رئیس جمهور اوباما در اقدامی نامنتظره درخواست بنجامین نتانیاهو، نخست وزیراسراییل، از خود را، به هنگام اقامت نتانیاهو در ایالات متحد برای شرکت در نشست سالانه ی مجمع عمومی آن سازمان در نیویورک رد کرد. روزنامه ی اسراییلی هاآرِتز به نقل از یکی از دولتمردان اسراییلی نوشت که دفتر کار نتانیاهو نامه ای برای کاخ سفید فرستاده و درآن گفته است که هرچند او تنها دو روز و نیم در ایالات متحد خواه ماند؛ خود را آماده کرده است که به پایتخت ان کشور سفر، و با رئیس جمهور اوباما ملاقات کند. آن دولتمرد اسراییلی افزوده بود که کاخ سفید این درخواست را رد کرده و گفته است که هم اکنون برنامه ی زمانی اوباما اجازه ی چنین دیداری را نمی دهد؛ اما پس ازبروز رشته ای از اختلاف نظر های علنی میان دو کشور، بسیاری از صاحبنظران رد این درخواست را واکنشی سربرزده از نکته ای ژرف تر می انگارند.
در روز ۱۱ سپتامبر، نتانیاهو، در پاسخ به این سخن هیلاری کلینتون، وزیر خارجه ی ایالات متحد، که آن کشور ضرب الاجلی برای تن دادن ایران به تعلیق برنامه ی هسته ای خود تعیین نکرده است گفت: ” دنیا به اسراییل می گوید: صبر کنید؛ هنوز وقت باقی است.” و من می گویم
: ” چرا و تاکی صبر کنیم؟ ” او سپس افزود: ” آنان که در جامعه ی جهانی از تعیین ضرب الاجل برای ایران شانه خالی می کنند به لحاظ معنوی حق ندارند برای اسراییل خط قرمز تعیین کنند. “
نتانیاهو گفته است که چون گفتگو با ایران به بن بست رسیده است و آن کشور همچنان برنامه ی هسته ایش را ادامه می دهد، اسراییل در اندیشه ی حمله به تاسیسات هسته ای ایران پیش ازآن است که در قابلیت های هسته ای آن کشور پیشرفتی تهدید کننده و برگشت ناپذیر پدید آید.موضع رسمی ایالات متحد در این زمینه این است که تحریم ها فشاری شدید را بر اقتصاد ایران اعمال می کند ؛ و آن کشورهنوزازدستیابی به قابلیت لازم برای ساختن بمب اتمی فاصله ی بسیاردارد؛ بنا براین، هنوز باید برای پیشبرد دیپلماسی وقت گذاشت.
نتانیاهو آشکارا ایالات متحد را به جنگ با ایران تحریک کرده است؛ اما منطق نهفته در ورای راهبرد او که به طور رسمی به بیان آن پرداخته است سخت درخور تردید است. هیچ گونه اطلاعات در تایید این اندیشه که حمله به تاسیسات هسته ای ایران راه چاره ی بحران هسته ای ایران باشد در دسترس نیست. خرد سلیم حکم می کند که بمباران تاسیسات هسته ای ایران ممکن است آسیب های فیزیکی شدید به برنامه ی هسته ای آن کشور وارد کند؛ اما دانش هسته ای
درون زای آن را نابود نخواهد کرد. گزارش انتشار یافته در ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۲ که گروهی دوحزبی از متخصصان آن را تهیه کرده اند چنین نتیجه گیری کرده بود که حمله ی یک سویه ی اسراییل تنها تا دو سال، و حمله ی آمریکا تنها تا چهار سال، مانع تداوم برنامه ی هسته ای ایران خواهد بود. علاوه براین، محتمل ترین نتایج چنین حمله ای تشدید رو در رویی میان ایران و ایالات متحد، و محرک ایران در تخلف ازپیمان عدم گسترش ( جنگ افزارهای هسته ای ) خواهد بود. وشاید هم تصمیم آن کشور به دستیابی به این جنگ افزار ها را در پی داشته باشد.
بدیهی است که مانوور سیاسی گسترده ی نتانیاهو برای درگیر کردن ایالات متحد در جنگ با ایران ممکن نیست تنها به تخریب تاسیسات هسته ای محدود ایران که حاصلی جز تسکین موقت درد ندارد و به نتایجی نادلخواه نیزمی انجامد محدود شود. هدف او دست کم رهایی دائم از بیم مسلح شدن ایران به جنگ افزارهای هسته ای است؛ اما رسیدن به چنین هدفی چه گونه ممکن است؟ گزارش پیشگفته چنین نتیجه گیری کرده بود که ” اگر هدف اطمینان ازاین موضوع باشد که دست ایران هرگز به جنگ افزار هسته ای نخواهد رسید ؛ ایالات متحد به درگیر شدن در جنگ به شدت گسترده ی هوایی و دریایی با ایران ، شاید به مدت چند سال، نیازمند خواهد بود. “
و کابینه ی اوباما راه دور شدن از چنین سناریویی را برگزیده است. و به همین دلیل است که نتانیاهو پیامی آشکار و بی ابهام دریافت کرده است که اگر اسراییل بخواهد به ایران حمله کند باید این کار را خود به گونه ای مستقل انجام دهد. در نتیجه، با وجود این که برنامه ی بلندمدت نتانیاهو درگیر کردن آمریکا در جنگ با ایران، و ویران کردن آن کشور است؛ چنین هدفی درشرایط کنونی دست نایافتنی است. این حقیقت بسیاری از صاحبنظران را به این باور رهنمون شده است که اقدام نتانیاهو در دامن زدن به تنش های موجود میان اسراییل و ایالات متحد درهفته های گذشته، تنها به سود میت رامنی، رقیب اوباما، که وضعیتی مساعد ندارد تمام خواهد شد؛ و به تضعیف حمایت از اوباما درمیان نیروهای هوادار اسراییل ، در مرحله ی پایانی انتخابات ریاست جمهوری آن کشور خواهد انجامید.
در یادداشت سردبیر نشریه ی جویش دیلی فوروارد چنین آمده است: دشواراست بتوان زمانی را به یاد آورد که یکی از نخست وزیرا ن اسراییل، همچون نتانیاهو، به پهنه ی کارزار انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا راه جسته باشد؛ اما به خاطر آوردن زمانی که متحدی قابل اعتماد به رئیس جمهور آمریکا این چنین اصرار ورزیده باشد که به جنگی مشکوک، منفور، و به شدت مخاطره آمیز وارد شود ازآن نیز دشوارتراست. نظر پرسی ای که به تازگی شورای بی طرف شهر شیکاگو درباره ی مسائل جهانی انجام داده است گویای آن است که ۳۸ درصد آمریکاییان بر آن اند که ایالات متحد باید نیروهای نظامی اش را به هواداری ازاسراییل وارد جنگ کند و اکثریت
(۵۹ درصدی) آنان با چنین اقدامی مخالف اند.”
نتانیاهو در مصاحبه با جروزالم پست، اتهامهای مربوط به کوشش خویش برای تاثیرگذاشتن در انتخابات ایالات متحد به سود میت رامنی را رد کرد و گفت که چنین اتهامهایی “به طور کامل بی پایه اند”. اما یوسی وِرتِر در نوشته اش در هاآرِتس، فاش کرد که “یکی از چهره های برجسته ِ اسراییلی که در تماس نزدیک با کابینه ی ایالات متحد است” در گفتگوهای خصوصی اش گفته است که از نگاه حکومت دمکراتها نتانیاهو به سود میت رامنی در کارزار انتخاباتی آمریکا شرکت دارد. در ادامه ی آن مقاله آمده است: “مانورهای جدید نتانیاهو، از جمله همکاریهای او با اعضای حزب جمهوریخواه در کنگره در رویارویی با کاخ سفید، از نگاه رئیس جمهور و همکارانش، به مداخله ی گستاخانه، عامیانه و نامحدود درکارزارانتخاباتی ایالات متحد می ماند.”
دلیل تصمیم اوباما در زمینه ی ملاقات نکردن با نتانیاهو نیز شاید به سبب همین موضوع باشد.
رخدادهای کنونی در زمینه ی گرایش نتانیاهو به زیاده براورد کردن نیروی خویش ممکن است نه تنها به شکست بزرگ اوبینجامد، بلکه در صورت پیروز شدن اوباما، دگرگونی هایی شدید در اسراییل، ایالات متحد، و رابطه میان آن ها نیز راه جوید. نخست به این دلیل که اگر اوباما بار دیگر به ریاست جمهوری برگزیده شود، به احتمال بسیاربا تندترین لحن دراثبات این واقعیت خواهدکوشید که هرگاه منافع دو دولت با هم هماهنگ نباشد، ایالات متحد منافع اسراییل را بر منافع خود مقدم نخواهد شمرد. اوباما، در مصاحبه ی ۲۳ سپتامبر خود با سی بی اِس که ۶۰ دقیقه به طول انجامید، این نکته را روشن کرد وگفت: ” زمانی که نوبت به تصمیم های ما در زمینه ی امنیت ملی برسد، تنها فشاری که من احساس خواهم کرد این خواهدبود که کاری را انجام دهم که از نگاه مردم آمریکا پذیرفتنی باشد.”
دوم این که، اگر اوباما دوباره به این مقام برگزیده شود ، قمار نتانیاهو به احتمال بسیار به شکست خواهد انجامید؛ کابینه ی لیکودی او ضعیفتر خواهد شد؛ و رقبای میانه رو او دراسراییل برتری خواهندیافت. تصور این موضوع دشوار است که چه گونه نتا نیاهو خواهد توانست اسراییل را رهبری کند، اگر میان او و رئیس جمهور نزدیک ترین و نیرومند ترین متحدش شکافی گسترش یابنده وجود داشته باشد.
سوم این که، فراز آمدن احتمالی میانه روها برپهنه ی قدرت در اسراییل، همراه با رهایی اوباما از نگرانی پس از انتخاب دوباره، راه را برای رسیدن به راه چاره از طریق گفتگو، پس از سال های طو لانی بن بست در باره ی برنامه ی اتمی تهران، هموار خواهد کرد؛ و این موضوع از جنگ فاجعه بار میان ایران، ایالات متحد و اسراییل جلوگیری خواهد کرد.
نکته ی انجامین، اما مهم دیگراین که، موضع اوباما فاصله گرفتن شدید از سنت حمایت بی قید و شرط از اسراییل در کارزارهای انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحد است که میان نامزدهای این انتخابات جریان دارد. اوباما، در مصاحبه ی ۲۳ سپتامبر خود اعلام کرد که هر گونه صدای مخالف را خاموش خواهد کرد. ” و زمانی که نوبت به امنیت اسراییل رسید گفت که به دلیل احساس ” تعهد “، نه به سبب ” احساس فشار” به این موضوع توجه دارد.
بگذریم. اگر اوباما در انتخابات پیروز شود، این موضوع در بر دارنده ی پیامی مهم و آغازگر پیشینه ای برای نامزدهای آینده ی ریاست جمهوری خواهد بود که نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری با وجود انجام دادن گفتگوهای معنی دار و میهن دوستانه با مردم آمریکا در رد فشار
های افراطگرایان اسراییلی و حامیان آن ها، یا به اصطلاح لابیگران هواداراسراییل در آمریکا، باز هم ممکن است پیروز شوند. نتیجه ی چنین تحولی ممکن است در کارزارهای انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا و نیز در سیاست خارجی ایالات متحد موثر واقع شود؛ زیرا از فشاری که نامزدهای مقام ریاست جمهور و رئیسان جمهور از رهگذر محروم ماندن از حمایت لابیگران هوادار اسراییل احساس می کنند خواهد کاست.
یاداوری این نکته نیز ارزشمند است که به رغم تنش های موجود میان اوباما و نتانیاهو، اوباما هنوز هم از برتری چشمگیر میان رای دهندگان یهودی آمریکایی برخورداراست. برپایه ی آخرین نظرپرسی گالوپ، ۷۰ درصد رای دهندگان یهودی احتمالی تصمیم گرفته اند به اوباما رای دهند.
در نظر پرسی ای دیگر که در فلوریدا، یکی از معدود ایالت های مهم و تاثیرگذار که می تواند تاثیر ی مهم در نتیجه ی انتخابات اعمال کندانجام گرفته است، ۶۹ در صد از رای دهندگان یهودی از اوباما حمایت می کنند.
اگر اوباما در انتخابات دوباره پیروز شود، یک نکته کمابیش قطعی خواهد بود: سیاست خارجی مبتنی بر حمایت تزلزل ناپذیر ازاسراییل جای خود را به توجه آشکار به منافع ملی ایالات متحد خواهد داد. این سناریو خط مشی های اسراییل را تعدیل خواهد کرد؛ و سرانجام در امنیت منطقه (خاورنزدیک و میانه ) و جهان به طور کلی تاثیرگذار خواهد بود.
این مقاله بخشی از برنامه ی خودی ها و بینش آن ها ، برنامه ای جدید از شورای آمریکا و ایران (اِی آی سی ) است که هدف آن فراهم آوردن چشم اندازها و تحلیل های متفاوت از رخدادهای مهم در پهنه ی روابط ایران و ایالات متحد است. اظهارنظرها و آرای بیان شده در این مقاله تنها به نگارنده ی ان تعلق دارد و مواضع رسمی شورای آمریکا و ایران را بازتاب نمی دهد.
