شد، باید بر مبنای پذیرش دمکراسی، حقوق بشر و حقوق شهروندی شکل بگیرد تا درنهایت به توسعه و امنیت پایدار در خاورمیانه‌ی آشوب‌زده کنونی برسد، نه اینکه از استبدادی به استبداد دیگری برویم.

خوانش سیاسی سقوط بالگرد و تاکتیک مقطعی…

مرگ رئیسی اگر نظام را در عزا نشاند، در مقابل اکثریت قاطع مردم را خوشحال کرد. در جامعه‌ای که «پشت سر مرده حرف نمی‌زنند»، شادی از مرگ در اصل نشانه‌ی سیاسی است! ابراز شادی از این نیستی سیاسی که شکل فراگیر هم دارد نه فقط جسارت جامعه را به رخ حکومت می‌کشد، که در هراس نظام از مردم نمود نمی‌یافت هرگاه کار آن به تهدید اشخاص و شبکه‌ها بخاطر شادمانی نمی‌کشید!

یادداشت

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

“من انها را نمی بخشم. چرا باید انها را ببخشم وقتی که هنوزهم نمی خواهند حقیقت را بگویند؟ و مشکل در انست که آنها حتی از ما بخشش هم نمیخواهند، از کسانیکه عزیزانشان را از دست داده اند. آنها بخشش را از دولت طلب میکنند، انها هیچ زخمی به دولت نزده اند، آنها چه کرده اند، ظلم به ما روا شده است.”

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
پيام ها

دانشجویان آمریکایی در اعتراض به ادامه نسل کشی فلسطینیان توسط اسرائیل دانشگاه ها را به تصرف خود در آوردند!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت)-حوزه آمریکا ضمن اعلام حمایت کامل از مبارزه دانشجویان و استادان در تمامی دانشگاه های آمریکایی شرکت کننده در این جنبش، به مقاومت نسل نوین دانشجویی درود میفرستد و برای ایشان در شکستن فضای تاریک تحمیل شده و تا موفقیت نهایی پیروزی آرزو می‌کند.

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

صدور حکم دادگاه بین المللی کیفری برای بازداشت نتانیاهو، گالانت و رهبران حماس!

مفهوم زمان در زندگی، نوع تفکر و جهان‌بینی ما…

نظر مصطفی تاج‌زاده درباره پیشنهاد مهدی نصیری و «ائتلاف از تاجزاده تا شاهزاده»!

خوانش سیاسی سقوط بالگرد و تاکتیک مقطعی…

نگاهی به دورنمای انقلاب در ایران…