هشت مارس، روز جهانی زن، تنها یک مناسبت تقویمی برای تبریک نیست؛ این روز در واقع یادآور تاریخی طولانی از مبارزه برای عدالت اجتماعی، برابری در کار و کرامت انسانی است. ریشههای این روز به جنبشهای کارگری و بهویژه مبارزات زنان کارگر در آغاز قرن بیستم بازمیگردد؛ زنانی که در کارخانهها و کارگاهها با ساعتهای طولانی کار، دستمزدهای ناچیز و شرایط ناامن مواجه بودند و با اعتراض و اعتصاب تلاش کردند شرایط زندگی و کار خود را تغییر دهند. از همان زمان، مطالبات زنان کارگر با مفاهیمی چون نان، صلح و برابری گره خورد؛ مفاهیمی که هنوز نیز در بسیاری از نقاط جهان موضوعی زنده و ضروری است
تاریخچه جهانی و اهمیت روز جهانی زن
در سطح جهانی، زنان کارگر همواره با چالشهای ساختاری مواجه بودهاند: دستمزد کمتر نسبت به مردان، ساعات کاری طولانی و طاقتفرسا، فقدان امنیت شغلی، و محدودیت در حقوق صنفی اعتراضها و اعتصابهای زنان کارگر از جمله قیام زنان کارگر پوشاک در نیویورک در سال ۱۹۰۹ که به «قیام بیست هزار نفر» معروف شد و همچنین پیشنهاد تعیین روز جهانی زن در کنفرانس بینالمللی زنان سوسیالیست در کپنهاگ در سال ۱۹۱۰، نشاندهنده تلاش زنان برای برابری و سازماندهی مطالباتشان است.
انتخاب تاریخ ۸ مارس با تحولات انقلابی روسیه در سال ۱۹۱۷ پیوند خورد؛ زمانی که زنان کارگر با شعار «نان و صلح» اعتصاب کردند و این جرقه موجی از اعتصابات گستردهتر شد که در نهایت به تغییرات تاریخی انجامید.
روز جهانی زن یادآور این حقیقت است که بسیاری از حقوق بدیهی امروز از جمله محدودیت ساعت کار، حق تشکلیابی و مرخصی زایمان نتیجه مبارزات طولانی زنان کارگر است.
با این حال، شکاف دستمزدی میان زنان و مردان، تمرکز زنان در مشاغل کمدرآمد یا غیررسمی و ناامنی شغلی در دوران بارداری یا مراقبت از فرزند، هنوز از مسائل جدی بازار کار در جهان و ایران است.
در ایران، زنان کارگر با فشارهای مضاعفی مواجهاند، بهویژه در شرایط جنگی و بحرانهای اقتصادی و اجتماعی، بمبارانها، ویرانی زیرساختها، آوارگی خانوادهها و خطر مستقیم برای جان خود و فرزندانشان، بار مضاعفی بر دوش آنان گذاشته است.
مدارس و محیطهای آموزشی که روزی محل رشد و شادی کودکان بودند، اکنون در برخی مناطق تبدیل به مکانهایی پرخطر شدهاند. زنان کارگر، اغلب مادران همین کودکان، باید همزمان با حفظ شغل و تأمین نیازهای اولیه، امنیت و آرامش خانواده را حفظ کنند. آنان با هر قطره عرق و هر لحظه اضطراب، زندگی را از زیر آوارهای جنگ بیرون میکشند و تلاش میکنند جامعه حتی در شرایط سخت، نفس بکشد.
اهمیت اجتماعی و اقتصادی تلاش زنان کارگر
این شرایط نشان میدهد که تلاش زنان برای ادامه زندگی و ایستادگی، نه تنها یک مسئله فردی، بلکه یک ضرورت اجتماعی است.
هر اقدام برای ارتقای برابری و حمایت از حقوق زنان، به بهبود استانداردهای کاری و زندگی کل جامعه کمک میکند. زیرا وقتی گروهی از نیروی کار به ویژه زنان با حقوق کمتر و شرایط نابرابر کار میکند، این وضعیت استانداردهای کاری کل جامعه را کاهش میدهد. برعکس، هر قدمی در جهت برابری و عدالت، به ارتقای شرایط کل طبقه کارگر منجر میشود.
روز جهانی زن یادآور این است که عدالت در محیط کار زمانی محقق میشود که هیچ گروهی، چه بر اساس جنسیت و چه موقعیت اجتماعی، به حاشیه رانده نشود و هیچ فردی شایسته حقوق کمتر از استاندارد انسانی قرار نگیرد. زنان کارگر ایران، به ویژه در شرایط جنگ، نماد این مقاومت و ایستادگیاند؛ آنان با تمام وجود میجنگند تا خانوادههایشان زنده بمانند، کودکان تحصیل کنند و جامعه حتی در میان آوار و بحران، امید به زندگی را حفظ کند.
بنابراین، اهمیت هشت مارس فراتر از جشن و تقدیر است؛ این روز فرصتی است برای بازخوانی تاریخ مبارزه زنان، یادآوری فداکاری آنان، و تأکید بر اینکه هر حمایت از حقوق زنان کارگر و هر قدم در مسیر برابری و عدالت، به نفع کل جامعه و ارتقای عدالت اجتماعی است.
زنان کارگر، چه در ایران و چه در جهان، ستونهای خاموش زندگی و تغییر هستند؛ ستونهایی که در سختترین شرایط، زندگی، امید و عدالت را حفظ میکنند.
یکشنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ (۸ مارس ۲۰۲۶میلادی)
گروه کار کارگری سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)
