خانواده غزهای که توسط تک تیراندازان ارتش اسرائیل از شیکاگو و مونیخ از هم پاشیده شد.
به نقل از گاردین سهشنبه ۹ سپتامبر ۲۰۲۵ ۱۱:۵۰
گزارشگران گاردین: هدی عثمان و اما گراهام-هریسون
برگردان به فارسی: گودرز اقتداری
تحقیقات پنج ماهه نشان میدهد که چگونه چهار عضو یک خانواده در یک روز مورد اصابت گلوله قرار گرفته و کشته شدهاند و الگویی را برجسته میکند که در آن نیروهای اسرائیلی غیرنظامیان غیرمسلح را هدف قرار میدهند.
دانیل راب با اشتیاق فیلم سالم دغموش ۱۹ ساله را تماشا میکند که در کنار برادرش در خیابانی در شمال غزه روی زمین افتاده است. او میگوید: “این اولین تجربه حذف فیزیکی یک انسان وسیله من بود.” این ویدئو که توسط یک پهپاد فیلمبرداری شده است، فقط چند ثانیه طول میکشد. به نظر میرسد نوجوان فلسطینی هنگام اصابت گلوله به سرش غیرمسلح است.
راب، بازیکن سابق بسکتبال دانشگاه از حومه شیکاگو که به یک تک تیرانداز اسرائیلی تبدیل شد، اعتراف میکند که از این موضوع خبر داشته است. او میگوید که به “سالم” شلیک کرده است، صرفاً به این دلیل که سعی داشته جسد برادر بزرگتر محبوبش محمد را پس بگیرد.
راب در مصاحبهای ویدیویی که در شبکه Xمنتشر شده میگوید: «برای من سخت است که بفهمم چرا او “این کار را کرد” و واقعاً هم برایم جالب نیست. منظورم این است که چه چیزی در مورد آن جسد اینقدر مهم بود؟»
یک تحقیق پنج ماهه توسط گاردین، خبرنگاران عرب برای روزنامهنگاری تحقیقی (ARIJ) و Paper Trail Media، اشپیگل و ZDF، شش نفر را که در ۲۲ نوامبر ۲۰۲۳ توسط تک تیراندازان اسرائیلی مورد اصابت گلوله قرار گرفتند، شناسایی کرده است. و از طریق مصاحبه با بازماندگان، شاهدان و بستگان، بررسی گواهیهای فوت، سوابق پزشکی و تصاویر جغرافیایی، فاش میکند که چگونه یک خانواده از محله تل الهوی شهر غزه در عرض چند ساعت توسط مردانی که در ناپرویل، ایلینوی و مونیخ آلمان بزرگ شده بودند، از هم پاشیده شد.
تک تیراندازان اسرائیلی آن روز چهار عضو خانواده دغموش را کشتند و دو نفر دیگر را زخمی کردند. داستان آنها الگوی کشتارهای توسط سربازان اسرائیلی را روشن میکند، که بارها با مردان غیرمسلح بین ۱۸ تا ۴۰ سال در غزه به عنوان هدف رفتار کردهاند.
کشتار دسته جمعی دهها هزار غیرنظامی یکی از عواملی است که محققان، وکلا و گروههای حقوق بشری به آن اشاره میکنند و میگویند اسرائیل مرتکب نسلکشی شده است.
راب، که قبل از پیوستن به نیروهای دفاعی اسرائیل، در رشته زیستشناسی در دانشگاه ایلینوی تحصیل کرده بود، گفت: آنها فکر میکنند: “اوه، فکر نمیکنم [به من شلیک شود] چون لباس غیرنظامی پوشیدهام و سلاحی حمل نمیکنم و از این قبیل، اما آنها اشتباه میکردند. این همان چیزی است که شما تک تیراندازها را برای آن دارید.”
پس از اینکه سالم مورد اصابت گلوله قرار گرفت، پدرش، منتصر، ۵۱ ساله، به محل حادثه شتافت و سعی کرد اجساد پسرانش را برای دفن جمعآوری کند، اما او نیز توسط یک تک تیرانداز به شدت مجروح شد.
نیاز به یک مراسم تشییع جنازه آبرومندانه برای عزیزان، یک غریزه اصلی انسانی است که هزاران سال در قانون محافظت شده و در هنر مورد بررسی قرار گرفته است. این در قلب عاطفی ایلیاد هومر، یکی از قدیمیترین آثار ادبی باقیمانده، قرار دارد.
اما در آن روز، راب عشق و اندوه را به عنوان دلیلی برای کشتن در نظر گرفت. او گفت: «آنها فقط به تلاش برای بردن این اجساد ادامه دادند.»
فیلم قتل سالم و فیلمهای حملات دیگر به فلسطینیهای غیرمسلح، پنج ماه پس از مرگ او به صورت آنلاین منتشر شد، بخشی از مونتاژی که توسط سربازی به نام شالوم گیلبرت برای ابراز خوشحالی از استقرار در غزه ساخته شده بود.
راب بعداً گفت که او و یک تک تیرانداز دیگر، در مصاحبهای که بطور پنهانی توسط تیمی به رهبری یونس تیراوی، روزنامهنگار و فعال فلسطینی، انجام شد، صحبت در باره سه مورد از این قتلها را انجام دادهاند.
تیراوی گفت، یک فرد عبری زبان به راب نزدیک شد که ادعا کرد میخواهد در مورد تجربیات این جوخه بنویسد و به سربازان کشته شده در عملیات ادای احترام کند و انها را گرامی بدارد. به راب قول داده شد که ناشناس بماند، اما تیراوی بخشهایی از مصاحبه را به صورت آنلاین منتشر کرد و این تصمیم را با توجه به مقیاس کشتار غیرنظامیان، چنین توجیه کرد که آگاهی از این کار به نفع عموم است.
راب نام شریک خود را که بعداً از روی عکسها به عنوان دانیل گریتز شناسایی شد، فاش نکرد. راب و گریتز به درخواستهای روزنامهنگارانی که طی چندین ماه روی تحقیقات کار میکردند، برای اظهار نظر در مورد تیراندازیها پاسخی ندادند.
جزئیات منطقه تحت پوشش تک تیرانداران اسراییلی در منطقه پارک بارسلونا-غزه
فاجعه خانواده دغموش در بخش کوتاهی از خیابان منیر الریس در شهر غزه، نزدیک پارک باغ بارسلونا، رخ داد. ساکنان میدانستند که نیروهای اسرائیلی در منطقه هستند، اما صبح روز ۲۲ نوامبر ۲۰۲۳ صدای شکستن چوب توسط کسی در خیابان، به مردم محلی اطمینان داد که هیچ درگیری فعالی در منطقه وجود ندارد. این یک حس امنیت کاذب بود.
وقتی محمد دغموش به همراه پسرعمویش به سمت پارک حرکت کرد، راب و گریتز از قبل در محل بودند. این مردان بخشی از یک تیم تک تیرانداز بودند که اعضای آن خود را ریفایم یا روح مینامیدند. آنها هیچ ارتباطی با یک واحد نیروهای ویژه رسمی نخبه که آنها نیز به نام ریفایم شناخته میشود، نداشتند.
بسیاری از اعضای این واحد تابعیت دوگانه داشتند و عکسها و ویدیوهایی که از عملیات آنها به صورت آنلاین منتشر شده است، به سازمانهای حقوق بشری کمک کرده است تا دادستانهای بلژیک و فرانسه را از جنایات جنگی مشکوک توسط اعضای این واحد مطلع کنند.
محل راب و گریتز از طریق عکسها و ویدیوهایی که توسط سربازان اسرائیلی گرفته شده بود، ردیابی شد. این دو تکتیرانداز سلاحهای خود را از طریق یک پنجره و یک سوراخ در دیوار نشانه گرفته بودند. تیم تحقیقاتی با استفاده از تصاویر ماهوارهای، موقعیت مکانی آن محل را در یک ساختمان شش طبقه در حدود ۴۰۰ متری محل قتلها تعیین کرد.
این موقعیت، نمای واضحی از خیابان منیر الریس را نشان میداد. یک روزنامهنگار فلسطینی که روی تحقیقات کار میکرد، از ساختمانها بازدید کرد و شواهد بیشتری از حضور تکتیراندازان «ریفایم-شبح» پیدا کرد: نقاشیهای دیواری که عدد ۹ را با شاخهای شیطان و یک دم «که آرم غیررسمی این جوخه است» نشان میداد.
فیلمهای داخل ساختمان، نقاشیهای دیواری با شاخهای شیطان، آرم غیررسمی این جوخه – را نشان میدهد.
خبرنگاری که با خانواده دغموش نیز مصاحبه کرده بود، خواست نامش فاش نشود زیرا اسرائیل حداقل ۱۸۹ روزنامهنگار را در غزه کشته است. محمد که هنگام کشته شدن ۲۶ ساله بود، دیپلم دبیرستان داشت و با جمعآوری ضایعات فلزی و پلاستیکی برای فروش مجدد، از خانواده حمایت میکرد. سالم نیز بعد از کلاس دهم ترک تحصیل کرده بود و به او پیوسته بود.
فیضا دغموش وقتی فیلم گیلبرت را به او نشان دادند، دو پسرش – پیراهن سبز زیتونی سالم و لباسهای مشکی محمد – را شناخت. او ۱۸ ماه پس از کشته شدن پسرانش، در حالی که تماشا میکرد، بیاختیار گریه کرد.
محمد که عاشق بال مرغ بود و هر روز به مادرش در خمیر کردن نان خانواده کمک میکرد، اولین کسی بود که بیرون رفت. او پسرعمویش یوسف* را در خانهاش در همان نزدیکی برداشت و آن دو باهم بیرون رفتند.
آخرین لحظات او ممکن است توسط نیروهای اسرائیلی فیلمبرداری شده باشد. مونتاژ گیلبرت شامل دو ویدیوی دانهدار از قتلهای هدفمند است. یوسف میگوید خودش را میشناسد، در حالی که دستانش را در جیبهایش دارد، در کنار محمد، دوست همیشگیاش، راه میرود.
تصویری از محمد و پسرعمویش یوسف که وسیله تک تیرانداز ها پیش از قتل انها ثبت شده است.
یوسف میگوید لحظاتی قبل از کشته شدن محمد، خودش را میشناسد که با دستانش در جیبهایش در کنار او راه میرود. راب آن ویدیو را به عنوان «دومین حذف» گراتز در اولین روزهای حضورشان در تل الهوی توصیف میکند. گراتز که در مونیخ بزرگ شده است، در ویدیوی گیلبرت دیده میشود و هویت او توسط فناوری تشخیص چهره و مصاحبه با همکلاسیهای سابقش تأیید شده است.
با این حال، جنبههایی از این ویدیو سوالاتی را در مورد اینکه آیا این تیراندازی را نشان میدهد یا خیر، مطرح میکند. کارشناسان سلاح که آن را بررسی کردند، در مورد اینکه آیا پرتابه قابل مشاهده در چندین فریم، گلولهای از یک تفنگ تک تیرانداز بوده است یا خیر، اختلاف نظر داشتند. تصاویر نشان میدهد که مردی از پشت مورد اصابت گلوله قرار گرفته است، در حالی که یوسف میگوید محمد از جلو مورد اصابت گلوله قرار گرفته است.
اما اگر آنچه راب و بستگان محمد میگویند درست باشد، به نظر میرسد گراتز محمد را کشته است زیرا او در زمان نامناسب در مکان نامناسبی بوده است. هیچ یک از این دو جوان فلسطینی سلاحی حمل نمیکردند.
فلسطینیها در میان آوار ساختمانهای ویران شده در منطقه تل الهوی شهر غزه در ۲۶ نوامبر ۲۰۲۳، در سومین روز آتشبس بین اسرائیل و حماس، قدم میزنند. عکس: عمر القطاع/خبرگزاری فرانسه
در نوامبر ۲۰۲۳، نیروهای اسرائیلی که در این منطقه فعالیت میکردند، تصمیم گرفتند که آن بخش از خیابان منیر الریس را بدون اطلاع فلسطینیها، برای غیرنظامیان ممنوع کنند. راب آن را به عنوان «منطقه جنگی» توصیف کرد که در آن هر مردی که در سن نظامی بود «برای مرگ علامتگذاری میشد». سربازان اسرائیلی شهادت دادهاند که ایجاد یک «محدوده امنیتی» نامرئی و سپس تیراندازی به غیرنظامیانی که از آن عبور میکنند، به یک رویه رایج در غزه تبدیل شده است.
وقتی از راب پرسیده شد که چگونه گروه او تصمیم گرفت که به فلسطینیهای غیرمسلح شلیک کند، او گفت: «مسئله فاصله است. خطی وجود دارد که ما تعریف میکنیم. آنها نمیدانند این خط کجاست، اما ما میدانیم.»
موسسه فناوری اطلاعات امن فرانهوفر ویدیوهای حاوی این اظهارات را بررسی کرد و «هیچ نشانهای» مبنی بر تغییر در محتوای آنها پیدا نکرد.
پس از کشته شدن محمد، یوسف دوید تا به برادرانش بگوید و ناخواسته مرگ سالم را رقم زد. راب در مقابل دوربین توضیح میدهد که چگونه وقتی سالم برای بردن جسد محمد آمده بود، به این نوجوان شلیک کرد.
بازیابی اجساد طبق قوانین بینالمللی جنگی یک اقدام حفاظت شده بحساب میاید. طبق گفته سربازان سابق و آسا کاشر، که در تدوین اصول اخلاقی نیروهای دفاعی اسرائیل مشارکت داشته است، مقررات خود ارتش اسرائیل نیز تصریح میکند که افرادی که اجساد را جمعآوری میکنند، اهداف مشروعی نیستند. کاشر گفت: «اگر کسی را در حال جمعآوری جسد یا کمک به یک فرد زخمی میبینید، این یک عملیات نجات است و باید به آن احترام گذاشت. کسی مانند او نباید مورد اصابت گلوله قرار گیرد.»
قربانی بعدی، پدر سالم و محمد، منتصر، بود. او وقتی آنها را دید که در خیابان مرده افتادهاند، تنها چیزی که توانست بگوید این بود: «پسران من». او سعی کرد به آنها نزدیک شود و همانجا مورد اصابت گلوله قرار گرفت.
سپس، تک تیراندازها پسرعمویش، خلیل*، را که برای کمک به منتصر دوید، هدف قرار دادند. خلیل که قبل از از دست دادن هوشیاری، تلو تلو خورد و از تیررس خارج شد، گفت: «من حدود هشت تا ده قدم او را حمل کرده بودم که مورد اصابت گلوله قرار گرفتم و احساس کردم دستم قطع شده است.» این دو مرد به بیمارستان منتقل شدند، اما منتصر روز بعد درگذشت. خانواده تصمیم گرفتند که نمیتوانند ریسک تلفات بیشتر را بپذیرند و اجساد برادران تا زمان شروع آتشبس در ۲۴ نوامبر در خیابان رها شد. خلیل گفت: «هر کسی که نزدیک میشد، تیر میخورد.» او هنوز با آسیب گلولههایی که به تنهاش اصابت کرده بود، دست و پنجه نرم میکند.
درست زیر بغلش، با چنان شدتی که در ابتدا فکر میکرد دستش قطع شده است. «اگر کمی راه بروم، خسته میشوم. اگر کار کنم، خسته میشوم.» هیچ ویدیویی از تیراندازی به او وجود ندارد، اما راب توصیف میکند که یکی از اعضای جوخهاش به یک فلسطینی نزدیک اجساد برادران ضربه زده و باعث جراحت شدید بازو شده است. او گفت: «واقعاً دستش را از جا کنده و ما فرض کردیم که او زنده نمیماند.»
این حملات با الگویی که یک سرباز ذخیره سابق اسرائیلی توصیف کرده است، مطابقت دارد. او به گاردین گفته بود که سربازانی که او در غزه با آنها خدمت میکرد، بارها به فلسطینیهای غیرمسلح که سعی در جمعآوری اجساد داشتند، شلیک میکردند.
او گفت: «این چیزی است که خودم دیدم.» و افزود که این قتلها اغلب پس از آن رخ میدهد که یک فرد غیرمسلح برای اولین بار به دلیل عبور از یک «محدوده امنیتی نامرئی» هدف قرار میگیرد.
این سرباز ذخیره سابق که از بازگشت به غزه به دلیل «غیراخلاقی» شدن جنگ خودداری کرد، افزود: «وقتی او قبل از اینکه مورد اصابت گلوله قرار گیرد، دشمن اعلام میشود، فرض بر این است که هر کسی که قرار است او را جمعآوری کند، همدست اوست.»
محمد، سالم و منتصر تنها اعضای خانوادهی بزرگترشان نبودند که در آن روز نوامبر در نزدیکی باغ بارسلونا مورد اصابت گلوله قرار گرفتند.
محمد فرید، ۴۷ ساله، پسرعموی دور برادران دغموش، در خیابان منیر الریس زندگی میکرد. او اوایل نوامبر خانوادهاش را به ساختمانی کمخطرتر منتقل کرده بود، اما میخواست بررسی کند که آیا خانهشان آسیب دیده است یا خیر. در راه برگشت، به پسرعموی دیگری به نام جمال* برخورد کرد که در حال انجام کاری مشابه بود و آنها با هم به راه خود ادامه دادند.
همینطور که به گوشهی خیابان جمال، چند متری خانهاش رسیدند، فرید مورد اصابت گلوله قرار گرفت. همسر جمال، امل*، با وحشت تماشا میکرد که فرید روی زمین افتاده و شوهر خودش به سرعت به دنبال پناهگاه میدود.
در ویدیوی گیلبرت، کلیپ سومی وجود دارد که قتلی را نشان میدهد که راب نیز آن را کار شریک زندگیاش، گریتز، میداند.
شاهدان، از جمله اعضای خانواده، میگویند این فیلم لحظاتی قبل از کشته شدن محمد فرید به ضرب گلوله را نشان میدهد. عکس: یوتیوب
فیلم دو مرد را نشان میدهد که در خیابانی پر از آوار از دوربین دور میشوند. به نظر نمیرسد هیچکدام سلاحی حمل کنند. صدای شلیک گلوله میآید، یکی از مردان به زمین میافتد و دیگری برای فرار از خط آتش تقلا میکند.
شاهدان، از جمله خانواده نزدیک فرید و پسرعمویش جمال، قربانی را فرید معرفی میکنند و به پوشش سر متمایز او اشاره میکنند. او به بیمارستان منتقل شد، اما ظرف نیم ساعت اعلام شد که مرده است.
رآب میگوید تکتیراندازهای اسرائیلی در دو روز در نزدیکی پارک باغ بارسلونا به هشت نفر شلیک کردند. شش نفر از آنها به احتمال زیاد از خانواده دغموش بودند. محمد و سالم، پدرشان، منتصر، و محمد فرید کشته شدند و دو پسرعمو زخمی شدند. شاهدان و بازماندگان میگویند که در آن زمان دو جسد ناشناس نیز در منطقه وجود داشت.
رآب میگوید در مجموع، “تیم” او تا پایان دوره استقرارش در غزه، ۱۰۵ نفر را کشته بود. او در مورد تلفات گفت: “این واقعاً چشمگیر است.” ارتش اسرائیل به سوالات خاصی در مورد قتل خانواده دغموش یا قوانین درگیری، از جمله تیراندازی به غیرنظامیانی که در حال جمعآوری اجساد بودند، پاسخی نداد. سخنگوی ارتش گفت که نیروهایش «کاملاً مطابق با قوانین درگیری و قوانین بینالمللی عمل کردند و اقدامات احتیاطی ممکن را برای کاهش آسیب به غیرنظامیان انجام دادند.»
قوانین بینالمللی از افراد غیرمسلح و جمعآوری اجساد محافظت میکند. کارشناسان گفتند که تیراندازی در خیابان منیر الریس به نظر میرسد این قانون را نقض کرده است. تام داننباوم، استاد حقوق بینالملل در دانشکده حقوق استنفورد، گفت: «شواهد موجود به یک جنایت جنگی اشاره دارد.»
تقریباً دو سال پس از تیراندازیها، اعضای بازمانده خانواده دغموش به عدالت الهی بیشتر از دادگاههای انسانی امید دارند. فائزه به یاد میآورد که وقتی اجساد دو پسرش را برایش آوردند، کنار خانهاش ایستاده بود. او در مورد راب میگوید: «حتی اگر من او را ببخشم، خدا او را نخواهد بخشید.»
* نام بازماندگان و شاهدان در این گزارش به دلیل نگرانیهای امنیتی تغییر کرده است.
تیم گزارشگری: ماریا رتر، دانیل لافر، فردریک اوبرمایر، ماریا کریستوف (Paper Trail Media)
