تروریسم دریاییِ مثلث «آمریکا–اسرائیل–انگلیس» علیه ایران؛ غرق کردن ناوشکن «دنا»؛ جنایت جنگی دیگر

در حالی که جهان هنوز در بهت جنایت هولناک بمباران مدرسه دخترانه «شجره طیبه» میناب و کشتار هولناک بیش از ۱۶۸ کودک و معلم به سر می‌برد، اقیانوس هند شاهد پرده دیگری از «جنگ کثیفِ» مثلث آمریکا-اسرائیل-انگلیس بود. واقعه‌ای که در ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ به جان باختن ۸۷ ملوان و ناپدید شدن ۱۱ ملوان دیگر در قعر اقیانوس منجر شد، نه یک رویارویی نظامی کلاسیک، بلکه یک تروریسم دریایی عریان و راهزنی مدرن در آب‌های بین المللی است.

۱–  ترور در اعماق اقیانوس در سایه یک رزمایش بین المللی؛

کالبدشکافی یک جنایت جنگی

ناوشکن بومی «دنا» پیش از تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، برای شرکت در یک رزمایش بین‌المللی با نام «میلان ۲۶» در کنار ناوهای بیش از ۶۰ کشور جهان حضور یافته بود. در میان کشورهای شرکت کننده می‌توان به هند (میزبان)، ایالات متحده آمریکا، روسیه، چین، ژاپن، استرالیا، فرانسه، بریتانیا، آلمان، ایتالیا، اسپانیا، اندونزی، مالزی، سنگاپور، تایلند، ویتنام، فیلیپین، کره جنوبی، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، عمان، بنگلادش، سریلانکا و آفریقای جنوبی اشاره کرد. این رویداد ماهیتی کاملاً صلح‌آمیز و دیپلماتیک داشت.

پس از پایان رزمایش، ناوشکن «دنا» مسیر بازگشت به میهن را در پیش گرفت. اما شواهد نشان می‌دهد که نیروهای آمریکایی با استفاده از هواپیماهای گشت دریایی خود و نیز شبکه‌های راداری بریتانیا، مسیر حرکت این ناو ایرانی را از لحظه خروج از خلیج بنگال زیر نظر داشتند. بر اساس این شواهد، با محاسباتی سیاسی و برای جلوگیری از درگیر شدن هند (میزبان رزمایش)، این مثلث تصمیم گرفت عملیات خود را در سواحل جنوبی سریلانکا، در فاصله‌ای بیش از ۵۴۰۰ کیلومتری از مرزهای ایران، به اجرا بگذارد.

۲–  جزئیات فاجعه؛ در آب‌های آزاد

در ۱۳ اسفند ۱۴۰۴، ناوشکن دنا در اعماق آب‌های آزاد هدف اژدر یک زیردریایی آمریکایی قرار گرفت و غرق شد. این شناور در زمان حادثه  ۱۳۰ نفر خدمه و ملوان داشت. بر اساس آخرین آمار تأییدشده تا ۵ مارس ۲۰۲۶، پیکر ۸۷ ملوان ایرانی از آب بیرون کشیده شده یا شهادت آنان قطعی اعلام شده است. در مقابل، تنها ۳۲ ملوان توسط نیروهای امدادی سریلانکا نجات یافتند و حدود ۱۱ نفر نیز همچنان در شمار مفقودان قرار دارند که احتمال می‌رود همراه با بدنه کشتی به اعماق اقیانوس فرو رفته باشند.

۳–  رذالت اخلاقی؛ جنایتِ «رها کردن ملوانان»

آنچه این حادثه را از یک حمله نظامی به یک جنایت جنگی تمام‌عیار تبدیل می‌کند، گزارش‌های مربوط به پس از انفجار است. برخی از ملوانان در لحظه اصابت اژدر جان خود را از دست نداده بودند و برای مدتی در آب زنده بودند. با این حال، شناورهای  نظامی آمریکا و انگلیس حاضر در منطقه، علیرغم دریافت «پیام های اضطراری برای نجات»‌ آگاهانه از امدادرسانی خودداری کرده و صحنه را ترک کردند.

بسیاری از ۸۷ جان‌باخته، نه در اثر انفجار، بلکه در اثر رها شدن در آب‌های آزاد و از دست رفتن «زمان طلایی نجات» جان خود را از دست دادند. این اقدام نقض صریح کنوانسیون دوم ژنو و اصول دیرینه دریانوردی است که نجات غریق (حتی دشمن) را یک وظیفه مطلق انسانی می‌داند.

واکاوی حقوقی یک ترور دریایی؛ جنایت در آب‌های آزاد و سقوط اخلاق بین‌الملل

حمله به ناوشکن «دنا» در ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ (۴ مارس ۲۰۲۶)، فراتر از یک درگیری نظامی، یک «جنایت مرکب» است که چندین لایه از معاهدات بنیادین حقوق بین‌الملل را نقض کرده است. بررسی حقوقی این واقعه، ماهیت جنایت‌کارانه این اقدام را در چهار محور اصلی اثبات می‌کند:

نقض آشکار کنوانسیون حقوق دریاها

طبق کنوانسیون حقوق دریاها و حقوق عرفی بین‌الملل، کشتی‌های جنگی در آب‌های آزاد از «مصونیت کامل» برخوردارند و نماد حاکمیت ملی کشور صاحب پرچم محسوب می‌شوند. حمله به ناوشکن دنا در فاصله بیش از ۵۴۰۰ کیلومتری از مرزهای ایران، آن هم در حالی که در مأموریت رزمی نبود، نقض صریح ماده ۲ بند ۴ منشور ملل متحد (منع توسل به زور) و یک «تجاوز آشکار» به تمامیت ارضی ایران است.

۱- نقض اصل «حُسن نیت» در رزمایش‌های بین‌المللی

مشارکت ایران در رزمایش «میلان» در کنار بیش از  ۶۰ کشور جهان، بر پایه «حُسن نیت» و همکاری دیپلماتیک بنا شده بود. سوءاستفاده از داده‌های راداری و رصد ناو ایرانی در جریان این رزمایش برای طراحی حمله در مسیر بازگشت، نقض فاحش پروتکل‌های امنیتی رزمایش‌های بین‌المللی است. این اقدام عملاً امنیت دریانوردی صلح‌آمیز را نابود کرده و رزمایش‌های صلح را به «تله‌های اطلاعاتی» تبدیل کرده است.

۲- جنایت جنگی: نقض کنوانسیون دوم ژنو ۱۹۴۹

تکان‌دهنده‌ترین بخش حقوقی این فاجعه، «خودداری عمدی از نجات» ملوانان است. طبق کنوانسیون دوم ژنو:

– کشورهای مهاجم موظفند پس از هر درگیری، فوراً تمام اقدامات ممکن را برای جست‌وجو و مراقبت از غریقان انجام دهند.

– رها کردن ملوانان ایرانی در میان لکه‌های نفتی توسط شناورهای نظامی که ناظر بر صحنه بودند، مصداق بارز جنایت جنگی و «نقض فاحش حقوق بشردوستانه» است. بسیاری از ۸۷ شهید این واقعه، قربانی «زمان طلایی نجات» شدند که آگاهانه از آن‌ها سلب شد.

۳- مسئولیت بین‌المللی دولت‌های ضارب

از آنجا که این عملیات با عاملیت مستقیم و پشتیبانی اطلاعاتی-راداری دولت‌های مهاجم ( امریکا و انگلیس ) انجام گرفته ، طبق قواعد مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها، این بازیگران دارای «مسئولیت مشترک» هستند. این طرف‌ها نه تنها بابت غرق کردن ناو، بلکه بابت کشتار سیستماتیک خدمه و عدم امدادرسانی، ملزم به پاسخگویی در پیشگاه تاریخ و محاکم بین‌المللی هستند.

بنابراین ترور دریایی ناوشکن دنا، در کنار فاجعه بمباران مدرسه میناب، نشان‌دهنده الگویی از «تروریسم دولتی قانون‌گریز» است. مهاجمان با زیر پا گذاشتن قواعد کنوانسیون ژنو و منشور ملل متحد، نظم حقوقی حاکم بر اقیانوس‌ها را به دوران راهزنی دریایی باز گردانده ‌اند.

پایان سخن:

دکترینِ وحشت و زوالِ حقوق بین‌الملل

آنچه امروز در میهن ما، ایران، در حال رخ دادن است ــ از بمباران مدرسه دخترانه «شجره طیبه» در میناب تا غرق کردن ناوشکن «دنا» در آب‌های آزاد اقیانوس هند و نیز «بمباران فرشی» شهرهای ایران ــ اگر در کنار یکدیگر قرار گیرد، تصویری روشن از یک راهبرد مشخص را آشکار می‌کند: راهبردی مبتنی بر «دکترین وحشت». در این چارچوب، هدف دونالد ترامپ و متحدانش صرفاً نابودی یک هدف نظامی نیست، بلکه ضربه زدن به روحیه و اراده یک ملت از طریق حمله به نمادهای انسانی و ملی است.

اما فراتر از محاسبات نظامی و ایجاد بی‌ثباتی روانی، اجرای «دکترین ضاحیه» تنها پوسته‌ای از یک طرح بسیار خطرناک‌تر است. هدف نهایی و غاییِ اسرائیل و حامیان افراطی‌اش در واشینگتن، فراتر از تغییر رفتار یا حتی تغییر رژیم، «تجزیه میهن ما، ایران» است. روشن است که راهبرد غرق کردن ناوی که از یک مأموریت بین‌المللی بازمی‌گشت و بمباران زیرساخت‌های حیاتی، در حقیقت قطعات پازلی هستند که برای شکستن یکپارچگی سرزمینی ایران طراحی شده‌اند؛ طرحی که هدفش تبدیل ایران به مجموعه‌ای از واحدهای ضعیف و درگیر جنگ داخلی است تا آزادی عملِ مطلق برای نیروهای خارجی در این منطقه راهبردی فراهم شود.

به نظر می‌رسد یکی از اهداف راهبردی این عملیات، فلج کردن توان دریایی ایران در پهنه دریای عمان و مسیرهای راهبردی اقیانوس هند بوده است تا سلطه نیروهای خارجی بر این گلوگاه حساس تثبیت شود. اما آنچه امروز در جریان این تجاوز علیه میهن ما برجسته می‌شود، استفاده آگاهانه از خشونتِ عریان برای ایجاد هراس سیستماتیک در جامعه است.

با این حال، تجربه‌های تاریخی نشان داده است که چنین راهبردهایی، اگرچه در کوتاه ‌مدت خسارت‌های جانی و مادی به بار می‌آورند، اما موجی از نفرت و انزجار عمیق پدید می‌آورند که در بلندمدت منجر به فرسایش مشروعیت اخلاقی و سیاسی طراحان آن خواهد شد. غرق کردن ناوی که از یک مأموریت صلح‌آمیز بین‌المللی بازمی‌گشت و رها کردن ملوانان در میان امواج اقیانوس، نه فقط یک حادثه نظامی، بلکه زخمی عمیق بر وجدان حقوقی جامعه جهانی است.

سیاوش قائنی

۱۵ اسفند ۱۴۰۴

چاپ متن