سه شنبه ۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۸:۴۵

سه شنبه ۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۸:۴۵

آشتی ملی و بخشش

جوامعی که درگير خشونت های سياسی بوده اند برای درمان زخم های خود از مکانيسم های حقوقی و صلح آميز گوناگونی در سطوح ملی و بين المللی استفاده کرده اند. مهمترين اين مکانيسم ها قانون مداری و همکاری های حقوقی در زمينه های بين المللی با تاکيد هرچه بيشتر بر اعلاميه جهانی حقوق بشر و کنوانسيون های سازمان ملل متحد است.

تاریخ ایران تاریخ فجایع بسیاری است و ایرانیان به طور کلی ملتی فاجعه زده هستند که به دلایل زخم های گذشته هنوز موفق به ایجاد روحیه مشارکت سیاسی و آشتی ملی در چهارچوب جامعه خود نشده اند. ولی به قول آلن پیتون نویسنده کتاب معروف بنال وطن، “وقتی انسان درگیر زخم عمیقی است که به او وارد شده، تنها راه التیام بخشش است، وگرنه هیچگاه از این زخم رهایی نخواهد داشت.”

جوامعی که درگیر خشونت های سیاسی بوده اند برای درمان زخم های خود از مکانیسم های حقوقی و صلح آمیز گوناگونی در سطوح ملی و بین المللی استفاده کرده اند. مهمترین این مکانیسم ها قانون مداری و همکاری های حقوقی در زمینه های بین المللی با تاکید هرچه بیشتر بر اعلامیه جهانی حقوق بشر و کنوانسیون های سازمان ملل متحد است.

طبیعتا بدون قانون مداری و تاکید بر اعلامیه جهانی حقوق بشر گذار به دموکراسی از حد شعار فراتر نخواهد رفت و سیاست مداران و حاکمان به شهروندان خود پاسخگو نخواهند بود.

ولی شاید برای هر ملتی بالاترین درجه پاسخگویی بازنگری حافظه سیاسی خود باشد از طریق سرپوش برداشتن از نکات کدر تاریخ معاصرش و عیان کردن لحظات بی مسئولیت مدنی شهروندان آن کشور. در ممالکی چون ایران که تاریخ استبداد طولانی تر از دوران آزادی های سیاسی بوده است، شهروندان ایرانی بیشتر به فرار از مسئولیت مدنی خود و عدم قبول نقش خود در ایجاد و ابقا دیکتاتور ها و دیکتاتوری ها گرایش داشته اند. به همین جهت، همانطور که تاریخ معاصرایران به ما نشان می دهد خواست جابجایی قدرت و طرح سیاست قهرمان پرستی و ناجی پروری بدون توجه به عواقب شوم اجتماعی و سیاسی آن ، تاکنون جایگزین حس مسئولیت پذیری در میان شهروندان ایرانی شده است.

به عبارت دیگر هر یک از ما می کوشیم تا حد امکان اشتباهات سیاسی خود را به فراموشی بسپاریم و مسوولیت اعتلای خشونت در جامعه ایران را به گردن حکومت های داخلی و خارجی بیاندازیم. حال آنکه مساله ی اصلی آینده ایران تغییر حکومت و جابجایی قدرت نیست، بلکه بحث درباره ی گذار به جامعه ای است که قابلیت مهار خشونت سیاسی و رویارویی عادلانه با بی عدالتی ها، تعصّب ها و کوته اندیشی ها را دارد.

بدین گونه، مساله ی ما فقط این است که چه چیزی را به یاد آوریم، اینکه چگونه بر گذشته نگاه کنیم و چه درس جدیدی از آن حاصل کنیم. طرح مساله بخشش و آشتی ملی در ایران در این پرسش خلاصه می شود:

“قابلیت سیاسی و فرهنگی ملت ایران برای رویارویی با حافظه ی تاریخی خود و زخم های گذشته چیست؟ “

شکی نیست که هر ملتی برای اندیشیدن حافظه تاریخی خود دارای استراتژی حافظه سازی خاص خود است که به طور معمول حفظ بخشی از حقایق تاریخی را تبدیل به شواهد سیاسی می کند و بخشی را در تاریکی تاریخ مدفون می کند.

شاید مهم ترین دستاورد فرایند آشتی ملی کم کردن فاصله ی میان زخم های تاریخی و حقایق تأویل و تفسیر شده است. از این جهت طرح ایده آشتی ملی نه تنها پرسش حافظه تحمیل شده به ملتی را به بحث می گذارد، بلکه پرسش مهم تری یعنی بازشناسی و پذیرش اشتباهات آن ملت را هم مطرح می کند. از این رو، تنها راه برای رسیدن به بحث آشتی ملی تغییر دستور زبان سیاسی معمول است که با تأیید خشونت و تأکید بر جابجایی قدرت همراه است. در واقع دو رسالت مهم دستور زبان سیاسی جدیدی که با فکر آشتی ملی و بخشش همراه است مشروعیت زدایی از فرهنگ خشونت و مبارزه با فرهنگ دروغ و دروغگویی در جامعه امروز ایران است.

مبارزه با دروغ و کوشش مستمر برای حقیقت یابی، تعلیمی است که شهروندان ایرانی به خود و نسل های آتی جامعه خود می دهند.

بی شک این بزرگترین چالشی است که امروز در مقابل فعالان مدنی جامعه ی ایران قرار گرفته است. روزنه ی ایجاد شبکه های شهروندی خشونت پرهیز در ایران امروز ایجاد بستر اخلاقی و مدنی مناسبی برای طرح دو موضوع حقیقت یابی و آشتی ملی است. بنابراین طرح پرسش آشتی ملی در جامعه ایران عرفاً کوششی سیاسی نیست، بلکه تمرینی مدنی است برای پیشبرد اخلاق مدارا، مسوولیت پذیری و حقیقت گویی همراه با مبارزه با فرهنگ کینه و نفرت.

به طور مسلم تنها راه دگرگون ساختن قوانین ناعادلانه و افکار و رفتار غیرانسانی در قبال زنان، کودکان، اقلیت های دینی، قومی و جنسی ایجاد مکانیسم های خشونت پرهیز شهروندی و طرح بحث آشتی ملی برای آینده ای نزدیک در ایران است. شاید به همین دلیل در ایران امروز شعار مبارزه برای آزادی و علیه استبداد لازم ولی کافی نیست، زیرا هیچ چیز ضامن این نیست که برخی از گروه ها و ائتلاف های سیاسی در ایران و در خارج از ایران که خود را از مشروع ترین مخالفان استبداد در ایران می دانند، فردای پیروزی تبدیل به حکومت های استبدادی جدیدی نشوند.

هم چنین یکی از خطراتی که آینده سیاسی جامعه ی ایران را تهدید می کند این است که روحیه خستگی اجتماعی و اقتصادی و بلاتکلیفی سیاسی که بر جامعه حکمفرماست خیلی زود تبدیل به فرهنگ قهر و خشونت و نفاق ملی شود و خیلی ها به این نتیجه برسند که برای مرهم گذاشتن بر زخم های چند دهه گذشته باید زخم های جدیدی را به وجود آورد ولی در حقیقت مکانیسم آشتی ملی برای ایجاد زخم های جدیدی میان شهروندان ایرانی نیست بلکه جایگزین کردن سیاست ترس و فرهنگ خشونت و قهر با همزیستی خشونت پرهیز و حس همدلی و اعتماد میان شهروندان ایرانی است.

همچنین بحث آشتی ملی در جهت ایجاد حرکت پاسخگویی تدریجی قدرت و قدرتمندان به شهروندان، شهروندان به یکدیگر و رابطه گفتگویی و انتقادی جامعه ایران با گذشته و آینده خود است. در این جا می توانیم از وفاداری به گذشته همراه با نگرش سنجش گرایانه به آن سخن بگوییم.

بی شک بازنمایی ایرانیان از گذشته سیاسی خود همراه با شکلی از گواه و شهادت تاریخی است که بدون امر بخشش تبدیل به کینه و نفرت از گذشته و تکرار زخم های آن می شود. ولی بخشش به معنای فراموشی نیست، بلکه همواره همراه با یادآوری اشتباهات گذشته و امکان عبور از جراحت های آن است.

به عبارت دیگر، بخشش به معنای زیر پا گذاشتن عدالت نیست، بلکه به منظور جلوگیری از بی عدالتی های آتی است چون اگر منظور از عدالت قصاص باشد، عدالت خواهان هیچگاه قابلیت ترسیم آسیب های وارد شده به حافظه ی تاریخی ملت ایران را نخواهند داشت.

در اینجا هدف عدالت ترمیمی است که همراه با ارتقاء آشتی ملی فرضی برای قربانیان جنایت، شکنجه و کشتار برای بازگویی حقوق نقض شده آنان فراهم می آورد ولی در عین حال تدابیر لازم برای جلوگیری از تکرار چنین مواردی را از طریق اشاعه فرهنگ عدم خشونت و ایجاد کمیسیون های حقیقت یابی اتخاذ می کند. باید بر این نکته توجه داشت که دستیابی و رسیدن به آشتی ملی در ایران بدون ایجاد روند خشونت زدایی در این جامعه غیر ممکن است. از این رو احیای فکر آشتی ملی در ایران فقط مستلزم مبارزه با مسوولان قتل و شکنجه و کشتار نیست ولی همزمان با لغو مجازات اعدام و اندیشه انتقام جویی و جنایت همراه است.

از این رو تا زمانیکه خواست عدالت و مجازات عاملان و آمران نقض حقوق بشر در ایران با اندیشه و عمل جنایت های جدیدی همراه است جامعه آتی ایران از فرهنگ خشونت خلاصی نخواهد داشت.

به قول مارتین لوترکینگ: “تاریکی نمی تواند بر تاریکی غلبه کند. تنها روشنی می تواند آن را انجام دهد، نفرت، نمی تواند بر نفرت غلبه کند، تنها عشق می تواند آن را انجام دهد… .

بخشش عملی یکباره نیست، بخشش روشی است برای زندگی.”

تاریخ انتشار : ۲۹ تیر, ۱۳۹۰ ۸:۳۵ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

شاید کشته شدن ابراهیم رئیسی در پی سرنگونی بالگرد حامل او مهمترین خبر چند روز گذشته باشد. در پی چندگویی دست‌اندکاران حکومتی در آگاهی‌رسانی، بازار شایعات در ایران و جهان در این رابطه گرم شد. این و آن گفتن دست‌اندرکاران حکومتی و شایعه، و هم، پیشامد و اتفاق‌هایی چنین، حکومت اسلامی در ایران را از همان آغاز پیدایش، همراهی کرده‌اند.

مطالعه »
آخرین مطالب

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

مشارکت آدانی-البیت که توسط تاجری نزدیک به نخست وزیر مودی اداره می شود در پنج سال گذشته ۲۰ بار مجوز فروش را دریافت کرده است و ادعا می کند هواپیماهای بدون سرنشین برای مصارف “غیر جنگی” هستند اما سیستم صدور مجوز هند اقلام را به عنوان مهمات طبقه بندی می کند.

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

درآفریقای جنوبی از میراث نلسون ماندلا چه چیزی باقی مانده است؟ او نماد جنبش ضد آپارتاید در این کشور بود و هنوز هم به عنوان یک الگو در مبارزه با ظلم و بی عدالتی شناخته می شود.اما روحیه کشور متشنج است و اعتماد به دولت در حال کاهش است. از سوی دیگر، دموکراسی آفریقای جنوبی با قوه قضاییه عمدتاً مستقل، رسانه‌های آزاد و جامعه مدنی هوشیار خود, ثابت می‌کند که انعطاف‌پذیر است. 

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

دسته‌بندی کارگران و فرق گذاشتن میان آن‌ها، امکان تشکل‌یابی متحد و همگرایی افقی کارگران واحدها را به نفع کارفرما به صفر می‌رساند؛ وقتی در یک کارگاه کوچک مثل انبار یک شرکت، کارگرانِ همکار، سه مدل قرارداد و سه نوع دستمزد داشته باشند، هرگز نمی‌توانند سر مطالبات مشترک با کارفرما چانه‌زنی کنند یا دست به اعتراض جمعی بزنند چون اساساً سرنوشت مشترکی در میان نیست؛

نگاهی به بحران های منطقه «غرب آسیا» در پرتو گذار به «نظم نوین جهانی»-بخش یک

سال ها روال رایج این‌گونه بود که ایالات متحده آمریکا تعیین می‌کرد که در غرب آسیا چه اتفاقی باید بیفتد و چه اتفاقی نباید رخ دهد. بدون توافق و دخالت آمریکا در گذشته ای نه چندان دور هیچ مناقشه و بحرانی رفع نمی شد. اکنون دیگر بر کسی پوشیده نیست آن چیرگی گذشته آمریکا در منطقه رو به کاهش می باشد و بسیاری از مسائل مهم منطقه بدون حضور و حتی مشورت با آمریکا روی می دهد.

“ما و تخت پرویز”

زنده یاد پرویز بابایی در بازگویی خاطرات خود برای این قلم عنوان داشته بود که از همان بدو ورود خود در عرصه کار چاپ و چاپخانه به وقت نوجوانی با اسم کوه و کوه‌نوردی آشنا شد و متوجه گردید که تمام کارگرانی که شور و شرر مبارزاتی دارند برای کوه و کوه‌نوردی منزلتی خاص قائل هستند و او هم خیلی زود به‌جمع آن‌ها اضافه شد.

یادداشت

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

“من انها را نمی بخشم. چرا باید انها را ببخشم وقتی که هنوزهم نمی خواهند حقیقت را بگویند؟ و مشکل در انست که آنها حتی از ما بخشش هم نمیخواهند، از کسانیکه عزیزانشان را از دست داده اند. آنها بخشش را از دولت طلب میکنند، انها هیچ زخمی به دولت نزده اند، آنها چه کرده اند، ظلم به ما روا شده است.”

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
پيام ها

دانشجویان آمریکایی در اعتراض به ادامه نسل کشی فلسطینیان توسط اسرائیل دانشگاه ها را به تصرف خود در آوردند!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت)-حوزه آمریکا ضمن اعلام حمایت کامل از مبارزه دانشجویان و استادان در تمامی دانشگاه های آمریکایی شرکت کننده در این جنبش، به مقاومت نسل نوین دانشجویی درود میفرستد و برای ایشان در شکستن فضای تاریک تحمیل شده و تا موفقیت نهایی پیروزی آرزو می‌کند.

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

نگاهی به بحران های منطقه «غرب آسیا» در پرتو گذار به «نظم نوین جهانی»-بخش یک

“ما و تخت پرویز”

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …