غزه امروز نه میدان صلح، بلکه صحنهٔ معاملهگری قدرت میان آمریکا و اسرائیل است؛ جایی که رقابت و مصلحتسنجی رهبران، سرنوشت یک سرزمین را به حاشیه رانده است. در آستانهٔ دیدار نتانیاهو و ترامپ در مارالاگو، این واقعیت آشکارتر از همیشه است. هرچند این دیدار «سرنوشتساز» توصیف میشود، اما شواهد نشان میدهد که بیش از آنکه گامی بهسوی حل بحران باشد، ادامهٔ همان چانهزنی فرسایشی است (۱،۲).
ترامپ پس از اعلام آتشبس و رونمایی از برنامهٔ ۲۰ مادهای بازسازی غزه، از «دورانی جدید» سخن گفت؛ اما ماهها گذشته و هیچیک از عناصر کلیدی طرح اجرا نشده است (۳). نه نیروی بینالمللی مستقر شده، نه ادارهٔ تکنوکراتیک شکل گرفته و نه سازوکار سیاسی وعدهدادهشده، عملی شده است. در مقابل، عملیات نظامی اسرائیل ادامه یافته و صدها فلسطینی کشته شدهاند؛ نشانهای روشن از اینکه «صلح» به ابزاری سیاسی و مفهومی معلق بدل شده است (۱).
در این میان، نتانیاهو نقشی تعیینکننده در حفظ این بنبست دارد. تحلیلگران، از جمله هیلده هنریکسن واگه، معتقدند او عمداً اجرای مرحلهٔ دوم طرح را به تعویق میاندازد، زیرا این مرحله نه دستاوردی برای او در سیاست داخلی دارد و نه با نیازش به حفظ حمایت جناحهای تندرو سازگار است (۴). عقبنشینی نظامی، پذیرش نیروهای بینالمللی و کاهش کنترل بر غزه، همگی تهدیدی برای ائتلاف شکنندهٔ نتانیاهو محسوب میشود. از همین رو، ادامهٔ وضع موجود کمهزینهترین مسیر بقای سیاسی او به شمار میآید (۲).
در سوی دیگر، آمریکا با تناقضی ساختاری روبهروست: از یک سو میخواهد معمار صلح باشد و از سوی دیگر، حاضر نیست بر متحد دیرینهاش فشار واقعی وارد کند. گزارشها از شکاف میان ترامپ و برخی مشاورانش حکایت دارد؛ کسانی که رفتار اسرائیل را ضربهای به اعتبار سیاست خارجی آمریکا میدانند (۲). با این حال، نتانیاهو همچنان امیدوار است رابطهٔ شخصیاش با ترامپ این اختلافها را بیاثر کند؛ واقعیتی که نشان میدهد سیاست آمریکا در منطقه تا چه اندازه به تصمیمهای فردی رئیسجمهور وابسته است.
تحولات منطقهای نیز این معادله را پیچیدهتر کرده است. اسرائیل دیگر تنها محور سیاست آمریکا در خاورمیانه نیست و کشورهای ثروتمند خلیج فارس به بازیگران مؤثر تصمیمسازی در واشنگتن تبدیل شدهاند (۳). این تغییر موازنه، نتانیاهو را به سمت برجستهکردن تهدیدهایی چون ایران سوق میدهد تا جایگاه امنیتی اسرائیل را دوباره تثبیت کند. حتی بدون آغاز جنگی تازه، تداوم تنش در لبنان، سوریه و غزه میتواند جایگزین پیشبرد واقعی صلح شود و بیثباتی کنونی را تثبیت کند.
در نهایت، غزه در مرکز بازی پیچیدهای قرار گرفته که در آن صلح نه هدف، بلکه ابزار قدرت است. طرح ترامپ بدون ارادهٔ اجرایی و زیر سایهٔ محاسبات داخلی اسرائیل متوقف مانده و آیندهٔ غزه قربانی رهبرانی است که هزینهٔ جنگ را کمتر از هزینهٔ صلح میدانند. تا زمانی که ناامنی و تعلیق سیاسی برای بازیگران اصلی کمهزینهتر باشد، صلح همچنان شعاری در خدمت قدرت باقی خواهد ماند.
منابع
- Reuters. Trump and Netanyahu discuss next phase of Gaza peace plan at Mar-a-Lago.
https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-netanyahu-discuss-next-phase-gaza-plan-2025-12-28/ - Axios. Trump team increasingly frustrated with Netanyahu over Gaza peace plan.
https://www.axios.com/2025/12/27/trump-netanyahu-gaza-peace-plan-frustration - Wikipedia. Gaza peace plan – background and timeline.
https://en.wikipedia.org/wiki/Gaza_peace_plan - Friksjon før Gaza-møte | Klassekampen
