مرثیه ی درخت

ما را حتی امان گریه ندادند

م.سرشک می گوید:

«نسبت به مصدق نوعی حُبّ و بغض توأمان ambivalence پیدا کردم. گاه این طرف غلبه می کرد، گاه آن طرف. غالبا شیفتگی بود و کم تر خشم و تردید. و این بود و بود تا روزی که با دوستم رضا سیدحسینی در خیابان استانبول نزدیکی های میدان مُخبرالدوله از کتاب فروشی نیل می آمدیم. روزنامه های عصردرآمده بود.

کیهان در گوشه ی صفحه ی اول خبر مرگ مصدق را چاپ کرده بود. مدتی به روزنامه خیره شدم و خطاب به مصدق عباراتی گفتم: که خوب، پیرمرد بالاخره…

یکباره زدم زیر گریه؛ از آن گریه های عجیب و غریب که کم تر در عمرم بر من مسلط شده

است. رضا سید حسینی دست مرا گرفته بود و می کشید که بی صدا! الان می آیند و ما را می گیرند و من همان طور نعره می زدم. بالاخره از او جدا شدم و خودم را رساندم به خانه

مان. منزلی بود در خیابان شیخ هادی… با یکی از هم کلاسی های هم شهری ام اجاره کرده بودم. گریه کنان رفتم به خانه و در آن جا شعر “مرثیه ی درخت” را سرودم*:»

خواب بلند و تیره ی دریا را

– آشفته و عبوس –

تعبیر می کند ؟

من می شنیدم از لب برگ

– این زبان سبز –

در خواب نیم شب که سرودش را

در آب جویبار، بدین گونه شسته بود:

– در سوکت ای درخت تناور!

ای آیت خجسته ی در خویش زیستن!

ما را

حتی امان گریه ندادند.

من، اولین سپیده ی بیدار باغ را

– آمیخته به خون طراوت –

در خواب برگ های تو دیدم

من، اولین ترنم ِ مرغان صبح را

– بیدار ِ روشنایی ِ رویان ِ رودبار –

در گل افشانی تو شنیدم.

دیدند بادها،

کان شاخ و برگ های مقدس

– این سال و سالیان که شبی مرگواره بود –

در سایه ی حصار تو پوسید

دیوار،

دیوار ِ بی کرانی ِ تنهایی تو –

یا

دیوار باستانی ِ تردیدهای من

نگذاشت شاخه های تو دیگر

در خنده ی سپیده ببالند

حتی،

نگذاشت قمریان پریشان

( اینان که مرگ یک گل نرگس را

یک ماه پیش تر

آن سان گریستند )

در سوک ِ ساکت ِ تو بنالند.

بیرون ازین حصار کسی نیست

گیرم در آن کرانه نگویند

کاین موج روشنایی مشرق

– بر نخل های تشنه ی صحرا، یمن، عدن…

یا آب های ِ ساحلی ِ نیل –

از بخشش ِ کدام سپیده ست

اما ،

من از نگاه آینه

– هر چند تیره ، تار –

شرمنده ام که : آه

در سکوت ای درخت تناور،

ای آیت خجسته ی در خویش زیستن،

بالیدن و شکفتن،

در خویش بارور شدن از خویش،

در خاک خویش ریشه دواندن

ما را

حتی امان گریه ندادند.**

۱۵ اسفند ۱۳۴۵

*: در جست و جوی نیشابور: زندگی و شعر محمدرضا شفیعی کدکنی (م. سرشک)، مجتبی بشر دوست، تهران، ثالث- یوشیج، چاپ نخست : ۱۳۷۹، ص ۱۸۸ .

**: روشن تر از خاموشی : برگزیده ی شعر امروز ایران، مرتضی کاخی، تهران، آگه، چاپ پنجم : ۱۳۸۳، صص ۸۳۸- ۸۴۰.

گیرم،دیگر کدام روزنه، دیگر کدام صبح