مرتضی حسین و جرمی اسکیهیل به نقل از دراپ سایت ۲۲ مه ۲۰۲۶
اختصاصی: مقام ایرانی آخرین پیشنهاد برای پایان دادن به جنگ ایالات متحده را تشریح میکند، در حالی که ترامپ در حال بررسی حملات جدید است.
یک مقام ارشد ایرانی به دراپ سایت گفت که این چارچوب، مذاکرات غنیسازی هستهای را تا زمان دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ و باز کردن تنگه هرمز به تعویق میاندازد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، هنگام ورود به پایگاه مشترک اندروز در مریلند در ۲۲ مه ۲۰۲۶ از هواپیمای ایر فورس وان پیاده میشود. عکس از برندن اسمیالوفسکی / خبرگزاری فرانسه از طریق گتی ایمیجز.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، هنگام ورود به پایگاه مشترک اندروز در مریلند در ۲۲ مه ۲۰۲۶ از هواپیمای ایر فورس وان پیاده میشود. عکس از برندن اسمیالوفسکی / خبرگزاری فرانسه از طریق گتی ایمیجز.
یک مقام ارشد ایرانی به خبرگزاری دراپ سایت نیوز گفت، ایران آخرین پیشنهاد خود را برای مذاکره جهت پایان دادن به جنگ ایالات متحده به میانجیها ارائه کرده است، در بحبوحه تهدیدهای مداوم کاخ سفید و گزارشهایی مبنی بر اینکه دولت ترامپ ممکن است در حال آماده شدن برای تشدید تنش نظامی در همین آخر هفته باشد. این مقام ارشد ایرانی جزئیات مذاکرات جاری تهران با دولت ترامپ از طریق میانجیهای منطقهای را فاش و آخرین پیشنهاد ایران برای حل و فصل دیپلماتیک را تشریح کرد.
این مقام گفت که تهران مجموعهای از شرایط را به عنوان چارچوبی برای توافق ارائه کرده است، از جمله بازگشایی موقت تنگه هرمز – مشروط به پایان محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده، آزادسازی میلیاردها دلار داراییهای مسدود شده ایران و طرحی برای جبران خسارات وارده به ایران در جنگ. این مقام که به دلیل عدم اجازه اظهار نظر عمومی، نخواست نامش فاش شود، همچنین اظهار داشت که چارچوب ایران ابتدا مستلزم توافق برای پایان دائمی جنگ و سپس مذاکرات فوری برای دستیابی به توافق بر سر برنامه هستهای است.
این مقام گفت: «امروز، میانجیها اظهار داشتند که به نظر میرسد ترامپ به طور جدی علاقهمند به اعلام پایان جنگ است»، اگرچه آنها سیگنالهای متفاوتی در مورد اینکه آیا او به آخرین شرایط تهران پاسخ مثبت خواهد داد یا خیر، ارائه دادند.
اما، او هشدار داد که هنوز اختلافات قابل توجهی بین دو طرف وجود دارد و تکرار کرد که ایران در صورت از سرگیری حملات ایالات متحده و اسرائیل، برنامههایی برای انجام حملات تلافیجویانه داشته است. «از آنجایی که طرف آمریکایی اصرار دارد که مذاکرات صرفاً در چارچوب مسئله هستهای انجام شود، هیچ پیشرفت معناداری در مورد پیشنهادهای رد و بدل شده قبل از بازدید میانجیها حاصل نشد.»
در بحبوحه مذاکرات، طبق گزارشها، ترامپ در حال بررسی حملات بیشتر علیه ایران است – تاکتیکی که او چندین بار در مذاکرات از آن استفاده کرده است. روز جمعه، او با پیت هگست، وزیر جنگ و مقامات ارشد امنیت ملی در دفتر بیضی شکل دیدار کرد و آکسیوس گزارش داد که ترامپ «به طور جدی در حال بررسی حملات جدید علیه ایران است، مگر اینکه پیشرفتی در مذاکرات در آخرین لحظه حاصل شود.» بعداً در همان روز، او در Truth Social نوشت که به دلیل «شرایط مربوط به دولت و عشق من به ایالات متحده آمریکا» در عروسی پسرش شرکت نخواهد کرد و در طول آخر هفته طولانی در واشنگتن دی سی خواهد ماند.
این مقام ایرانی گفت که موضوع ترتیب پایان جنگ و مذاکرات هستهای همچنان یک نقطه اختلاف اصلی است. ایران در آخرین پیشنهاد خود، پیشنهاد داده است که مواد هستهای خود را تحت نظارت رقیق کند و در عین حال با محدودیتهایی در ظرفیت غنیسازی اورانیوم خود موافقت کند.
اما دونالد ترامپ، رئیس جمهور، کارزار ایالات متحده علیه ایران را بر سر از بین بردن «توانایی ایران برای ساخت سلاح هستهای» قرار داده است، خط قرمزی که کاخ سفید همچنان به آن پایبند است. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، به CBS News گفت: «ترامپ خطوط قرمز خود را کاملاً روشن کرده است. ایران هرگز نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد و آنها نمیتوانند اورانیوم غنیشده خود را نگه دارند.» هیچ ارزیابی اطلاعاتی تاکنون به این نتیجه نرسیده است که ایران به توسعه سلاح هستهای نزدیک بوده است.
ایران معتقد است که خود ترامپ، که بین تهدیدهای وحشیانه برای نابودی ایران و اعلام پیروزی تغییر موضع داده است، یک عامل مهم و غیرقابل پیشبینی در دستیابی به هرگونه توافقی است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه به دبیرکل سازمان ملل متحد گفت که «خواستههای بیش از حد» کاخ سفید مانع اصلی دستیابی به توافق است.
این مقام ایرانی گفت: «تصمیم سیاسی شخصی ترامپ همچنان مانعی جدی برای دستیابی به صلح است. او در پیام خود به طرف پاکستانی، تمایل خود را برای پایان دادن به جنگ ابراز کرد، اما پس از ورود هیئت پاکستانی به تهران امروز، او دوباره در پیامهای رد و بدل شده مواضع متفاوتی اتخاذ کرد.» «به دلیل عدم تعامل سازنده از سوی طرف آمریکایی، هنوز هیچ متن پیشنویسی تهیه نشده است.»
کاخ سفید بلافاصله به درخواست اظهار نظر پاسخ نداد.
توافق دو مسیره
این مقام گفت که مذاکرات به دو مسیر جداگانه تقسیم شده است، یک مسیر بر انعقاد توافقی که پایان جنگ را اعلام کند متمرکز است و مسیر دوم مربوط به اختلاف بر سر برنامه هستهای ایران است.
چارچوب ایران پیشنهادی را تشریح میکند که در آن – پس از توافق اولیه برای پایان رسمی جنگ و اعلام پایان محاصره دریایی ایالات متحده بر بنادر ایران – ایران به طور موقت تنگه هرمز را بازگشایی کرده و از هزینههای ترانزیت چشمپوشی میکند. این مقام ایرانی افزود: «این ترتیب تا زمان نهایی شدن رژیم جدید حاکمیتی هرمز که ایران به زودی اعلام خواهد کرد، پابرجا خواهد ماند.» این مقام گزارش داد که این فرمول در پاسخ به تأثیر مخرب درگیری بر بازارهای جهانی انرژی و مواد غذایی و درخواستهای کشورهای منطقهای، اروپایی و آسیایی برای کمک به این منطقه، مورد موافقت ایران قرار گرفته است.
در عوض، ایالات متحده باید با آزادسازی بخشی از داراییهای مسدود شده ایران و همچنین ایجاد یک مکانیسم بینالمللی با مشارکت ایالات متحده و سایر کشورهایی که در جنگ شرکت داشتند، برای جبران خسارات ایران موافقت کند. موضع ایران همچنین پایان جنگ در سراسر منطقه، به ویژه در لبنان را الزامی میکند، جایی که اسرائیل علیرغم آتشبس اسمی، به حملات نظامی گسترده خود ادامه داده است.
پس از انعقاد توافق برای پایان جنگ، به عنوان بخشی از مذاکرات بعدی در مورد پرونده هستهای، ایران همچنین شرایطی را تعیین کرد که شامل تعهداتی برای عدم توسعه سلاح هستهای میشد. در عوض، ایران درخواست به رسمیت شناختن حق غنیسازی هستهای خود را خواهد کرد که طبق این توافق برای چندین سال محدود خواهد ماند.
این مقام ایرانی گفت: «ایران به طور داوطلبانه غنیسازی بالای ۳.۶ درصد را به مدت ۱۰ سال به حالت تعلیق در خواهد آورد. اورانیوم غنیشده بالای ۲۰ درصد موجود در داخل ایران با مشارکت میانجیگران رقیق شده و برای اهداف صلحآمیز در داخل کشور استفاده خواهد شد.» در مورد تعهد ایران به عدم توسعه سلاح هستهای، «این امر از نظر ما یک پیشنیاز الزامآور خواهد بود، مشروط بر اینکه حقوق رسمی کشور به رسمیت شناخته شود و به صراحت در متون رسمی توافق هستهای گنجانده شود.»
بسیاری از جزئیات مربوط به سطوح غنیسازی و حقوق تضمینشده برای ایران تحت پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، به پیشنهادات قبلی ایران قبل از جنگ و همچنین توافق هستهای سال ۲۰۱۵ که با موفقیت بین واشنگتن و تهران مذاکره شد، بسیار نزدیک است.
این مقام رسمی گفت، دولت ترامپ اعلام کرده است که میخواهد توافق بر سر برنامه هستهای و پایان جنگ به طور همزمان اتفاق بیفتد. این مقام ایرانی گفت: «در پیامهای [دولت ترامپ]، آنها آزادسازی هرگونه منابع مالی را به نتیجه مذاکرات هستهای مشروط کردهاند. این برای ما قابل قبول نیست.»
«ما لغو کامل تحریمها را در ازای نتیجه موفقیتآمیز مذاکرات هستهای، نتیجهای معقول میدانیم.» این مقام افزود: «داراییهای مسدود شده ما باید فوراً برای بازسازی کشور در ازای اعلام رسمی پایان جنگ آزاد شوند. آنها صریحاً هم مبلغ درخواستی و هم مکانیسم پیشنهادی برای دسترسی ما به منابع مالی را رد کردهاند.»
در طول چند روز گذشته، همزمان با تهدید ترامپ به از سرگیری حملات، کشورهای منطقه درگیر دیپلماسی فشردهای بین ایران و ایالات متحده بودهاند. پس از ارائه جدیدترین پیشنهاد ایالات متحده در اوایل این هفته، ترامپ گفت: «اگر پاسخهای صحیح را دریافت نکنیم، خیلی سریع پیش میرود. همه ما آمادهایم.» مذاکرات بین واشنگتن و تهران رسماً با میانجیگری پاکستان در حال انجام است، اگرچه کشورهای دیگری از جمله چین، قطر، عربستان سعودی و مصر نقشهای حمایتی در تدوین توافق ایفا میکنند.
این مقام گفت: «پیشنهادات ما توسط همه طرفهای مشورت شده، از جمله کشورهای میانجی مستقیم و سایر بازیگران منطقهای که از روند مذاکرات مطلع شدهاند، مورد توافق قرار گرفته است. این چارچوب عملاً قابل اجرا تلقی میشود.»
در همین حال، دولت ایران خود را برای تشدید تنش در صورت از سرگیری بمباران توسط ترامپ آماده میکند.
این مقام رسمی گفت: «ارزیابی فعلی ما این است که ابراز تمایل ترامپ برای دستیابی به توافق برای پایان دادن به جنگ کاملاً قابل اعتماد نیست. بنابراین، طرف ایرانی آمادگی کامل خود را برای دفاع از کشور در صورت جنگ حفظ خواهد کرد.» «طبق سیاستهای سطح بالاتر اتخاذ شده، اگر جنگ آغاز شود، ایران منافع آمریکا را در خارج از منطقه غرب آسیا نیز هدف قرار خواهد داد و همه کشورهایی که میزبان چنین پایگاههایی در محدوده عملیاتی ایران هستند نیز ممکن است هدف قرار گیرند.»
فشار بر ایران
استراتژی ایالات متحده برای فشار بر ایران – پس از چندین هفته حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل که در طول عملیات خشم حماسی انجام شد و نتوانست دولت را سرنگون کند یا آن را مجبور به تسلیم کند – به محاصره بنادر ایران و تلاش برای متوقف کردن فروش انرژی آن معطوف شده است. چین خریدار اصلی نفت ایران است که تقریباً ۹۰ درصد از واردات آن را تشکیل میدهد.
در اوایل جنگ، ایالات متحده معافیتهای موقتی اعطا کرد که به نفت ایران که از قبل در دریا بود، اجازه میداد بدون تحریمها فروخته شود تا تأثیر اقتصادی محاصره تنگه هرمز را به تأخیر بیندازد. با طولانی شدن جنگ و تثبیت بیشتر کنترل بالفعل ایران بر تنگه، کشورهای آسیایی و اروپایی پس از مشارکت در کارزار به رهبری ایالات متحده برای منزوی کردن تهران، به طور فزایندهای تماسهای دیپلماتیک با ایران را احیا کردهاند.
محمد ثانی، تحلیلگر ایرانی ساکن تهران، گفت: «چین اکنون از این وضعیت به نفع خود استفاده میکند و از تماشای گسترش داراییها و مهمات نظامی آمریکا لذت میبرد، آنها هیچ کاری برای متوقف کردن آن انجام نخواهند داد.» «به نظر میرسد سایر کشورهای اروپایی و آسیایی نیز شروع به پذیرش واقعیت وضعیت کردهاند، از جمله کره جنوبی، ژاپن، فرانسه و اسپانیا. پیش از این، آنها منتظر بودند که عملیات ایالات متحده بهنفع آنها آغاز شود، اما اکنون یکی یکی برای مذاکره مستقیم به ایران میآیند، کنترل ایران را میپذیرند و دیگر روی عملیات نظامی ایالات متحده حساب نمیکنند.»
خبرگزاری تسنیم، یک رسانه خبری ایرانی مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، اوایل این ماه گزارش داد که ایالات متحده دوباره معافیتهایی برای فروش نفت اعطا کرده است، که مقامات آمریکایی آن را تکذیب کردند.
مقام ایرانی که با Drop Site صحبت کرد، اظهار داشت که توافقی برای از سرگیری برخی از فروش نفت ایران به پکن حاصل شده است، اگرچه چنین توافقی علنی نشده است.
این مقام رسمی گفت: «ما بخشی از نفت خود را از طریق پیشفروش به چین فروختهایم و انتقال حجم خریداریشده از قبل آغاز شده است. طبق مذاکرات دوجانبه با پکن، انتظار میرود طرف آمریکایی هیچ مانعی برای حمل این نفت توسط تانکرهای چینی ایجاد نکند.»
پس از سفر هفته گذشته ترامپ به چین که نتوانست حمایت پکن را برای فشار بر ایران برای پایان دادن به بنبست طبق شرایط آمریکا جلب کند، ترامپ به فاکس نیوز گفت که شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به او گفته است: «اگر بتوانم کمکی بکنم، دوست دارم کمکی باشم.» او افزود که با وجود قول عدم فروش تجهیزات نظامی به ایران، «آنها مقدار زیادی نفت خود را از آنجا میخرند و دوست دارند به این کار ادامه دهند.»
تهدیدهای قریبالوقوع
با وجود مذاکرات جاری بین ایالات متحده و ایران، تهدید جدی جنگ مجدد وجود دارد. اکسیوس گزارش داد که ترامپ در یک مکالمه تلفنی اخیر با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اظهار داشت که به سمت از سرگیری حملات علیه ایران، از جمله موج نهایی حملات «قاطع» متمایل است.
ترامپ بارها ترجیح خود را برای پایان سریع جنگ بسیار نامحبوب و پرهزینه خود علیه ایران ابراز کرده و تهدید به حمله به زیرساختهای انرژی ایران کرده است – هدفی که بارها توسط اسرائیل تشویق شده است. در عین حال، او با فشار فزایندهای از سوی جمهوریخواهان سنا در مورد تأثیر اقتصادی جنگ در سال انتخابات روبرو است.
تحلیلگران ایرانی مرتبط با سپاه پاسداران که با Drop Site صحبت کردند، اظهار داشتند که در صورت وقوع جنگ مجدد، ایران در حال آماده شدن برای آغاز یک حمله گسترده است که به یک بازه زمانی محدود خلاصه نمیشود و همچنین شامل هدف قرار دادن زیرساختهای منطقهای حیاتی برای اقتصاد جهانی و همچنین پایگاهها و داراییهای دریایی ایالات متحده در محدوده سواحل ایران خواهد شد. تنگه باب المندب در نزدیکی یمن، که تاکنون در طول جنگ فعلی خارج از دسترس بوده است، نیز احتمالاً در دور جدیدی هدف قرار خواهد گرفت – که سطح دیگری از فشار را به اقتصاد جهانی اضافه میکند.
مصطفی خوشچشم، تحلیلگر امنیتی نزدیک به سپاه پاسداران، گفت: «اگر آنها به دنبال جنگ زیرساختها باشند، ایران به اقدامات تلافیجویانه دست خواهد زد و نه تنها مناطق انرژی در حوزه جنوبی خلیج فارس را بمباران خواهد کرد، بلکه تنگه بابالمندب را نیز خواهد بست. اقتصاد جهانی، از جمله اقتصاد ایالات متحده، به ویرانی کشیده خواهد شد.» «آنها قبل از آتشبس این کار را امتحان کردند – آنها بسیاری از پلها، مراکز علمی، مراکز تحقیقاتی، دانشگاهها و بیمارستانها را هدف قرار دادند. ایرانیها محکم ایستادند، نه تنها نیروهای مسلح ایران، بلکه مردم ایران و دولت، همه محکم ایستادند. آنها قبلاً این را آزمایش کردهاند و میدانند که این ممکن نخواهد بود. ایرانیها تسلیم نخواهند شد.»
ایالات متحده و اسرائیل همچنین به جانشین کردن مهمات تخلیه شده خود در منطقه ادامه دادهاند. اما خوشچشم اظهار داشت، دیدگاه ایران این است که با وجود سطح نیروهای مستقر ایالات متحده، ایران که از اولین رویارویی جان سالم به در برده و قابلیتهای موشکی و پهپادی خود را حفظ کرده است، در نهایت تسلط خود را در این بنبست حفظ میکند. او اظهار داشت که ایران به هیچ وجه به زور تسلیم خواستههای آمریکا نخواهد شد و حتی بر اساس آنچه اتفاق میافتد، تشدید رویارویی را نیز بررسی خواهد کرد.
خوشچشم گفت: «اگر دونالد ترامپ بر رویکرد حداکثری خود، که در آن همه چیز را میخواهد، اصرار ورزد، هیچ توافقی حاصل نخواهد شد. بسیاری در ایران معتقدند که این جنگ باید یک بار برای همیشه تمام شود. بسیاری از نیروهای مسلح خواستار حمله پیشگیرانه به کشتیهای آمریکایی و سایر پایگاههای منطقه هستند. آنها به درستی معتقدند که ایران دست بالا را دارد و باید از این دست بالا برای پایان دادن به همه چیز در حال حاضر استفاده کند و نباید چیزی را برای آینده باقی بگذارد.»
سایر تحلیلگران ایرانی نیز پیشبینی کردند که یک جنگ جدید به معنای افزایش حملات ایران به کشورهای عربی خلیج فارس – به ویژه امارات متحده عربی – است که خود را با ایالات متحده و اسرائیل همسو کردهاند. ایران و امارات حتی از زمان آتشبس ۸ آوریل نیز حملات متقابل داشتهاند.
امارات متحده عربی که در طول جنگ خود را به اسرائیل نزدیک کرده بود، طبق گزارشها، ساعاتی پس از آتشبس، ایران را هدف قرار داد و یک تأسیسات نفتی در جزیره لاوان را هدف قرار داد. اوایل این ماه، یک پهپاد که گفته میشود توسط گروههای شبهنظامی طرفدار ایران پرتاب شده بود، در نزدیکی تأسیسات هستهای براکه در امارات متحده عربی سقوط کرد، که این کشور آن را «حمله تروریستی بیدلیل» نامید.
ثانی گفت: «در ایران همه منتظر دور جدیدی هستند، زیرا با توجه به مواضع ایران و آمریکاییها، آنها معتقدند که احتمال توافق بسیار کم است. به نظر میرسد که آنها میخواهند شانس خود را بار دیگر امتحان کنند، اما نتیجه همان خواهد بود، با این تفاوت که این بار ایران تهاجمیتر از قبل پاسخ خواهد داد.»
ثانی گفت که علاوه بر هماهنگی مورد انتظار با انصارالله برای بستن باب المندب، ایران به طور خاص منافع اقتصادی و زیرساختهای امارات را به شدت هدف قرار خواهد داد.
در حالی که چندین کشور منطقهای که به تسهیل حملات ایالات متحده کمک کردند، از آن زمان با ایران توافق کردهاند که در ازای مصون ماندن از هدف قرار گرفتن در یک جنگ جدید، در حملات آینده همکاری نکنند، امارات متحده عربی از زمان آتشبس علناً روابط خود با اسرائیل را دو چندان کرده است. در طول جنگ، تجهیزات نظامی اسرائیل در خاک امارات مستقر شد، در حالی که مقامات سیاسی و نظامی ارشد اسرائیل، از جمله بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، نیز در تماسهایی که توسط دولت اسرائیل فاش شد، از این کشور بازدید کردند.
ثانی گفت: «امارات متحده عربی به دنبال دردسر است، آنها در حال ایجاد استحکامات دفاعی در اطراف پالایشگاهها هستند تا آنها را از حملات پهپادی نجات دهند و خود را برای دور جدیدی آماده میکنند. آنها میخواهند این مسیر را تا انتها دنبال کنند، در کنار اسرائیل بایستند و به اسرائیل دوم در منطقه تبدیل شوند.»
پس از تلاش ناموفق برای جلب حمایت چین برای بازگشایی تنگه هرمز، ایالات متحده با مجموعهای از گزینههای محدودتر برای چگونگی ادامه کار روبرو است – به ویژه با توجه به آنچه ثانی به عنوان واقعیت جدید کنترل ایران بر این آبراه توصیف کرد.
«تنها کشوری که از پذیرش این واقعیت امتناع میکند، ایالات متحده است، اما آنها مجبور خواهند بود به زودی آن را بپذیرند – چه قبل و چه بعد از دور جدید جنگ. آنها فقط یک راه پیش رو دارند: با ایران همراه شوند و درخواست کنند که تنگه از طریق دیپلماسی باز شود… در نهایت آنها مانند سایر کشورها متوجه خواهند شد که هیچ گزینه نظامی برای باز کردن تنگه هرمز وجود ندارد و ایالات متحده باید با ایران به توافق برسد.»
