بیست‌ونهمین «تحلیل هفته» | چپ، جنگ تدافعی و دفاع از میهن | منوچهر صالحی، سهراب مبشری، مرتضی صادقی

بیست‌ونهمین برنامه «تحلیل هفته»، سه‌شنبه ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ (۱۴ آوریل ۲۰۲۶)، با حضور منوچهر صالحی و سهراب مبشری همراه با میزبانی مرتضی صادقی برگذار شد.

در این گفت‌وگو، منوچهر صالحی، صاحب‌نظر، تحلیل‌گر، نویسنده و فعال سیاسی، با رویکردی چپ و مارکسیستی به بررسی جنگ و دفاع میهنی می‌پردازد.

همچنین سهراب مبشری، نویسنده، اهل قلم و فعال سیاسی چپ که سالها در سردبیری نشریه «کار» نقش داشته است، نیز در این گفت‌و‌گو به تحلیل ابعاد دیگری از این تحولات می‌پردازد.

هر دو از منظر یک چپ عدالت‌خواه که همواره در دفاع از آزادی در برابر دیکتاتوری ایستاده، به تحلیل ماهیت جنگ‌ تجاوزکارانه آمریکا و اسرائیل و نسبت آن با ضرورت‌ دفاع ملی می‌پردازند.

صالحی در بخش نخست، دیدگاه‌های مارکس و انگلس درباره تمایز میان جنگ‌های تدافعی و تهاجمی را مرور می‌کند و سپس این چارچوب نظری را به وضعیت ایران تعمیم می‌دهد. در این تحلیل، جنگ به‌عنوان جنگی تدافعی برای حفظ تمامیت ارضی و موجودیت ملی ارزیابی شده و هم‌زمان، به نقد توجیهات جنگ تجاوزکارانه آمریکا و اسرائیل پرداخته می‌شود. همچنین، به چرایی آغاز جنگ، اهداف ژئوپلیتیک، نقش طرح‌های توسعه‌طلبانه منطقه‌ای اسرائیل، دلایل پشتیبانی ایالات متحده از اسرائیل، از جمله نقش لابی‌ها، جریان‌های مذهبی انجیلی و ملاحظات اقتصادی مانند نفت و دلار پرداخته می‌شود. در جمع‌بندی، صالحی بر این نکته تأکید دارد که در شرایط تجاوز خارجی، اولویت نیروهای چپ ضروری است که به دفاع ملی معطوف شود.

مبشری با اشاره به تحولات یک‌ماه‌ونیم اخیر تأکید می‌کند که این دوره کوتاه، نه‌تنها ایران بلکه جهان را تکان داده است. او برای فهم این شرایط، بر ضرورت رهایی از چهار تله تحلیلی تأکید می‌کند: بی‌توجهی به صحنه بین‌المللی و منطقه‌ای، نادیده‌گرفتن تحولات درونی جامعه ایران از نهم اسفند به این سو، سرکوب احساسات انسانی، و اسارت در تصورات و قالب‌های ذهنی چند دهه گذشته. از نظر او، «تحلیل مشخص از شرایط مشخص» بدون عبور از این موانع ممکن نیست.

او دفاع نظامی ایران را، از منظر بسیج اجتماعی و درک یک تهدید موجودیتی، قابل مقایسه با برخی تجربه‌های تاریخی می‌داند و معتقد است که بخش‌های وسیعی از جامعه ایران به‌سرعت به این جمع‌بندی رسیدند که خطری فراتر از یک نظام سیاسی، کل کشور را تهدید می‌کند؛ امری که به دگرگونی فضای اجتماعی انجامیده است.

در عین حال، مبشری بر اهمیت حفظ و درک احساسات انسانی در دل این تحولات تأکید می‌کند و به نمونه‌هایی، چون پروین فهیمی مادر سهراب اعرابی، اشاره می‌کند که نشان می‌دهند چگونه می‌توان از دل رنج و بی‌عدالتی، به نگاهی فراتر و انسانی‌تر دست یافت. این گفت‌وگو، تلاشی است برای درک چندلایه از جنگ، دفاع، جامعه و سیاست در شرایطی پیچیده و پرتنش.

این گفت‌وگو که در سه‌شنبه ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ (۱۴ آوریل ۲۰۲۶) برگزار گردید را در لینک زیر ملاحظه کنید.

چاپ متن