چندی پیش سعیدمرتضوی دادستان عمومی تهران که به عنوان نمادجنایت کهریزک شناخته شده است، اعلام داشت که تقریبا از تمامی اتهامات خود تبرئه شده است. این واژه “تقریبا” نشان می داد به توصیه کسانی که راه تبرئه او را هموارکرده اند، هنوز یک حرکت کوچک اما نمایشی برای بستن پرونده جنایت کهریزک و تبرئه او باقی مانده است و آن ابرازیک “عذرخواهی” صوری از جنایتی است که البته به ادعای او و قضات سربفرمان دادگاه، عمدی در آن نبوده است. گرچه لیست جنایاتی که او در پست دادستانی مرتکب شده لیست بلندبالائی است که البته کهریزک سرآمدآن ها است. این تصور که پرونده جنایتی به بزرگی کهریزک را می توان با یک عذرخواهی نمایشی و مزورانه بست و بفراموشی سپرد، از مغرکسانی تراوش می کند که سال هاست برای مواجهه با این نوع پرونده های بزرگ و ملی و مرتبط با جنایت های ضدبشری، باهدف پاک کردن ردپای خود و نجات مهره های وفاداربخود، در بالاترین سطوح قدرت تصمیم گیری می کنند. سیاست و رویکرد لورفته و نخ نماشده ای است که جزبه جزء آن برای بسیاری از شهروندان آگاه و کسانی که رفتاررژیم را رصد می کنند ملموس و قابل پیش ببنی بوده است. نکته اصلی در این استراتژی مواجهه با این گونه جنایت ها و مشخصا با جنایت کهریزک که در اصل توسط نظام و سردمداران اصلی سیاسی- امنیتی برای مقابله و سرکوب جنبش اعتراضی ۸۸ صورت گرفته بود، تقلیل مسئولیت جنایت از نظام به یک فرد وفادار به خود، سپس فرسایشی کردن بررسی و مشمول مرورزمان کردن آن واقعه با تشکیل دادگاه های بی خاصیت و گاه پر سروصدا و سردوندان خانواده ها و کرخت و سردرگم کردن افکارعمومی؛ در حالی که خروجی نهائی هم بر کسی پوشیده نیست، نه فقط تبرئه سیستم که نجات حتی همان فرددوفاداربه خود است. این تاکتیک را در موردقتل های زنجیره ای که علیرغم چالش های درون قدرت، نهایتا با سرشکن کردن آن بر روی یک فرد و باندکوچک باصطلاح خودسر و “خودکشی” سوژه اصلی، سروتهش را به هم آورند و در موردکوی دانشگاه هم به اتهام دزدیده شدن یک ریش تراش توسط یک سربازقناعت کردند و همین طور رفتارشان درموردمهره ترورکننده سعیدحجاریان. و حالاهم همین سیاست در موردکهریزک پیش برده می شود. یعنی ابتدا برای تبرئه نظام مسئولیت آن به عهده یک فرد، البته فردی تا خرخره وفادار به خود و و با لیست بلندبلائی از انواع جنایت های ریز و درشت دیگر گذاشته می شود، و سرانجام هم حکم تبرئه وی صادر می شود. روشن است که این نوع تبرئه سازی های رسواکننده بدان سبب صورت می گیرد که مهره های وفادار گمان نکنند که سران رژیم در روزمبادا و لحظه های وانفسا برای نجات خود، ارزان فروشی کرده و به آسانی آن ها را قربانی می کنند و این که مبادا به وقت ضرورت و نیاز در انجام فرامین و ارتکاب جنایت های تازه دست و دلشان بلرزد و سستی بخرج دهند. البته این راهم نباید فراموش کرد که انگیزه عذرخواهی و مخاطب اصلی وی خانواده و بستگان یکی از قربانیان وابسته و نزدیک به طبقه حاکمه است که بارها از نحوه دادرسی و نیز طلبکاربودن مرتضوی گله و شکایت کرده بودند. آن ها حاضر نبودند که بدون یک عذرخواهی ولو فرمایشی از شکایت خود علیه قاتلان فرزندشان بگذرند. البته با پایان ریاست جمهوری احمدی نژاد، مدتها بود که مرتضوی چترحمایتی خود را نیز از دست داده بود و یک عذرخواهی مزورانه ارزانترین بهائی بود که می توانست برای تبرئه خود به پردازد. اما او فراموش نکرد که عذرخواهی خود را را با تبرئه نظام و عذرخواهی از آن درهم نیامیزد!
بدین سان عذرخواهی* از “رهبر از جان عزیزتر” و از “نظام مقدس” و در انتها از مردم و خانواده های جان باختگان، جزبرگ انجیری برای پوشاندن چهره جنایت کاررژیم و شخص رهبر نیست. این نوع تبرئه کردن قیاس است با اتهام سرقت ریش تراشی به یکی از چندنفر متهمان واقعه کوی دانشگاه. شاید برای کسانی که مدافع شعار”به بخشید و فراموش نکنید” هستند رفتار و ژست چندش آورعذرخواهی سعید مرتضوی خوش آیندهم باشد، اما برای مردم ایران، جنبش اعتراضی و خانواده هائی که گروه گروه فرزندانشان برای شکنجه و تجاوز به کهریزک برده شدند و کهریزکی شدند و آنانی که نتوانستند از این جهنم جمهوری اسلامی جان سالم بدربرند و زیرشکنجه و خشونت غیرانسانی جان باختند، و نیز کسانی که به جرم افشای آن جنایت کشته شدند و یا زندانی شده اند، جزپاشیدن نمک به زخم اشان نیست.
تبرئه مرتضوی در حکم تبرئه نظام از جنایت کهریزک و با هدف بستن پرونده کهریزک است. اما پرونده کهریزک در نزد وجدان جامعه و جنبش دادخواهی هم چنان گشوده است و واژه “کهریزکی شدن”* به عنوان یک شکنجه دسته جمعی و بغایت فاشیستی و ضدانسانی در ادبیات سیاسی متعلق به جمهوری اسلامی ماندگاراست. اگر سران رژیم خیال می کنند که با این نوع ترفندها و مشمول مرورزمان کردن ها و تبرئه نمودن ها می توانند پرونده های جنایات خود را سرپوش بگذارند، حافظه تاریخی مردم و کنشگران اجتماعی را دستکم گرفته اند. زهی تصورابلهانه! در حقیقت مرتضوی به عنوان یک مهره جنایتکار نشانه است و انگشت ها باید بسوی نظام وسردمداران سیستم نشانه بروند.
۱۲ سپتامبر۲۰۱۶ تقی روزبه
*- متن “عذرخواهی” سعیدمرتضوی
*- گزارشی از “کهریزکی شدن” به روایت یکی از
