سالیانه تعداد بسیاری از کارگران بر اثر ضایعات کار و تماس با مواد مضر که منجر به بیماریهای مختلف میشود، جان خود را از دست میدهند ولی هیچگاه در آمار قربانیان محیط کار و یا حوادث کار قرار نمی گیرند. بطور قطع اگر این قربانیان سرمایه به لیست جانباختگان حوادث کار افزوده شوند، آمار کشته شدگان کار از همه حوادث دیگر پیشی می گیرد.
بسیاری از مواد کاربردی در کارخانجات و ساختمانها که کارگران بطور روزانه با آن سر و کار دارند سالها بعد تاثیر مرگبار آنها بر سلامتی افرادی که با آن در تماس بودند، مشخص میشود و به کرات کارفرمایان و سرمایه داران در جهت سود بیشتر، اثرات مخرب و مرگبار این مواد را مخفی نگهداشته اند و شرایط قربانی شدن تعداد بیشماری از کارگران را فراهم نموده اند. آزبست از جمله این موارد می باشد.
از دهه ۵۰، تا نیمه اول دهه ۹۰ میلادی از آزبست به شکل وسیعی در عایق بندی، کانال کشی، تاسیسات حرارتی، سقف سولها و … در ساختمان سازی و صنایع استفاده شده است. علی رغم اینکه از دهه هفتاد میلادی تاثیر مرگبار آن بر همگان روشن شده بود بدلیل ارزان و در دسترس بودن آن استفاده آن از نیمه دوم دهه نود میلادی در اروپا ممنوع و قوانین سختگیرانه ای برای خارج و دفع کردن آن وضع نمودند این در حالیست که بسیاری از کشورها (روسیه، چین و…) کماکان استخراج، تولید و در موارد مختلف از آن استفاده میکنند و هنوز قانونی برای کنترل و یا حذف و دفع آنها ندارند.
در کشور ما علی رغم اینکه استفاده از آزبست از سال ۱۳۷۹ ممنوع گردیده تا اواخر دهه هشتاد در صنایع خودرو سازی از آن استفاده شده است و کماکان در ماشین آلات و لوازمی که از کشور چین وارد میشود، آزبست بکار رفته است و همچنین روی دفع آن کنترل لازم وجود ندارد و قربانیان خاموش آن در آمارها جای مشخصی را بخود اختصاص نمی دهد.
سقفهای بسیاری از ساختمانها، سالنها و کارخانجات با آزبست پوشیده شده که با کمترین خسارت و یا آتش سوزی در فضا آزاد میشود و در مسیر تنفس کارگران و دیگر شهروندان قرار میگیرد، اندازه گیری منظم صورت نمیگیرد که از میزان آزبست رها شده از لنت اتومبیلها در فضای شهر اطلاعات بدست آورده شود.
در صورت خارج کردن آن در محلهای سرباز و در بسیاری از موارد همراه دیگر نخاله های ساختمانی به محل دفع حمل میشود، قابل ذکر است معمولاً در نزدیک محل دفع این نخاله ها محله زندگی کارگران و دیگر اقشار پایین جامعه واقع شده است.
طبق آماری که در سال ۲۰۱۳ از سوی اداره آمار هلند ارائه شده است، از زمان ممنوعیت استفاده از آزبست (۱۹۹۸) بیش از سی هزار نفر از کسانی که طی چند دهه اخیر با آزبست کار کرده اند بر اثر ابتلا به بیماری سرطان ریه جان خود را از دست داده اند با اتکا به این آمار میتوان به عمق فاجعه پی برد. وارد شدن غبار آزبست به ریه انسان میتوان تا دهها سال بعد شاهد تاثیرات مرگبار آن بود و کمترین امکان پیشگیری موجود می باشد.
باید در میهن ما خطر جدی گرفته شود، قوانین مناسب وضع شوند و بی قید و شرط بە اجرای گذاشتە شود. باید کنترل مستمر اعمال شود تا از اثرات مرگبار این قاتل خاموش کاسته شود.
۴ فروردین ۱۳۹۵ – ۲۳ مارس ۲۰۱۶
بهروز فدائ
