برای هنرمند امروز جهانی بودن مهمتر از جهانی شدن است

دکتر رامین جهانبگلو پژوهشگر مسایل فلسفی و علوم اجتماعی در گفت‌‏وگو با ستاد خبری همایش “هنر وجهانی شدن” با اشاره به این مطلب افزود: به نظر من در درجه نخست باید در مورد بحران هنر در جهان امروز سخن گفت و در مورد این که آیا ما با مقوله‌‏ای به نام هنر جهانی سر و کار داریم یا هنر ملی و بومی و این که جوامع سنتی یا پیرامونی در برابر هنر جهانی چه موضع گیری‌‏هایی دارند و این که اصولا چه رابطه‌‏ای مابین هنر پیرامونی و هنر جهانی به خصوص در کشوری چون ایران وجود دارد.
نویسنده کتاب”موج چهارم” در ادامه تاکید کرد: به هر حال مساله اصلی برای یک هنرمند و اندیشمند درجهان امروز”جهانی بودن”است که کاملا وجهه فرهنگی و فلسفی دارد, نه الزاما جهانی شدن که صیغه سیاسی- اجتماعی و اقتصادی دارد, پس مساله اساسی برای یک هنرمند امروزه این است که چگونه می‌‏توان در جهان امروز یک هنرمند جهانی بود؟”
وی دررابطه با مزایای جهانی بودن برای هنرمند ایرانی و رابطه آن باهویت ملی گفت:” بدون تردید اگر هنرمندان ایرانی وارد گفت‌‏وگوی جهانی با دنیای خود شوند, هم هویت خود را بهتر خواهند شناخت و هم جایگاه خود را به عنوان یک هنرمند ایرانی در سطح جهان پیدا خواهند کرد. البته این امر مستلزم آن است که ذهنیت و طرز تفکر آن‌‏ها امروزی و معاصر باشد؛ نه این که مثلا در ظاهر گذرنامه آمریکایی و فرانسوی بگیرند تا بدین وسیله امروزی شوند”.
وی در ادامه در باب زمینه های مختلف هنری در ایران و تاثیر آنها در دنیای امروز هنری ابراز کرد و گفت:”متاسفانه به غیر از شعر کلاسیک ایرانی که سال‌‏هاست که موردتوجه هنرمندان واندیشمندان غربی بوده- تا آنجا که حتی فردی مانند گوته از حافظ یاد می‌‏کند ونیز معماری قدیم و بناهای باستانی ایران- ما در اکثر رشته‌‏های هنری سخن تازه‌‏ای برای امروز نداریم. مثلا در زمینه نقاشی می‌‏بینیم که ما صاحب هیچ نحله‌‏ای در مکتب‌‏های هنری نیستیم و مقلد بی چون وچرای غربی‌‏ها بوده‌‏ایم, در زمینه موسیقی هم ما بر خلاف هندی‌‏ها – که تا اندازه زیادی با ساختن قطعات تلفیقی “موسیقی فیوژنی ” با افرادی چون” زکی حسین ” و ” راوی شانکار” در روند جهانی شدن شرکت کردند ما به جز برخی قطعات و کارهای محدود مانند کارهای “کیوان کلهر” کار خاصی صورت نداده‌‏ایم, در زمینه رمان هم شاید تنها در تاریخ معاصرمان فردی چون صادق هدایت را داشته‌‏ایم که می‌‏بینیم که به خاطر مطالعات گسترده و ارتباطات نسبتا زیادی که در پاریس داشت تا حدود زیادی در روند جهانی شدن قرار گرفت.
وی در ادامه پیرامون سینمای ایران و برخی توجهاتی که به خصوص در اروپا نسبت به این جنبه هنری ایران صورت گرفته است ابراز داشت: البته باید توجه داشت که توجه اروپاییان به سینمای ایران تنها محدود به جنبه‌‏های خاصی از آن بوده است؛ مثلا توجه به کارهای عباس کیارستمی به خاطر نمایش جنبه‌‏هایی از ناتورالیسم ایرانی , مانند بیابان‌‏ها و روستاهای ایرانی بوده‌‏است وگرنه در زمینه‌‏هایی که فضای پر زرق و برق شهری به نمایش گذاشته شده می‌‏بینیم که توجه خاصی نمی‌‏شود, یامثلا فردی چون بهرام بیضایی که به هر حال یک کار گردان صاحب سبک است و از کسانی چون” کوروساوا” و ” هیچکاک” تاثیر گرفته توجه چندانی به کارهای او نمی‌‏شود, البته ازاین افراد که بگذریم موضوعات و محتوای اکثر فیلم‌‏های ایرانی بسیار بومی و مختص به بحران‌‏های خاص جامعه ایران است که مورد توجه جهانیان نمی‌‏تواندواقع شود, مثلا فیلم‌‏هایی چون” کما”, ” بوتیک” چه جذابیتی برای دیگران می‌‏تواند داشته باشد؟ در حالی که دراین زمینه حتی درهند با کار گردانی چون “ساتیا چیت رای” طرف هستیم که توانسته جای خود را در میان جهانیان باز کند؟