مذاکره با آمریکا؛ آری یا خیر؟

خلاصه:

در حالی که مقامات دولت احمدی نزاد برای مذاکره با امریکا بر یکدیگر پیشی می گیرند، محمدرضا باهنر نایب رئیس مجلس شورای اسلامی از مخالفت شورای عالی امنیت ملی و رهبر جمهوری اسلامی ایران خبر داد و تاکید کرد که سیاست های راهبردی ایران عدم مذاکره با آمریکاست. به همین خاطر ایران در حال حاضر مذاکره مستقیم با آمریکا نخواهد داشت.

محمدرضا باهنر که پس از انتخابات دهم ریاست جمهوری بارها با دولت احمدی نزاد در خصوص کابینه و موضع گیری های رئیس دولت اصطکاک داشته است، خطاب به آن دسته از “مسئولان اجرایی کشور و دولت که معتقدند زمان مذاکره با آمریکا فرارسیده” ،گفت : ” هیچ قوه ای و هیچ شخصیت سیاسی و حقوقی ای در کشور حق تخطی از این راهبرد تأئید شده از سوی رهبر جمهوری اسلامی و شورای عالی امنیت ملی کشور را ندارد.” وی در جلسه جامعه مهندسان تاکید کرد که باید شرایط چنین مذاکرهای به وجود بیاید که از نظر ما هنوز به وجود نیامده است..”

این اظهارات در حالی صورت می گیرد که سعید جلیلی، اوایل ماه اکتبر در چارچوب مذاکرات اتمی ایران با نمایندگان گروه پنج به علاوه یک به طور جداگانه با ویلیام برنز معاون وزیر امور خارجۀ آمریکا در ژنو دیدار و گفتگو کرد و نتایج مذاکرات را هم مثبت ارزیابی کرد. اندکی پس از این دیدار احمدی نژاد که تلاش دارد برگ برنده رابطه با امریکا را در دست خود داشته باشد در برابر خبرنگاران ظاهر شد و صریحا اظهار کرد که ” مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو مذاکرات خوبی بود و یک چارچوب منطقی و روشنی داشت که آنچارچوب مورد قبول ماست و همان احترام و عدالت و پیگیری بحثهایی است که در بسته پیشنهادی قید شده که نمونه آن موضوع خلع سلاح جهانی و بهرهمندی همه کشورها از فناوری هستهای و فناوریهای پیشرفته است.”

خیلی ها باور داشتند که احمدی نزاد شاید تنها کسی باشد که بتواند تابوی رابطه با امریکا را یشکند. اما بنظر می آید که این بازی هنوز ادامه دارد. پس از حجم گسترده خبری از دیدار نمایندگان ایران و امریکا در ژنو، این بار جنتی به میدان آمد و با ارایه سناریوی وارونه ازاین مذاکرات تاکید کرد که ” همه باید بدانند موضع جمهورى اسلامى ایران در عدم مذاکره با آمریکا و مقابله با آن براساس آن چه که امام (ره) و رهبرى گفته است، همواره خواهد بود و این سیاست تغییرناپذیر است. برخى مى خواهند عزت و اقتدارى که ایران به دست آورد، خدشه دار کنند.” حال باید دید این بازی تا کجا ادامه دارد.

متکی هم باهنر را تایید می کند

منوچهر متکی که کمتر از یک ماه از سفر خبرسازش به واشنگتن می گذر، برای بازدید از نمایشگاه مطبوعات از برخی غرفههای حاضر در این نمایشگاه بازدید کرد و در پاسخ به خبرنگار ایلنا که نظر وی را در مورد مذاکره با آمریکا میپرسید و موضع نایبرئیس مجلس را به او یادآور میشد، اظهار داشت:” ما هم همان نظر آقای باهنر را قبول داریم.” وی از پاسخ به اینکه دولت دهم در رابطه با مذاکره با آمریکا چه تصمیمی گرفته است خودداری کرد! گفتنی است سفر وی دقیقا یک روز قبل از مذاکرات ژنو صورت گرفت و اولین سفر یک مقام ایرانی بلندپایه پس از ۳۰ به واشنگتن بود.

سال پیش همزمان با زمزمه مذاکرات برای گشایش دفتر حافظ منافع امریکا در ایران مهدی کلهر در در مصاحبه ای گفته بود که “تا زمانی که آمریکا پایش را از منطقه خاور میانه بیرون نکشد و همچنین دست از حمایت از صهیونیسم برندارد، مذاکره جمهوری اسلامی ایران با آمریکا را به مصلحت نمی دانیم.” مشاور رسانه ای احمدی نزاد تاکید کرده بود که ممکن است شروط ایران “روز به روز” تغییر کند.

رهبری کوتاه نمی آید

زمانیکه باراک اوباما، رئیسجمهوری ایالات متحده، نوروز را به ایرانیان و همه کسانی که فرا رسیدن بهار را جشن میگیرند شادباش گفت و ابراز امیدواری کرد مناسبات ایران و آمریکا بهبود یابد و پیوندی سازنده میان دو کشور برقرار شود، این پیام با واکنش تند رهبر ی مواجه شد.

مقام رهبری که نقش کلیدی در تعیین خطوط کلی سیاست خارچی خصوصا رابطه با امریکا دارد پس از پیام تبریک باراک اوباما اظهار داشت که “آنها می گویند به سوی ایران دست دراز کرده ایم و ما می گوییم اگر آمریکا در زیر دستکش مخملی، دستی چدنی را پنهان کرده باشد این اقدام هیچ معنا و ارزشی ندارد.”وی افزود: “تغییر نباید لفاظی و با نیت ناسالم باشد و اگر می خواهید ضمن حفظ همان اهداف قبلی، فقط سیاست ها و تاکتیک ها را عوض کنید این یک خدعه است نه تغییر و اگر تغییر واقعی مورد نظر شماست باید در عمل مشاهده شود و به هرحال همه مسئولان آمریکایی و دیگران بدانند که ملت ایران را نمی شود فریب داد یا ترساند.” آیت الله خامنه ای تاکید کرده بود که “رفتار آمریکا تا این لحظه نشان دهنده تغییری که ایران مایل است شاهد آن باشد نیست با این حال او درها را به روی تماس آینده میان دو کشور نبست.”

وی بعد از محکوم کردن امریکا یک جای مصالحه نیز باز گذاشت و اظهار کرد که “ملت ایران درباره مسائل مربوط به خود اهل محاسبه و منطق است و احساساتی نمی شود. سابقه ای از رئیس جمهور و دولت جدید آمریکا نداریم بنابراین براساس عملکرد آنها قضاوت می کنیم.”

انتخابات ۲۲ خرداد نیز محملی را برای رهبری فراهم آورد که امریکا را همچون گذشته عامل هر رویدادی در ایران بداند. کمکهای مالی و رسانه ای آمریکا به ” انقلابیون مخملی” اتهامی بود که رهبری بارها در سخنان خود به آن پرداخت تا جایی که مقامات امریکا را به واکنش واداشت.

اینک در آستانه ۱۳ آبان روز ملی مبارزه با استکبار، سالگرد روزی که دانشجویان خط امام اقدام به اشغال سفارت امریکا در تهران نمودند، بار دیگر مذاکره با امریکا به یکی از بحث های داغ کشور تبدیل شده است. در حالی که گفته می شود طرفهای ایرانی و امریکایی بارها و از کانال های مختلف تا کنون دیدار داشته اند و حتی این بار احمدی نژاد تمایل دولتش را برای حل و فصل روابط با امریکا اعلام کرده بود، بار دیگر یکی از سخنگویان رهبری خبر از نارضایتی آیت الله خامنه ای از مذاکرات با امریکا می دهد. در حالی که کارشناسان معتقدند که مذاکرات اخیر صورت گرفته بین نمایندگان ایران و امریکا بدون رضایت رهبری نبوده است. اظهارات باهنر می تواند در راستای ایجاد موازانه ای بین گروه های حامی دولت باشد که این روزها شکافشان در حال عمیق تر شدن است .