جنگ، ویرانگر محیط زیست

کارشناس محیط زیست

یکی از مهم‌ترین پیامدهای جنگ، تخریب گستردهٔ محیط‌ زیست است. تأثیر ناگوار جنگ بر سلامت انسان‌ها تا مدت‌های طولانی ادامه خواهد داشت. جنگ، اثرات عمیق و گاه جبران‌ناپذیری بر طبیعت بر جای می‌گذارد که می‌تواند سال‌ها ادامه یابد و زندگی انسان‌ها و سایر موجودات را تهدید کند.

۱.تخریب مستقیم طبیعت.

انفجار بمب به معنای شعله‌ور شدن ناگهانی و شدید مواد شیمیایی است که موجب افزایش سریع دما و فشار هوا می‌شود. هوایی که به‌شدت داغ، پرحجم و کوبنده شده است، هر آنچه را در پیرامون آن باشد، تخریب کرده و می‌سوزاند. در پی این تخریب و سوختن، گازها و ترکیبات شیمیایی خطرناک در فضا پخش می‌شوند. بمباران‌ها همچنین منجر به نابودی جنگل‌ها، مراتع و زیستگاه‌های طبیعی شده و در نتیجه، بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری از بین می‌روند یا ناگزیر به ترک زیستگاه خود می‌شوند.

۲. آلودگی خاک، آب و هوا

سوختن مخازن نفت، مواد پالایشگاهی و پتروشیمی، کارخانه‌ها، تأسیسات صنعتی و ساختمان‌ها موجب انتشار حجم قابل‌توجهی از مواد سمی در هوا می‌شود. تنفس این هوای آلوده می‌تواند پیامدهای جدی و گاه جبران‌ناپذیری برای سلامت انسان به همراه داشته باشد. آلاینده‌های موجود در هوا به‌تدریج بر سطح زمین رسوب کرده، در خاک نفوذ می‌کنند و از طریق بارش‌ها به منابع آب‌های زیرزمینی راه می‌یابند. این مواد آلاینده در ادامه وارد رودخانه‌ها و دریاها شده و آسیب‌های گسترده‌ای به موجودات آبزی وارد می‌کنند و منابع غذایی دریایی را به‌شدت آلوده می‌سازند. آلودگی‌های موجود در آب‌ها از طریق زنجیرهٔ غذایی به گیاهان، سپس به حیوانات و در نهایت به انسان منتقل شده و سلامت انسان را به‌طور جدی در معرض تهدید قرار می‌دهند.

اگر در جریان جنگ، زیرساخت‌های پژوهشی در حوزهٔ باکتری‌شناسی و ویروس‌شناسی یا آزمایشگاه‌های بیمارستانی و دانشگاهی آسیب ببینند، خطر انتشار عوامل بیولوژیک به‌طور جدی افزایش می‌یابد. چنین رخدادی می‌تواند به بروز یک فاجعهٔ زیست‌محیطی و بهداشتی منجر شود و موجب شیوع بیماری‌های گوناگون، حتی ناشناخته، گردد.

در صورت آسیب دیدن تأسیسات هسته‌ای، پرتوهای یون‌ساز ناشی از مواد رادیواکتیو می‌توانند پیامدهای ناگوار بلندمدتی برای سلامت انسان و جانوران داشته باشند. نشت مواد رادیواکتیو در هوا، زمین و آب، شرایط زیستی موجودات زنده را به‌شدت به خطر می‌اندازد و موجب افزایش ابتلا به سرطان و بروز اختلالات ژنتیکی می‌شود که حتی نسل‌های آینده را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

۳. تغییرات اقلیمی محلی

آتش‌سوزی‌های گسترده ناشی از جنگ، باعث افزایش گازهای گلخانه‌ای و بالا رفتن دمای منطقه می‌شود. این پدیده  می‌تواند الگوهای آب‌وهوایی محلی را تغییر داده و شرایط زیست محیطی را برای برخی حیوانات دشوار ‌کند.

۴. تخریب زیرساخت‌های زیست‌‌ محیطی

در جریان جنگ، ممکن است سیستم‌های تصفیه آب و فاضلاب آسیب ببینند و دچار اختلال شوند. در نتیجه، مواد آلوده و پسماندهای خطرناک بدون کنترل وارد محیط زیست می‌شوند و بحران‌های بهداشتی درازمدت ایجاد می‌کنند.

۵. نابودی تنوع زیستی

در شرایط جنگی و کمبود منابع غذایی، افزایش شکار غیرقانونی می‌تواند موجب انقراض گونه‌های نادر حیوانی گردد.

«بازسازی محیط زیستی که از جنگ آسیب دیده باشد، دشوار، بسیار زمان‌بر و پرهزینه خواهد بود»

چاپ متن