منبع تغذیۀ پوپولیسم

باد مساعدی که در چندین سال اخیر به بادبان نیروهای راست افراطی و پوپولیست اروپا افتاده است، با انتخاب ترامپ به ریاست جمهوری امریکا شدت گرفت. اما این روند در هفته های اخیر نشانه هائی از سیر برگشت را هم نشان داده است. به نظر می رسد این حس در میان مردم اتحادیۀ اروپا تقویت می شود که اگر سیاستهای ضد اروپائی ترامپ به اجرا درآیند، نه فقط کل اتحادیۀ اروپا بلکه اعضای منفرد آن نیز به شدت آسیب خواهند دید؛ یعنی این حس که اعضای اتحادیۀ اروپا در انفراد، از فروپاشی این اتحادیه طرفی نخواهند بست.

“حزب برای آزادی”، حزب راست افراطی هلند، که طبق نظرسنجی ها در ۳۰ ژانویه امسال، با شانس کسب ۳۶ کرسی از ۱۵۰ کرسی مجلس هلند در مقام اول قرار می گرفت، در همه پرسی امروز با شانس کسب ۲۴ کرسی به مقام دوم سقوط کرده است. “حزب مردمی برای آزادی و دموکراسی”، حزب حاکم کنونی هلند، که خود از زمره نیروهای راست محسوب می شود، با شانس کسب ۲۸ کرسی در مقام اول قرار گرفته است.

در آلمان نیز روند مشابه و در عین حال جذابتری جریان دارد؛ روندی که فقط با دریافت آثار مخرب احتمالی سیاستهای اروپائی ترامپ قابل توضیح نیست. همه پرسی در آلمان حاکی از صعود حزب سوسیال دموکرات به مقام اول و نزول حزب دموکرات مسیحی، حزب خانم مرکل، به مقام دوم است. اما مهم این است که صعود حزب سوسیال دموکرات به ازای نزول فاحش “آلترناتیو برای آلمان”، نیروی راست افراطی آلمان، نیز صورت یافته است.

وضعیت در فرانسه، که مردم آن همچون مردم هلند و آلمان امسال به پای صندوقهای رأی خواهند رفت، هنوز تغییر روشنی را نشان نداده است، الا این که امروز اعلام شد پارلمان اروپا رأی به لغو مصونیت قضایی مارین لوپن، نماینده پارلمان اروپا و رهبر حزب راست افراطی جبهه ملی در فرانسه، داده و به این ترتیب راه برای تعقیب قضایی این نامزد ریاست جمهوری فرانسه باز شده است. این کیفیت به تیغ دولبه ای می ماند که می تواند به افزایش محبوبیت لوپن منجر گردد؛ درست مثل هلند که محاکمۀ ویلدرز، رهبر حزب راست افراطی پیشگفته، به اتهام اظهارات نژادپرستانه علیه مراکشی های هلند، به محبوبیت او دامن زد. پوپولیسم تنها از منابع “پوپول” (توده گرا، “مردمی”) ی خود تغذیه نمی کند، بلکه مدیون تغذیه از منابع ضدمردمی خود نیز است.