جمعه ۳۱ فروردین ۱۴۰۳ - ۰۹:۲۳

جمعه ۳۱ فروردین ۱۴۰۳ - ۰۹:۲۳

کارگران و طرح تحول اقتصادی

انتشار لایحه در آستانهی آغاز رقابتهای انتخاباتی دور دهم ریاست جمهوری، در فضای پس از دوران حاکمیت بوش در امریکا، همزمان با گسترش و عالمگیرشدن بحران بزرگ مالی، و همزمان شدن آن با تدوین بودجهی سال 1388، و ضعف و تعلل دولت در ارایهی لایحهی بودجه به طور همزمان، و بالاخره موضوع افزایش حداقل دستمزدها که مطابق قانون در پایان هرسال اعلام میگردد، شرایط ویژه ای پدید آورده که شناخت و تحلیل نیات واقعی تدوینکنندگان لایحه هدفمندسازی یارانهها را مستلزم تلاش بیشتری میسازد

سلطهی سرمایههای مالی و تجاری و ضعف سرمایههای مولد در دل مشکلات ساختاری اقتصاد ایران، همواره بر آسیبپذیری نظام اقتصادی ما افزوده است. تکیهزدن بر درآمدهای نفتی، مصرف مستمر و بیرویه و هزینهکردِ ثروتی که متعلق به تمامی نسلهاست، مانع از آشکارشدن تمامی نقش مخرب سرمایههای مالی ـ تجاری در حیات اقتصادی ما بوده است. بدون تردید، راه برونرفت از این شرایط، تغییر رویکردهای اقتصادی است. اما دو راه برای این تغییر رویکرد میتواند وجود داشته باشد. نخست، پذیرش الگوی نولیبرالی، همسو با اقتصاد جهانی سرمایهداری که آرمانشهر اقتصاد متکی بر بازار آزاد است. و دوم، پذیرش الگوی توسعهای پایدار و متکی بر مردم که هدف تامین عدالت اجتماعی را مد نظر داشته باشد.بدون تردید، و بنا به اظهارات بیپرده و صریح مسئولان دولتی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، «طرح تحول اقتصادی» که هماکنون لایحهی آن تقدیم مجلس شده است کاملاً در چارچوب رویکردهایی است که نهادهای بینالمللی، مانند بانک جهانی، صندوق بینالمللی پول و سازمان تجارت جهانی، در دهههای اخیر طرح کردهاند.

البته، از آنجا که در هرحال مردم، و بهویژه اکثریت مزد و حقوقبگیران را نمیتوان در معادلات اقتصادی نادیده گرفت، همواره مجموعهای از سیاستهای مقطعی و گذرا و شعارهای گوشنواز و دلفریب جهت کسب حمایت و یا حداقل برای خنثیسازی مقاومت در مقابل این نوع طرحها سرداده میشود. در پی آن، ضمن تفسیر بهرای نوع واکنش مردم، تلاش میشود ابزارهای سیاسی برای تحمیل نوع پیشبرد و اجرای طرح مورد نظر به کار گرفته شود.

طرح تحول اقتصادی نیز از این قاعده مستثنا نیست. ماجرا از آنجا آغاز شد که ابتدا صورتی کلی و مبهم از طرح تحول اقتصادی با آبوتاب فراوان ارائه میشود؛ آنگاه با توزیع فرم پرسشنامهی اطلاعات افراد خانوار با هدف جمعآوری اطلاعات اقتصادی خانوارهای کشور در بین مردم و انتشار اخبار غیر رسمی مبنی بر تخصیص یارانههای نقدی در ماه، به ویژه به دهکهای پایین درآمدی، تمایل مردم به حضور دراین میدان تحریک میشود. در آن مقطع، رقم یارانهی نقدی گاه تا ۸۵۰۰۰ تومان سرانهی پرداختی ماهانه نیز اعلام شده بود. این همه در شرایطی بود که دولت به اتکای نفت که حتی در مقطعی به بهای هر بشکه ۱۴۷ دلار رسیده بود، چشماندازی بسیار خوشبینانه تصویر میکرد.

حاصل نیز انتظاراتی است که در میان طبقات متوسط و فقیر ایجاد شد و چنین است که ساعتها وقت صرف حضور در صفهای طویل تحویل پرسشنامههای اطلاعات خانوار گردید. دولت نیز مدعی پاسخ ۶۵ میلیون نفری به پرسشنامه شده و بر تکمیل پرسشنامهها نیز عنوان ساختگی «رفراندوم اقتصادی» را گذاشت تا امکان عبور از مخالفت بالقوه و بالفعل با پیامدهای آشکار وپنهان ِ این طرح خنثی شود.

اما اکنون، با استمرار روند کاهندهی قیمت نفت به کمتر از ۴۰ دلار، حرفهای تازهای میشنویم. گاه یارانههای نقدی بهکل به فراموشی سپرده میشود و گاه گفته میشود «با نفت ۳۴ تا ۵۰ دلار مبلغ پرداختی یارانهی نقدی ۱۹۵۰۰ تومان خواهد بود.» یا آن که «افزایش حداقل دستمزد تا شش سال متوقف خواهد شد.»

در حالی سرانجام و پس از مدتها انتظار، متن لایحه انتشار یافته است که مشاهده میکنیم یکی از مهمترین موضوعاتی که در لایحه مطرح شده، حذف حداقل دستمزد در پی تصویب طرح تحول است. بر اساس ماده ۱۳ لایحهی هدفمندکردن یارانهها الزام افزایش دستمزد کارکنان در بخش موضوع ماده ۱۵۰ قانون برنامه چهارم توسعه، مواد ۶۴ و ۱۲۵ قانون خدمات کشوری و ماده ۴۱ قانون کار از زمان اجرای این قانون موقوف الاجرا خواهد شد. در این چارچوب، آیا واقعاً میتوان مدعی شد که کارگران به رفراندوم اقتصادی دولت نهم «آری» گفتهاند؟

نباید ویژگیهای شرایط کنونی را نادیده گرفت. شاید اگر طرح تحول اقتصادی در نخستین سال زمامداری دولت نهم مطرح میشد معادلات به گونهی دیگری رقم میخورد و بخشی از هزینههایی که به مردم تحمیل میشد، با برداشتهای معمول (و غیرمعمول) از ذخایر ارزی، رفع و رجوع میشد. اما دولت نهم ترجیح داد ابتدا با پیشبرد سیاست سهمیهبندی و سپس با آزادسازی بهای بنزین افکار عمومی را محک بزند و جغرافیای مانوری را که تحول اقتصادی بدان نیازمند است بسنجد. شاید هم ترجیح میداد از کسب نتیجهی «رفراندوم اقتصادی» استفادهای چند جانبهای ببرد و آن را به انتخابات آینده گره بزند.

انتشار لایحه در آستانهی آغاز رقابتهای انتخاباتی دور دهم ریاست جمهوری، در فضای پس از دوران حاکمیت بوش در امریکا، همزمان با گسترش و عالمگیرشدن بحران بزرگ مالی، و همزمان شدن آن با تدوین بودجهی سال ۱۳۸۸، و ضعف و تعلل دولت در ارایهی لایحهی بودجه به طور همزمان، و بالاخره موضوع افزایش حداقل دستمزدها که مطابق قانون در پایان هرسال اعلام میگردد، شرایط ویژه ای پدید آورده که شناخت و تحلیل نیات واقعی تدوینکنندگان لایحه هدفمندسازی یارانهها را مستلزم تلاش بیشتری میسازد.

در شرایط کنونی مردم و بهویژه مزد و حقوقبگیران، نظارهگر جدی و هراسناک رفتارهای اقتصادی دولت هستند. به دنبال شتاب کمنظیر آهنگ تورم در دو سال گذشته، بسیار زود مشخص شد که با اجرای این طرح جهش قیمتها کاملاً محتمل است و به موازات آن گسترش فقر و تنگدستی در بین فرودستان جامعه نیز دیگر نتیجهی ناگزیر آن خواهد بود. پیشبینیهایی که رشد شش برابری بهای آب، برق و گاز را در پی حذف یارانهها هشدار میدهد، روشننبودن سیاستهای دولت برای مقابله با تبعات بحران اقتصادی جهانی و اتخاذ راهکارهایی برای کاهش تاثیرات آن بر زندگی مردم، به نوبه خود بر نگرانیها میافزاید. چنین نگرانیهایی، همراه با تعلیق افزایش حداقل دستمزد، و ابهام در پرداخت یارانههای نقدی، نشان میدهد که سازوکاری برای جبران اثرات تورمی این لایحه طراحی نشده است. قطعاً در این میان بازندگان اصلی کارگران و طبقات فقیر جامعه خواهند بود. و اینهمه در شرایطی است که کارگران و سایر مزد و حقوقبگیران از داشتن سازمانهای صنفی محروم هسنتد و امکانی برای ارائهی نظرات و انتقادات خود نسبت به طرحها و لوایحی از این دست ندارند.

سایت تحلیلی البرز

همهی حقوق محفوظ است

بخش : کارگری
تاریخ انتشار : ۱۴ بهمن, ۱۳۸۷ ۱۰:۲۲ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

حملۀ تروریستی در مسکو را محکوم می‌کنیم!

روشن است که چنین حمله‌ای نیاز به تیمی حرفه‌ای و سازماندهی و تدارکی نسبتاً طولانی و گسترده دارد. در عین حال، زود است که بتوان تحلیل جامع و روشنی از ابعاد پشت پردۀ این جنایت و اهداف سازمان‌دهندگان آن ارائه داد. هدف از این یادداشت کوتاه نیز  در وهلۀ نخست مکثی است بر قربانیان این حمله و حملاتی از این دست. قربانیانی که تنها سهم‌شان از سازمان‌دهی و تدارک چنین جنایاتی و علل پشت پردۀ آن، هزینه‌ای است که با جان و سلامتی‌شان می‌پردازند.

مطالعه »
یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
آخرین مطالب

طرح نور، سرکوب شدید زنان خواهان پوشش اختیاری

اعتراضات علیه حجاب اجباری که بعد از قتل مهسا (ژینا) امینی در بازداشتگاه گشت ارشاد، سراسر ایران را فراگرفت، با وجود سرکوب، به یک معضل برای حکومت تبدیل شده است. گشت ارشاد نمونه کوچکی از جنگ هر روز حاکمیت با زنان بوده و سرکوب هر روزه زنان در خیابان یعنی اعتراف به تداوم جنبش زن زندگی آزادی.

عمر آشور: چگونه حملات ایران به اسرائیل چشم انداز مناقشه خاورمیانه را بازتعریف کرد!

مقیاس و گستره نیروهای متحد ایران نیز برای اولین بار مشاهده می‌شد. متحدان غیردولتی ایران ‌توانستند حملات را به طور همزمان هماهنگ کنند، از موشک‌های بالستیک دوربرد و متوسط و موشک‌های کروز شلیک شده توسط حوثی‌ها در یمن تا موشک‌های ۱۲۲ میلی‌متری گراد که توسط حزب‌الله در جنوب لبنان پرتاب شد، تا موشکهای پرتاب شده توسط شبه‌نظامیان عراقی.

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

پس از چنین حمله‌ای، تصاویر بصری بد به نظر می‌رسند: اسرائیل به دیگران برای دفاع از خود نیاز دارد و در انتخاب نحوه عکس العمل نیز آزاد نیست. این حمله اگر صورت گیرد باعث می‌شود که حامی اسراییل، ایالات متحده، گزینه‌های سیاسی دیگری را انتخاب کند.

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی –
جمعه، ٣١ فروردین ١۴٠٣ (١٩ آپریل ٢٠٢۴ میلادی)،
ساعت: ٢١:٣٠ به‌وقت ایران (٢٠ به‌وقت اروپای مرکزی)

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

درک و دریافت و آموزش اقتصاد سرمایه داریِ جهان امروز׳ بدون شناخت لایه های پنهان یا کمتر شناخته شده نظام مالی و تجارت جهانی و گردانندگان و سوداگران آن و آشنایی با سویه ها و دگرگونی های شتابنده و یا گام به گام آن شدنی نیست و نیازمند واکاوی سنجشگرانه است׳ که در این بخش کوشش می شود تنها به گونه ای فشرده به آنها اشاره شود.

یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
پيام ها

از قطعنامۀ شورای امنیت سازمان ملل و برقراری آتش‌بس فوری و پایدار در غزّه حمایت می‌کنیم!

ما فداییان خلق ایران از نخستین روز آغاز جنگ ضمن محکوم کردن و غیرقابل توجیه خواندن عملیات مسلحانه و نظامی علیه مردم بی‌دفاع غیرنظامی، همراه و هم‌صدا با آزادی‌خواهان جهان خواهان آتش‌بس فوری و تأمین حقوق حقّهٔ مردم فلسطین شدیم. با این رویکرد ما مهار مقاومت آمریکا و تصویب قطعنامهٔ شورای امنیت را یک پیروزی بزرگ برای مردم بی‌گناه غزّه و فلسطین و تمامی آزادی‌خواهان جهان می‌دانیم.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

طرح نور، سرکوب شدید زنان خواهان پوشش اختیاری

عمر آشور: چگونه حملات ایران به اسرائیل چشم انداز مناقشه خاورمیانه را بازتعریف کرد!

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!