‘پ ک ک’ عاملی مهم در تغییر نگاە ژئوپولیتیکی اردوغان

شاید گفتەای عجیب بەنظر برسد کە اگر گفتەشود کە سیاست نئو عثمان گرائی ترکیە و تاکید بر نفوذ منطقەای در حوزە خاورمیانە، شمال آفریقا، آسیای میانە و شرق مدیترانە تنها ناشی از یاس اردوغان از پیوستن این کشور بە اتحادیە اروپا نبود، بلکە از همان اوائل، مقابلە با ‘پ ک ک’ یکی از پایەهای چنین چرخشی را تشکیل می داد.

‘پ ک ک’ بعنوان اولین جریان سیاسی کردی کە بعلت موقعیت ژئوپولیتیک و جغرافیائی خود نسبت بە دیگر احزاب کردستانی مسلح در دیگر بخشهای کردستان، از توان مانور بسیار بالائی برخوردار بود، توانست پشت جبهەهای متنوعی را ایجاد کردە و از امکان تعرضی بالائی برخوردار شود. از ایران، ارمنستان، اقلیم کردستان، سوریە گرفتە تا یونان این جریان سیاسی توانست شبکە منطقەای ـ بین المللی گستردەای ایجاد کردە و با مانور مناسب بر روی آن در مقابل دولت و ارتش ناتوئی ترکیە مقاومت وسیعی را تدارک ببیند. چنانکە دولت، ارتش و نیروهای امنیتی ترکیە در مسیر سرکوب ‘پ ک ک’ با مشکلات عدیدە و غیرقابل پیش بینی مواجە شدند، و هرگز درتمامی این سالها، یعنی از دهە هشتاد میلادی تاکنون قادر بە سرکوب و محو آن نشدند. ‘پ ک ک’ در مقایسە با جریانات مسلح کرد ایرانی (کە تنها عراق را داشتند)، درست بە علت وجود همین پشت جبهەهای متنوع، آتش مبارزە مسلحانە و تهدید جدی خود علیە دولت ترک را قوی و برافراشتە نگەداشت.

بنابراین دولت ترک با یک محاسبە استراتژیکی و ژئوپولیتیکی جدید بە این نتیجە رسید کە سرکوب ‘پ ک ک’ تنها از سایە اتخاذ سیاستهای درونی و یا تنها مختص بە کردستان عراق میسر نمی شود؛ بلکە باید با یک چرخش کلان در سطح بسیار گستردەتر بە مقابلە با آب بپردازد.

بە موازات اتخاذ و پیشبرد این سیاست نوین، ترکها متوجە شدند کە می توانند بنابر وضعیتهای جدیدی کە در جریان کار خلق می شدند، افقهای نوینی را بازگشایند و در همین مسیر متوجە شدیم کە لیبی، افغانستان و دریای سیاە هم کم کم بە کل تصویر اضافە شدند، حتی سیاست مدارا و نزدیکی بە روسیە کە دوست ضمنی ‘پ ک ک’ محسوب می شود و این جریان کردی در آنجا از   امکانات و روابط ویژەای برخوردار است، مورد توجە اردوغان قرار گرفت.

البتە دولت اردوغان هیچگاە بطور رسمی بە این حقیقت اشارەای نکرد. زیرا اذعان بە آن بمثابە اعتراف بە قدرت جریانی بود کە او دوست داشت همیشە از موضع بالا با آن برخورد کند.

هم اکنون دولت ترکها بعد از سالها اتخاذ چنین سیاستی کە منابع و بودجە کلانی را می طلبد، دچار مشکلات اقتصادی شدە و پول این کشور هر روز بیش از پیش ارزش خود را در مقابل ارزهای خارجی از دست می دهد. اردوغان بە جای توجە ویژە و دمکراتیک کردن بە مسئلە کردها در کشور خود، مثل همە عظمت طلبان جهان سیاست راە سرکوب را برگزیدەاست، راهی کە بیش از پیش تاثیرات مخرب خود را بر این کشور نشان می دهد.

موقعیت ویژە استراتژیک و ژئوپولیتیک ‘پ ک ک’، موقعیتی نیست کە بە آسانی بتوان آن را از این جریان سیاسی گرفت. بە نظر می رسد حتی سیاست دشمنی ضمنی کە دولت اردوغان در مسئلە آذربایجان ـ ارمنستان در رابطە با ایران اتخاذ کرد، ربط مستقیم بە همین مسئلە داشتەباشد. اردوغان با دامن زدن بە ناسیونالیسم ترک در تلاش است جایگزینی برای همان ناسیونالیسم کردی داشتەباشد کە دولت ایران دارد بنوعی از آن از طریق کمک بە  ‘پ ک ک’ بعنوان عاملی علیە رقیب ترک خود در منطقە استفادە می کند. نە ایجاد دیوارهای عریض و طویل در طول مرز مشترک با عراق و ایران توانستە معضل ‘پ ک ک’ را چارەسر کند، نە و تهدیدهای ضمنی کە اردوغان گاها علیە حضور ‘پ ک ک’ در ایران علیە جمهوری اسلامی بکاربردەاست.

در واقع دولت اردوغان از طریق یک روش کلان ژئوپولیتیکی بە جنگ ‘پ ک ک’ رفتەاست. چنین روشی روز بەروز منجر بە تعرضی تر شدن ترکیە می شود، و بیش از پیش آن را بە عاملی جدی تر در پیچیدەتر کردن و بحرانی تر کردن منطقە تبدیل می کند. و در این مسیر، امکان برخوردهای جدی در حوزەهای نظامی و تشدید جنگ نیابتی میان کشورهای ذی نفع، کماکان امکانی باز و خطرناک می ماند.

بازی ژئوپولیتیکی اردوغان با کشورهای منطقە، درست بە موازات گشودەتر شدن امکانات بیشتر برای ترکیە، اما بە همان ترتیب افقها و امکانات نوینی را در مقابلە با دولت ترکها برای رقبایش فراهم می کند و از این منظر ‘پ ک ک’ می تواند فرم حضور خود را بەنسبت بەروز کند.