(۲۷ مرداد ۱۳۹۰) از زمانی که دکتر احمد شهید گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران در ۱۲ مردادماه با انتشار بیانیهای گفت که کار خود را برای تحقیق و بررسی و گزارش نویسی در مورد وضعیت حقوق بشر در ایران آغاز میکند، نامههای متعددی از سوی فعالان حقوق بشر، زندانیان سیاسی و افرادی که دراین حوزه فعالیت میکنند به دفتر وی ارسال شده و در رسانهها نیز منتشر شده است.
آقای احمد شهید در بیانیه خود تصریح کرده بود که بر اساس آنچه در احکام سازمان ملل متحد آمده جامعه مدنی ایران و مدافعان حقوق بشر اطلاعات خود را در زمینه موارد نقض حقوق بشر به دفتر وی ارائه دهند. وی باید در اجلاس مجمع عمومی که ماه آینده در شهر نیویورک برگزار خواهد ش گزارش اولیه خود را ارائه کند. نحوه مکاتبات با دفتر دکتر شهید از طریق ارسال ایمیل به آدرسهای زیر است:
اما برای اینکه نامههایی که نوشته میشود بتواند مورد استفاده آقای شهید و تیم همکارش قرار بگیرد و به علاوه بتوانند از آن – پس از تحقیق و مطمئن شدن از جزییات موارد مطرح شده- در گزارش خود به آنها بپردازد، فعالان حقوق بشر و افرادی که به هر ترتیبی میخواهند موضوعی را با وی در میان بگذارند باید یک سری اطلاعات و موارد جزیی را در نامههای خود بیاورند تا پیگیری موضوع توسط آقای شهید وتیم همکارش سهلتر شود. در ادامه کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران پیشنهاداتی را در خصوص نحوه ارتباط و تنظیم نامه یا گزارش به دکتر شهید مطرح میکند که در زیر میآید:
چند نکته کلی:
۱- زمینه مکاتبه و موضوع آن به صراحت درج شود واز کلی گویی پرهیز شود. مثلا وقتی از فشار روی زندانی سیاسی صحبت میشود مشخص شود فشارروحی است یا جسمی و به چه ترتیبی اعمال شده است و زمان و مشخصات جزیی آن (تاحدی که در دسترس است چیست)
۲- موارد نقض حقوق بشر به تفکیک ذکر شود. مثلا اگر درمورد یک شخص موضوعاتی همچون بازداشت خودسرانه، دادرسسی غیرعادلانه، بدرفتاری وشکنجه در زندان و مواردی از این دست رخ داده، این موضوعات تفکیک شود و درمورد هریک جزییات مربوطه مطرح شود.
چنانکه موضوع گزارش در مورد نقض حقوق بشر افراد میباشد، در مورد هر یک از افراد نقض حقوق بشر اطلاعات زیر به صورت دقیق و تا آنجایی که در دسترس است در گزارش درج شود:
اطلاعات عمومی
– اسم/ جنسیت/ تاریخ تولد یا سن/ شغل/ تاریخ بازداشت/طول مدت بازداشت/نیروهای مسوول در حین بازداشت/ محل بازداشت/ مقاماتی که دستور بازداشت را صادر کرده اند/ دلیل بازداشت آنچنانکه مقامات ارائه کرده اند/ اتهامات: اگر تفهیم اتهام شده/ شرایط بازداشت: چه در حین بازداشت و چه در زمان نگهداری در بازداشت/ اقدامات و پیگیریهایی که در داخل کشور ممکن است در قبال بازداشت انجام شده و اگر بی اثر بودهاند چرا؟/ اگرچنین اقداماتی انجام نشده چرا؟ / ودر نهایت اسم واطلاعات شخصی که مکاتبه را انجام میدهد.
برای پیگیری مواردی که توسط جامعه مدنی و یا فعالان حقوق بشرو خانوادههای قربانیان نقض حقوق بشر توسط نامه به آقای احمدشهید مطرح میشود شاید این اطلاعات چارچوب کلی و تصویری از سوالات مهمی که باید به آن پاسخ بدهیم رسیده باشید. اما در هر حوزهای که نقض حقوق بشر اتفاق افتاده است علاوه بر اطلاعات عمومی میتوان جزییات بیشتری را ترسیم کرد. برخی مواقع با کمی تحقیق و جستجو میتوان مواردی را که در دسترس نیستند را یافت و به نامه اضافه کرد. پس اگر درحال تهیه نامهای هستید اطلاعات دست اول خود را با دقت طبقه بندی و در نامه مطرح کنید تا تصویر روشن وقابل اتکایی از موضوعی که به آن میپردازید ارائه دهید. باید توجه کرد اگر میخواهیم نامه تاثیر جدی تری داشته باشد هر چقدر به این جزییات توجه شود، پیگیری موضوع توسط تیم آقای احمدشهید تسهیل خواهد شد.
طی مدتی که احمدشهید برای تهیه گزارش در اختیار دارد او قطعا نامهها و اسناد زیادی دریافت خواهد کرد. هر چه قدر طبقه بندی و شرح موضوعاتی که مطرح میکنید دقیق تر باشد و جزییاتی که با ادبیات کاری سازمان ملل در حوزه حقوق بشر نزدیک تر باشد، استفاده از آن به مراتب با سرعت بیشتری امکان پذیر خواهد شد. اگر چه حوزه موارد نقض حقوق بشر گسترده است، ولی برای مشخص شدن اینکه در هر حوزهای که به آن میپردازیم چه مواردی میتواند به صورت جزیی تر مطرح شود سه موضوع شکنجه، آزادی بیان و اعدام وحق حیات را در این متن در نظر گرفتیم و برخی سوالات مهمی که میتواند گزارشگر را در بررسی سریعتر و دقیق تر موضوع کمک کند آورده ایم.
برای مثال اگر میخواهیم نامهای بنویسیم که موضوع آن شکنجه است و درمورد فردی صحبت میکنیم- ممکن اعضای خانواده باشد یا حتی اگر خودمورد شکنجه قرارگرفتهایم – میتوانیم به سوالات زیر در نامه خود اشاره کنیم:
– نیرو یا نیروهایی که بازداشت اولیه ویا شکنجه را انجام دادهاند برای مثال: پلیس، نیروهای اطلاعاتی، نیروهای امنیتی و یا نیروهای شبه نظامی و در نهایت مقامات زندان.
– آیا هیچ شخصی مانند وکیل، فامیل یا دوستان اجازه دیدار از قربانی در طی بازداشت داشته اند؟ اگر جواب مثبت است بعد از چند روز پس از بازداشت این اجازه را یافته اند؟
– نحوه شکنجه اعمال شده چه بوده است؟
– چه نوع صدماتی به دنبال شکنجه وارد شده است؟
– آیا قربانی هیچ وقت توسط یک دکتر – در هر مقطعی از آنچه بر وی اتفاق افتاده – معاینه شده و اگر بله در چه زمانی؟ آیا معاینه توسط دکتر دولتی یا دکتر زندان بوده است؟
– اگر معالجهای صورت پذیرفته آیا معالجه مناسبی برای جراحاتی که به دنبال شکنجه وارد شده بوده است؟
– آیا معاینه پزشکی بر طبقی بوده که دکتر بتواند شواهدجراحات مربوط به شکنجه را متوجه شود آیا هیچ گزارش طبی در این زمینه صادر شده؟ و این گزارش چه مواردی را آشکار میکند؟
– اگر قربانی در طی بازداشت جان داده است، آیا کالبدشکافی یا معاینه پزشکی قانونی انجام شده و نتایج آن چه بوده است؟
در بالا مثلا در مورد اطلاعاتی که در یک نامه مرتبط با طرح شکنجه میتواند بیاید صحبت شد. اما مثلا چنانچه بازداشت به دلیل «ابراز عقیده و درنقض آزادی» بیان شخص بوده است، اطلاعات زیر – در صورت دردسترس بودن- میتواند در نامه مطرح شود:
– بازداشت/ تبعیض ویا تهدید و یا آزار و اذیت که متوجه شخص به دلیل ابراز عقاید و استفاده از آزادی بیان خود بوده را توضیح دهید.
– فعالیتهای در حوزه احزاب و گروههای سیاسی و اتحادیههای کارگری و هر انجمن و یا اشخاصی که به دلیل ابراز عقیده و آزادی بیان هدف قرار گرفتهاند.
-اقداماتی که بر علیه رسانهها یا دخالت در عملکرد مستقل انها برعلیه ناشران و دیگر دست اندر کاران رسانه ایی از جمله کتاب، مجله، روزنامه، فیلم تئاتر و کارهای هنری صورت گرفته است.
– فعالیتهای مدافعین حقوق بشر از جمله وکلا و فعالان اجتماعی که هدف قرارگرفتهاند.
-موانعی که مدافعین حقوق زنان با آن روبرو بودهاند چه در قانون و در چه عمل که موجب میشود زنان نتوانند عقاید خود را ابراز کرده و یا شنیده شوند یا در روندهای تصمیم گیری شرکت کنند یا در جامعه از حقوق مساوی برخوردار باشند.
و اما اگر نامهای که مینویسید در خصوص «اعدام و حق حیات» است میتوانید به موضوعات تکمیلی زیر در نامه خود اشاره کنید:
– اطلاعات در مورد اتفاقی که افتاده: تاریخ/ محل/ تشریح حادثه/
– درمواردی که به نقض حق حیات از طریق اعدام انجام شده مربوط میشود اطلاعات در مورد کمبودهای دادرسی عادلانه ذکر شود
– درمواردی که نگرانی از نقض حق حیات به طور فوری مطرح است، دلایل اینکه چرا زندگی شخص در خطرفوری میباشد مطرح کنید.
– کشته شدن افراد در خیابان و یا زندان و یا هر شکل دیگری که وجود دارد را به صورت جزییات مطرح کنید.
موارد یاد شده در بالا تنها سه حوزه یادشده را در نظر میگیرد. اگر نامهای که ارسال میکنید در برگیرنده موضوعات دیگری است، سعی کنید جزییاتی که بتواند تصویر دقیقی از جزییات موضوع ارائه کند را در نامه خود بگنجانید.
در نظر داشتن مواردی که در بالا آمد کمک میکند که نامههایی که برای پیگیری به دفتر گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران ارسال میشود صرف نظر از کارکردهای رسانهای آن بتواند در مجرای درست قابل پیگیری باشد. توجه کنیم که ذکر جزییات و ارسال سند و مدرک، ونیز شفاف و دقیق نوشتن، گزارشگر ویژه را قادر میسازد در زمان اندکی که در اختیار دارد موارد بیشتری را پیگیری کند. به هرحال مانند هر نهاد دیگری منابع انسانی سازمان ملل و به تبع آن گزارشگرویژه حقوق بشر محدود است و به همین جهت است که در بیانیه اولیه خود از فعالان جامعه مدنی و حقوق بشر خواسته است که آنچه در این زمینه میتوانند ارائه کنند را با وی در میان بگذارند. مستندسازی دقیق از موارد نقض حقوق بشر و استفاده از منابع معتبر و حتی منابع داخلی و درنهایت برقراری امکانی که درصورت مورد بررسی قرار گرفتن نامه شما تیم گزارشگر ویژه بتواند با شما تماس بگیرد همه و همه در کنار آنچه در بالا آمد میتواند گزارشگر ویژه را در هر چه موثرتر کردن کار خود یاری رساند.
