|
Getting your Trinity Audio player ready...
|
برگردان بهفارسی: سیامک سلطانی
در ۱۸ مارس، مقامات عراقی از سرگیری صادرات ۲۵۰ هزار بشکه نفت خام در روز از میادین کرکوک از طریق خط لولهای که از شمال کردستان این کشور به پایانههای بارگیری در سواحل جنوبی مدیترانه ترکیه امتداد مییابد را اعلام کردند. آلپ ارسلان بایراکتار، وزیر انرژی ترکیه، تأیید کرد که نفت عراق به ترکیه تحویل داده میشود و افزود که حجم آن بین ۱۷۰ تا ۲۵۰ هزار بشکه در روز خواهد بود. آنکارا پیشنهاد گسترش خط لوله به بصره را داده است: «ما سالهاست که در مورد این موضوع صحبت میکنیم و میپرسیم که اگر تنگه هرمز بسته شود، عراق نفت خود را به کجا صادر خواهد کرد.»
روز قبل، دولت اقلیم کردستان (KRG) پس از مداخله ایالات متحده، موافقت کرد که نفت عراق از طریق خط لوله خود عبور کند و به یک هفته بنبست بین اربیل و بغداد بر سر این موضوع پایان داد. پس از بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران که منجر به فروپاشی منابع انرژی (و سایر منابع) شد، دولت ترامپ به شدت به دنبال راهحل است. این تنگه تقریباً ۲۰٪ از منابع نفتی جهان و تقریباً تمام صادرات نفت عراق را حمل میکند. تام باراک، فرستاده ویژه ترامپ در امور سوریه، بلافاصله قبل از یک نشست مجازی دیگر بین اربیل و بغداد، با مسرور بارزانی، نخست وزیر اقلیم کردستان، تماس گرفت. باراک با درخواست اقلیم کردستان برای مشارکت دیپلماتها و سرمایهداران آمریکایی در مذاکرات آینده بین بغداد و اربیل در مورد توزیع درآمدهای تجارت خارجی “موافقت” کرد.
در قلب این درگیری طولانی مدت، امتناع بغداد از اجازه دادن به مقامات منطقه خودمختار کردستان در شمال برای حفظ کنترل مرزهای زمینی، فرودگاهها و درآمدهای گمرکی قرار دارد. اعتقاد بر این است که تصمیم بارزانی برای عقبنشینی و اجازه دادن به خط لوله “کردی” تا حدودی به دلیل نگرانیهای فزاینده در مورد واکنش منفی اکثریت عرب عراق است. بسیاری از سیاستمداران عرب، کردها را به دلیل تشدید بحران اقتصادی کشور، محروم کردن آن از تنها وسیله فروش نفت و تأمین حداقل بخشی از بودجهاش، سرزنش میکنند. بارزانی همچنین با مخالفت شریک ائتلافی کوچکتر خود، اتحادیه میهنی کردستان، روبرو شده است که رهبر آن، بافل طالبانی، مقامات اربیل را به اقدامات یکجانبه متهم میکند.
زیرساخت لوله های نفتی از کردستان عراق به بندر جیهان ترکیه.
شرکت دانا گاز مستقر در دبی، به عنوان یک اقدام احتیاطی، تمام پرسنل خود را از میدان گازی خور مور در کردستان عراق خارج کرده است.
ایران تقریباً یک سوم از نیازهای انرژی عراق – تقریباً ۵۰ میلیون متر مکعب گاز در روز – را تأمین میکرد که امکان تولید ۶۰۰۰ مگاوات برق را فراهم میکرد. در ساعات پایانی غروب ۲۵ مارس، قطع گسترده برق در بغداد آغاز شد و رنج شهروندان عادی گرفتار در آتشسوزی را تشدید کرد. شبهنظامیان شیعه همچنان به اهداف مختلف در سراسر عراق، از جمله سفارت آمریکا در بغداد و پایگاه نظامی آمریکا در اربیل، حمله میکنند. نیروهای آمریکایی در حال حمله به پایگاههای شبهنظامیان و ارتش عراق هستند. به ویژه، سعد البیجی، فرمانده نیروهای بسیج مردمی (PMF) در استان انبار، کشته شد که منجر به وخامت شدید روابط بین بغداد و واشنگتن شد.
علی نزار، مدیرعامل شرکت بازاریابی نفت دولتی عراق (SOMO)، اخیراً اعلام کرد که مقامات عراقی علاوه بر مسیر ترکیه، قصد دارند از بندر بانیاس سوریه در ساحل مدیترانه به عنوان مسیر جایگزین برای صادرات نفت استفاده کنند و تنگه هرمز را دور بزنند. این اشاره به یک خط لوله نفت تقریباً ۱۳۰۰ کیلومتری (با انشعابی به بندر طرطوس سوریه در همسایگی) دارد که توسط شرکتهای نفتی بریتانیایی و فرانسوی در اواسط دهه ۱۹۵۰ از مرکز عراق سفارش داده شد، اما فعالیت منظم آن در اواسط دهه ۱۹۷۰ متوقف شد.
«وضعیت فعلی نیازمند گشایش کانالهای جدید توزیع نفت، به ویژه برای نفت منطقه جنوب عراق ( منظور میادین بزرگ قرنه و رمیله در نزدیکی بندر بصره هستند) از طریق بندر بانیاس سوریه است.» این گفتهی آ. نزار است که نظرش توسط خبرگزاری دولتی عراق، INA، نقل شده است. او تأکید کرد که «تنوعبخشی به جریانهای صادراتی – نفت کرکوک از طریق بندر جیحان ترکیه [از طریق خط لوله نفتی که از دهه ۱۹۸۰ فعال است – اینجا و آنجا – ویرایش] و نفت منطقه بصره از طریق بانیاس، دسترسی نفت عراق به بازارهای جهانی را تسهیل و تسریع میکند و همچنین بار بنادر جنوبی کشور [بصره، ام قصر، فاو] را کاهش میدهد، حتی اگر وضعیت در حوزه خلیج فارس و در کل منطقه عادی شود.»
رئیس SOMO همچنین توضیح داد که عراق در حال حاضر قراردادهایی برای عرضه ۸۵۰ تا ۹۰۰ هزار بشکه در روز با شرکتهای اروپایی و آمریکایی دارد. پس از شروع انسداد تنگه هرمز، مقامات بغداد این قراردادها را متوقف نکردند و به تدریج آنها را به جیحان و بانیاس تغییر جهت دادند.
رایزنیها با تعدادی از شرکتهای نفتی غربی در مورد نوسازی بخشهای خاص و احیای خط لوله ۱۲۶۰ کیلومتری ترانس-عربی (TAPP) که از دمام به جُیمه (در بخش عربستان سعودی خلیج فارس) تا بندر صیدا در جنوب لبنان و مدیترانه امتداد دارد و از سال ۱۹۴۸ در حال بهرهبرداری است، در حال انجام است. به دلایل سیاسی، این خط لوله از اواسط دهه ۱۹۶۰ از سرویس خارج شده است، اما وضعیت فعلی منطقه استفاده از این مسیر را نیز ضروری میکند – به ویژه از آنجا که ظرفیت خط لوله ترانس-عربستان شرقی-غربی از جُیمه/دمام به بندر ینبو در دریای سرخ – با ظرفیت ۵ میلیون بشکه در روز – در حال حاضر برای استفاده کامل از جریانهای قبلی از طریق خلیج فارس کافی نیست.
پیش از آغاز مناقشه، شرکت آرامکوی عربستان سعودی روزانه ۷.۲ میلیون بشکه نفت صادر میکرد که عمدتاً از طریق پایانههای راس تنوره و جعیمه در خلیج فارس انجام میشد. ظرفیت واقعی صادرات بندر مورد حمله ینبع نیز در حال حاضر کمتر از ظرفیت این پایانهها است و این شرکت را مجبور کرده است محمولهها و زمانبندی آنها را در طول مسیر سراسری عربستان سعودی سهمیهبندی کند.
در همین حال، گزارشهایی منتشر شده است مبنی بر اینکه عراق و اردن در حال آغاز ساخت یک خط لوله نفت از جنوب عراق به بندر عقبه اردن در دریای سرخ هستند. در فوریه ۲۰۱۹، بغداد و امان توافق کردند که به طور مشترک این خط لوله را بسازند، که هدف آن تنوع بخشیدن بیشتر به کانالهای صادرات نفت عراق است، توافقی که این کشورها در سپتامبر ۲۰۱۲ بر سر آن توافق کرده بودند. این مسیر ۱۶۸۰ کیلومتری بصره-عقبه (۶۸۰ کیلومتر در عراق و ۱۰۰۰ کیلومتر در اردن) با ظرفیت ۱ تا ۱.۲ میلیون بشکه در روز است که میتواند به ۱.۸ تا ۲.۱ میلیون بشکه در روز افزایش یابد. عراق به اردن قول تخفیف قیمت نفت عرضه شده را داده است و در عوض، اردن شروع به تأمین برق عراق خواهد کرد. مقامات اردنی پیش از این عوارض واردات کالاهای عراقی وارداتی از طریق بندر عقبه، از جمله تجهیزات ساختمانی و لولههای خط لوله بصره-عقبه، که عمدتاً از اروپای غربی وارد میشوند، را ۷۵ درصد کاهش دادهاند.
علاوه بر این، وزارت انرژی عراق در حال بررسی امکان از سرگیری صادرات نفت است که در اوایل دهه ۲۰۱۰ قطع شده بود، از طریق خط لولهای که از اوایل دهه ۱۹۵۰ به بندر طرابلس در شمال لبنان فعالیت میکرد. با این حال، احتمالاً تنها عراق نیست که نگران است عملیات نظامی ارتش اسرائیل در لبنان با هدف تصرف مناطقی باشد که خطوط لوله نفتی مذکور به بنادر لبنانی صیدا و طرابلس و خود بنادر در امتداد آنها قرار دارند.
————–
