پنجشنبه ۳ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۴:۵۰

پنجشنبه ۳ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۴:۵۰

ماکیاولی و اخلاق سیاسی بورژوازی

ماکیاولی یکی از مهمترین نمایندگان فلسفه سیاست در عصر جدید و از پایه گذاران علوم اجتماعی و انسانی و سیاسی است. دوره رنسانس یعنی نوزایی فرهنگ کهن دوره باستان یونان و روم. به این دلیل او مخالف آموزشهای قرون وسطایی و مسیحی بود. در قرون وسطا هدف تاریخ و عمل انسان، نجات بشر در دولت الهی آن-دنیایی است.

 

قول “هدف وسیله را توجیه می کند”، خلاف حرف مبلغان ارتجاع و بورژوازی از ماکیاولی است و نه از مارکس و لنین و کمونیستها. ماکیاولی، تئوریسین دولت، مورخ، فیلسوف سیاسی و نویسنده ایتالیایی، بعد از تحصیل در رشته حقوق در خدمت جمهوری فلورانس ایتالیا مشغول به کار شد.

او طرفدار حکومت مطلقه ولی مخالف دین و بیان کننده منافع آغازین بورژوازی در دوره رنسانس میان قرون ۱۷-۱۴ میلادی است. ماکیاولی می گفت برای رسیدن به هدف، آزادی استفاده از هر وسیله ای وجود دارد. او خود برخاسته از یک خانواده فقیرشده اشرافی بود. بعد از چند سال خدمت به خانواده مدیسی مورد غضب قرار گرفت و ابتدا خلع مقام شد و سپس مدتی به زندان افتاد.

او در آثارش هنر ایده آل سیاستمداری یک امیر و حاکم در جامعه طبقاتی را نشان می دهد. در نظر او تاریخ تکرار دوری حکومت مطلقه امیران و جمهوریخواهان است. از نظر او برای تثبیت دولت، حاکم باید قوی و قاطع و بیرحم باشد و مجاز است از هر وسیله ای استفاده کند و فقط پیروزی او و حاکمیت اش مهم است و اخلاق و دین باید بخاطر صلاحیت دولت از سیاست اطاعت و پیروی کنند.

کمدیهای ادبی او مثلا نمایشنامه ماندراگولا، حماقت و دورویی و دورنگی و فریب و ابتذال اخلاقی و دینی انسان در جامعه طبقاتی را نشان می دهند. نوشته های ماکیاولی بخشی از ادبیات دوره رنسانس اروپا هستند.

او مدتی مشاور و دیپلمات و کارمند کشور خود بود و در سال ۱۵۱۳ از طرف خانواده مدیسی اخراج شد. ماکیاولی در تبعید به خلق آثار ادبی و سیاسی پرداخت و کتاب “امیر و حاکم” را نوشت. او خود را خدمتکار صادق جمهوری فلورانس در ایتالیا می دانست.

ماکیاولی یکی از مهمترین نمایندگان فلسفه سیاست در عصر جدید و از پایه گذاران علوم اجتماعی و انسانی و سیاسی است. دوره رنسانس یعنی نوزایی فرهنگ کهن دوره باستان یونان و روم. به این دلیل او مخالف آموزشهای قرون وسطایی و مسیحی بود. در قرون وسطا هدف تاریخ و عمل انسان، نجات بشر در دولت الهی آن-دنیایی است.

در دوره رنسانس وعده های روز قیامت را اتوپیستی می دانستند و به طرحهای رئالیستی برای بشر اهمیت می دادند. خصوصیت دوران رنسانس این بود که به انسان و نیازهای زمینی اش توجه می شد و نه به دین و خدا و اخلاق و جهنم و بهشت و عالم هپروت.

ماکیاولی در آغاز دوره رنسانس سراغ آموزشهای دوره باستان اروپا رفت. هدف تمام کوششهای نظری و عملی او تشکیل و تثبیت یک دولت قوی در ایالت فلورانس ایتالیا بود. او خلاف آموزشهای مسیحی، پیرامون انسان و جهان و سیاست یک نظر رئالیستی داشت.

ماکیاولی نشان داد که انسان چگونه است و نه چگونه باید باشد. او می گفت که انسان در سیاست، حیله گر و دورنگ و دورو و ترسو و تنفرآمیز و دشمن خو است و کسی که می خواهد سیاسی عمل کند، باید بیرحم و خشن و بدسرشت و حیله گر باشد؛ در سیاست نباید اخلاق نقش مهمی داشته باشد و برای حفظ قدرت باید گاهی بی اخلاقی نمود و دروغ و حیله و تهدید و قتل و جنگ وسایلی مجاز اند برای مبارزات سیاسی.

با این وجود بعضی از مورخان سیر اندیشه در غرب اشاره می کنند که ماکیاولی ضد دین و ضد اخلاق نیست. او می گوید جامعه انسانی به این دو نیاز دارد ولی آنها موضوعاتی شخصی اند و در سیاست باید کنار گذاشته شوند. یعنی او خواهان جدایی اخلاق از سیاست است. در نظر او قوانین اعمال سیاسی نباید روی دین و اخلاق تکیه کنند، چون سیاست یک حوزه مستقل رفتار سیاسی انسان است و در نتیجه بخشی از نظم الهی نیست. نکته تعیین کننده در رفتار سیاسی، هدفمندی استفاده از وسیله و موفقیت ناشی از آن است و چون انسان ذاتاً کینه جو و بدسرشت است، در جهان دروغ و حیله و قتل و غیره حاکم است، و لازم است که یک دولت قوی تثبیت شود تا صلح و ثبات را تضمین کند.

او همچنین اشاره می کند که حاکم و سیاستمدار باید آدمی جذاب و محبوب باشد و برای موفقیت سیاسی، یک حاکم به سه نکته و عنصر نیاز دارد: نیرو، اراده یا تصمیم، و قدرت اجرایی. این سه خصوصیت اند که او را موفق می کنند و به نتایج سیاسی مهم می رسانند. حاکم باید برای پیروزی، وقت و شرایط سیاسی مناسب را تشخیص دهد. او اجازه دارد که بخاطر منافع دولت، غیراخلاقی رفتار کند؛ مانند استفاده از دروغ و حیله و جنگ، حتی اگر خلاف اخلاق خصوصی او باشند. منافع دولت باید بالاتر از علایق شخصی و اخلاقی حاکم عمل کنند.

نظرات ماکیاولی بعدها روی تئوری و فلسفه سیاسی و فلسفه دولت در عصر جدید تأثیر مهمی برجا گذاشتند. از جمله متفکران و سیاستمداران غرب که تحت تأثیر نظرات ماکیاولی قرار گرفتند عبارتند از باکون، هابس، مونتاگنی، روسو، هردر، هگل، فیشته، شلینگ، فریدریک کبیر، ناپلئون، و کلاویتس.

در جوامع غرب از قرن ۱۷ میلادی به بعد ماکیاولیسم یعنی بی اخلاقی و بیرحمی در سیاست، گرچه خود او خود را ضد اخلاق و ضد دین نمی دانست و این دو را در جوامع طبقاتی غرب برای ثبات صلح و تداوم دولت مقتدر، لازم و مهم می دانست.

تاریخ انتشار : ۱۹ تیر, ۱۳۹۳ ۱۰:۲۱ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

انتخابات! کدام انتخابات؟

با عنایت به این وضع و شرایط عملا موجود آنچه در ایران برگزار میشود فاقد حداقل شرایط برای شناخته شدن بعنوان یک انتخابات است. با تمام محدودیت ها و کنترل های نظام امنیتی و سیاسی انتخابی در کار نیست و دقیقا با استعاره از آقای خمینی « در این رژیم آزادی های فردی پایمال و انتخابات واقعی و مطبوعات و احزاب از میان برده شده اند.

مطالعه »
یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
آخرین مطالب

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

ما در انتخابات غیر واقعی شرکت نمی کنیم

در جمهوری اسلامی، یک شورای انتصابی حکومتی تحت نام «شورای نگهبان» لیست کاندیدا هایی از حواریون و عوامل مطیع و وابسته به حکومت را در مقابل مردم قرار می دهد و از آنان می خواهد که فقط به این افراد گزینش شده حکومتی رای بدهند. آیا به این صحنه سازی مضحک و پر فریب می توان «انتخابات» نام نهاد؟

زبان مادری؛ بخشی از آزادی بیان

کانون نویسندگان ایران ضمن گرامی‌داشت این روز، همان‌گونه که در بند سوم منشور خود آورده است: «رشد و شکوفایی زبان‌های متنوع کشور را از ارکان اعتلای فرهنگی و پیوند و تفاهم مردم ایران می‌داند…» و خواهان آزادی زبان‌های مادری در ظرفیت و ابعاد گوناگون آن‌ها به‌ویژه در «عرصه‌ی چاپ و نشر و پخش آثار» است. هم‌چنین خواستار رهایی تمام کنشگران عرصه‌ی زبان مادری از زندان و تبعید و دیگر آزارها و فشارهاست.

سرمایه داری و دموکراسی

۴۰ سال سرمایه داری نئولیبرالیستی׳ و اندیشه‌های ضد دموکراتیکِ آن جوامع را در یک بحران ژرف و جدی سیاسی ـ اقتصادی فرو برده’ و دموکراسی را با خطرات و تهدید های جدی مواجه کرده است. روشن است که دموکراسی نیازمند شرایط مساعد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است. لازمه پدید آمدن این شرایط تنها در گرو مبارزات بی امان دموکراتیک احزاب و شخصیت های مترقی، سندیکاهای کارگری و جوامع مدنی می باشد.

رفیق سید فاخر شجری از میان ما رفت

رفیق سید فاخر شجری کادر مبارز و برجسته جنبش کارگری ایران و از یاران دیرین فدایی از میان ما رفت و خانواده، نزدیکان و رفقایش را به سوگ خود نشاند. پیش از هر سخنی، فقدان این یار وفادار زحمت‌کشان را به خانواده و بازماندگان او تسلیت می‌گوییم و یاد عزیزش را گرامی می‌داریم.

یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
پيام ها

باید یکی شویم و قلب‌مان را سرود و پرچم‌مان سازیم تا بهاران خجسته به ارمغان به میهن‌مان فراز آید!

کرامت و خسرو دو جوان روشنفکر انسان‌دوست چپ بودند و غم مردم فقرزدهٔ میهن و جهان به دل داشتند. آنان شیفتۀ جنبش فداییان خلق بودند. خسرو گلسرخی در وصیت‌نامه‌اش می‌نویسد: «من یک فدایی خلق ایران هستم و شناسنامه من جز  عشق به مردم چیز دیگری نیست … شما آقایان فاشیست‌ها که فرزندان خلق ایران را بدون هیج مدرکی به قتل‌گاه میفرستید، ایمان داشته باشید که خلق محروم ایران، انتقام خون فرزندان خود را خواهد گرفت». تاثیر ایستادگی جانانه آنان در برابر نظام حاکم و پشتیبانان جهانی آن موجی از شور و ایمان در جنبش فداییان پدید آورد

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

ما در انتخابات غیر واقعی شرکت نمی کنیم

زبان مادری؛ بخشی از آزادی بیان

سرمایه داری و دموکراسی

رفیق سید فاخر شجری از میان ما رفت

انتخابات! کدام انتخابات؟