پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۸:۱۸

پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۸:۱۸

شورای سلطنت ، سید جلال الدین تهرانی

شورای سلطنت؛‌ پایان سلطنت پهلوی به جای نجات آن

از سلطنت‌طلبان براندازی که روشن فکران و امثال دکتر سنجابی و داریوش فروهر را سرزنش می‌کنند چرا به دیدار رهبر انقلاب می‌رفتند و با او پیمان می بستند می توان پرسید رییس شورای سلطنت چرا رفت؟! نه تنها رفت که مجذوب امام خمینی شد و به هر دو شرط امام تن داد و نه تنها از ریاست شورای سلطنت استعفا کرد که آن را ...

امروز ۲۳ دی ماه سال‌روز یکی از مناسبت‌ها و رخ‌دادهای مهم در جریان انقلاب ضد سلطنتی ۱۳۵۷ است اما چنان که شایسته است به آن پرداخته نشده در حالی که اتفاق بسیار قابل توجهی است.

آن رخ‌داد هم این است که در ۲۳ دی ۱۳۵۷ محمد رضا شاه پهلوی اعضای شورای سلطنت را تعیین می‌کند و این در حالی است که خود از مقام سلطنت کناره نگرفته یا امور را به ولیعهد جوان نسپرده است. به عبارت دیگر پایان سلطنت شاه نه ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ و نه حتی ۲۶ دی که همین ۲۳ دی است زیرا در عمل از سلطنت کناره گرفته و شورای سلطنت را به صورت موقت مأمور ادارۀ کشور کرده است. شورایی که در واقع هیچ مجالی برای اعمال سلطنت نیافت.

نکتۀ قابل توجه این که شاپور بختیار که عضو و نه رییس این شوراست به دنبال استمرار سلطنت نبود و در پی آن بود که به مردم بگوید اگر خواست‌تان رفتن شاه و برچیده شدن ساواک و آزادی زندانیان سیاسی بود محقق شد و حکومت را به آیت‌الله خمینی و روحانیون نسپارید اما در آن همهمه هیچ کس به صدای او گوش نداد چرا که هم در نخست‌وزیری و هم عضویت در شورای سلطنت منصوب شاهی بود که او را قبول نداشت.

در توجیه این تناقض البته می‌گفت دکتر مصدق هم منصوب شاه بود ولی دموکراسی‌خواه این در حالی بود که محمدرضاشاه قبل از کودتای ۲۸ مرداد به کلی با محمدرضاشاه بعد از کودتای ۲۸ مرداد تفاوت داشت وبرای دفاع از خود باید به دکتر علی امینی استناد می‌کرد که در آغاز دهۀ ۴۰ خورشیدی یک چند نخست‌وزیر شد و دست به اصلاحات زد.   جالب این که پیشنهاد تشکیل شورای سلطنت را هم علی امینی به شاه داده بود.

می‌توان حدس زد هدف شاه از این که شورای سلطنت را تشکیل داد و سه روز بعد از ایران رفت جدای عمل به شرط بختیار برای قبول نخست وزیری احتمالا این تصور بود که کوتاه زمانی بعد مانند سال ۱۳۳۲ -که ۶ روز بعد بازگشت- با دخالت ارتش و حمایت آمریکا بازمی‌گردد اما در سال ۱۳۳۲ شورای سلطنت تشکیل نداده بود و دکتر مصدق در پی آن بود و با علامه علی اکبر دهخدا مطرح کرد و اگرچه این شورا در واقع هیچ‌گاه تشکیل نشد اما چوب آن را یکی از برجسته‌ترین شخصیت‌های فرهنگی تاریخ ایران خورد تا جایی که در لغت‌نامه در مقابل واژه «بخور و نمیر» شرح زندگی بعد از ۱۳۳۲ خود را در مقام وصف آورده است!

از سلطنت‌طلبانی که انقلاب ضد سلطنتی ۵۷ را شورش می‌خوانند مشخصا می‌توان پرسید اگر «انقلاب‌» نبود شاه صدای کدام انقلاب را شنید که در پیام ۱۴ آبان بارها از آن گفت؟ اگر هیچ فسادی نبود چرا تعهد داد دیگر تکرار نخواهد شد؟ دکتر هوشنگ نهاوندی رییس دفتر فرح و وزیر علوم آن دوران به صراحت گفته است به استناد آن پیام شاه قابل عزل و حتی محاکمه شده بود.

باری، اگر قصد شاه فقط استراحت بود چرا شورای سلطنت تشکیل داد؟ مگر قبلا برای استراحت نمی‌رفت؟ مگر ولیعهد به سن قانونی نرسیده و در ۹ آبان ۱۸ سال او کامل نشده بود؟ این که هم شاه هم ملکه و هم ولیعهد در خارج از کشور باشند به چه معنی بود؟

کی ناصرالدین شاه ولیعهد را همراه خود به فرنگ می‌برد؟ حتی اکنون هم معاون اول همراه رییس جمهوری به سفرهای داخلی و خارجی نمی رود. چون در غیاب رییس‌جمهوری اداره امور با معاون اول است.

نه تنها خروج شاه و ملکه با هم در حالی که ولیعهد هم در ایران نبود بلکه همین تشکیل شورای سلطنت به این معنی بود که شاه از سلطنت کناره گرفته اما شهامت اعلام آن را ندارد یا دلش نمی‌آید و تحت فشار داخلی و خارجی ناچار شده یا امید دارد منتقدان را بفریبد و فضل‌الله زاهدی‌یی ییدا شود و کودتا کند و او بازگردد در حالی که ارتشبد عباس قره‌باغی رییس ستاد بزرگ ارتشتاران این‌کاره نبود.

رفت اما فرماندهی کل نیروهای مسلح را بلاتکلیف گذاشت.  حسب ظاهر باید از تیمسار قره‌باغی تبعیت می‌کردند اما وقتی داشت می‌رفت تکلیف ارتش را به صراحت مشخص نکرد و نگفت در غیاب من فرماندهی ارتش با قره‌باغی است یا با رییس شورای سلطنت یا با نخست وزیر و با این وصف انتظار داشت ارتش کودتا کند. ارتشی که بر خلاف ارتش مصر به یک نهاد که خود قادر به تصمیم گیری باشد بدل نشده بود و یاد می‌گرفتند فقط اطاعت کند و حالا نمی‌دانست از کی باید اطاعت کند؟ از بختیار نخست‌وزیر یا از سید جلال تهرانی رییس شورای سلطنت یا از ارتشبد قره‌باغی یا حتی از ژنرال هایزر آمریکایی؟

شورای سلطنت؛‌ پایان سلطنت پهلوی به جای نجات آن/ سید جلال تهرانی که بود؟ (+ تصویر استعفانامه و دستخط)

شورای سلطنت؛‌ پایان سلطنت پهلوی به جای نجات آن/ سید جلال تهرانی که بود؟ (+ تصویر استعفانامه و دستخط)

ترکیب اعضای شورای سلطنت هم بسیار قابل توجه است چرا که هر یک در دوره‌ای منزوی یا منتقد خاموش بوده‌اند و کمتر به بدنامی از جنس امثال نصیری و اشرف و اویسی شهرت داشتند:

۱. شاپور بختیار نخست‌وزیر  که قبل از آن به عنوان عضو ارشد جبهه ملی منتقد شاه و از امضاکنندگان نامه سرگشاده یا سرگشوده خرداد ۱۳۵۶ همراه با کریم سنجابی و داریوش فروهر در توصیه به برگزاری انتخابات آزاد و تغییر دولت بود. (هر چند شاه تحت فشار آمریکا به تغییر هویدا بعد از ۱۳ سال نخست وزیری با تبعیت محض رضایت داد اما به جای آن که یک چهره سیاسی و ملی را نخست‌وزیر کند یا با برگزاری انتخابات آزاد این مجال را فراهم سازد جمشید آموزگار تکنوکرات را نخست‌وزیر کرد و به اسدالله علم گفت دیگر زیر بار امثال علی امینی نمی‌رویم. این بادام‌زمینی‌فروش (‌کارتر) هم جان‌اف‌کندی نیست. یک سال‌و‌نیم بعد اما با شورای سلطنت زیر بار پیشنهاد علی امینی رفته بود!)

۲. محمد سجادی رییس مجلس سنا

۳. جواد سعید رییس مجلس شورای ملی

۴. سناتور محمد علی وارسته با سابقه عضویت در هیات خلع ید در دوران دکتر مصدق

۵. عبدالله انتظام مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران

۶. عبدالحسین علی‌آبادی دادستان کل سابق و عضو هیات خلع ید در دوران دکتر مصدق

۷. ارتشبد عباس قره‌باغی رییس ستاد بزرگ ارتشتاران

۸سید جلال الدین تهرانی با سابقه یک دوره نیابت تولیت آستان قدس رضوی ( در آن زمان ۷۲ ساله)

۹علی‌قلی اردلان وزیر دربار

اعضای این شورا در نخستین جلسه سید جلال‌الدین تهرانی (و در واقع طهرانی) را که سن‌و‌سال‌دار‌تر و دارای رابطه بهتر با نیروهای مذهبی بود به ریاست شورای سلطنت برگزیدند و نیابت را هم به سناتور وارسته سپردند که سوء‌شهرت نداشت.

سید جلال تهرانی

سید جلال تهرانی

یکی از حاضران پلکان هواپیما سید جلال تهرانی رییس شورای سلطنت است که برای دل گرمی به شاه می‌گوید: اعلی‌حضرت نگران نباشند، استراحت کنند، درست می‌شود. شاه با نگرانی می گوید:‌سید!‌ پس ماموریت یا رسالت من چه می شود؟!  و سید جلال در پاسخ می‌گوید: آخرین فرستاده جد من بود. بعد از او رسالتی در کار نیست و شاه بی‌پاسخ از پلکان هواپیما بالا می‌رود.

۲۳ دی شورای سلطنت تشکیل شد. ۲۶ دی شاه رفت و ۲۸ دی رییس شورا برای مذاکره با آیت‌الله خمینی رهسپار پاریس شد.

از سلطنت‌طلبان براندازی که روشن فکران و امثال دکتر سنجابی و داریوش فروهر را سرزنش می‌کنند چرا به دیدار  رهبر انقلاب می‌رفتند و با او پیمان می بستند می توان پرسید رییس شورای سلطنت چرا رفت؟!

نه تنها رفت که مجذوب امام خمینی شد و به هر دو شرط امام تن داد و نه تنها از ریاست شورای سلطنت استعفا کرد که آن را غیر قانونی هم دانست و بر پایان سلطنت مهر تایید زد.

دقت کنید! محمد رضا شاه پهلوی با شورش برکنار نشد. غیر قانونی بودن سلطنت او را رییس شورای سلطنت و نخست‌وزیر او اعلام کرده بودند! رییس شورایی که رییسان دو مجلس هم عضو آن بودند.

جالب این که سید جلال در پاریس دو متن نوشت. یک بار تنها از عضویت و طبعا ریاست شورای سلطنت و متن نامه را با دستخط خود و بدون آن که روی کلمات نقطه بگذارد منتشر کرد ولی مقبول رهبر انقلاب نیفتاد چون ننوشته بود غیر قانونی است. تصویر نامه در کتاب خاطرات دکتر ابراهیم یزدی منتشر شده است. نوبت دوم اما شورای سلطنت را غیر قانونی اعلام کرد و موفق به دیدار با امام شد در حالی که به یک شهروند عادی بدل شده بود!

شورای سلطنت؛‌ پایان سلطنت پهلوی به جای نجات آن/ سید جلال تهرانی که بود؟ (+ تصویر استعفانامه و دستخط)

شورای سلطنت؛‌ پایان سلطنت پهلوی به جای نجات آن/ سید جلال تهرانی که بود؟ (+ تصویر استعفانامه و دستخط)

از موضع شورای سلطنت در غیاب او در تهران خبری دقیق در دست نیست ولی می‌دانیم اگر از نگاه رییس مجلس شورا و سنا اقدام او محکوم بود و اعلام می کردند در زمره اتهامات دکتر جواد سعید رییس مجلس شورای اسلامی که اعدام شد این را هم شیخ صادق خلخالی می‌آورد. اگر شاه هنوز شاه بود و با شورش ۲۲ بهمن ۵۷ سرنگون شد چرا شورای سلطنت تشکیل داد؟ اگر شورای سلطنت قانونی بود چرا رییس آن استعفا و ان را غیر قانونی اعلام کرد؟

اینها سوالاتی است که براندازان سلطنت طلب پاسخی ندارند یا به آن نمی پردازند؟ مثل همان پرسش که اگر شورش بود در پیام آبان صدای کدام انقلاب را شنید؟

مهم تر از اینها موضع بختیار است. چون می دانیم ارادتی به شاه نداشت و آمده بود از این فرصت استفاده کند و دنبال برگرداندن شاه هم نبود و تمام تلاش او این بود که بازگشت امام را به تاخیر اندازد و خود به یاری ارتش کنترل اوضاع را در دست گیرد. چگونه می توان هم حامی شاه بود و هم دکتر بختیار؟

توجه به متن استعفانامه سید جلال تهرانی تنها یک هفته بعد از تشکیل هم به روشن شدن موضوع کمک می‌کند:

در اولی چنین نوشت:

«یکشنبه اول بهمن ماه ماقصد ۱۳۵۷ هجری شمسی
مطابق با ۲۲ شهر صفرالمظفر ۱۳۹۹ هجری قمری

قبول ریاست شورای سلطنت ایران از طرف اینجانب فقط برای حفظ مصالح مملکت و امکان تامین آرامش احتمالی آن بود. ولی شورای سلطنت به سبب مسافرت اینجانب به پاریس که برای نیل به هدف اصلی بود تشکیل نگردید.

در این فاصله اوضاع داخلی ایران سریعاً تغییر یافت. به طوری که برای احترام به افکار عمومی مصلحت در آن بود که کناره‌گیری کنم و کناره‌گیری کردم. از خداوند و اجداد طاهرین و ارواح مقدسه اولیای اسلام مسئلت دارم که مملکت و ملت مسلمان ایران را در ظل عنایات حضرت امام عصر عجل‌الله تعالی فرجه از هرگونه گزندی مصون داشته و استقلال وطن عزیز ما را محفوظ فرمایند. محمدالحسینی سید جلال‌الدین تهرانی».

استعفا نامه سید جلال تهرانی از شورای سلطنت

استعفا نامه سید جلال تهرانی از شورای سلطنت

و در دومی با افزودن چند جمله:

«قبول ریاست شورای سلطنت ایران از طرف اینجانب فقط برای حفظ مصالح مملکت و امکان تامین آرامش احتمالی آن بود. ولی شورای سلطنت به سبب مسافرت اینجانب به پاریس که برای نیل به هدف اصلی بود تشکیل نگردید. در این فاصله اوضاع داخلی ایران سریعا تغییر یافت به طوری که برای احترام به افکار عمومی با توجه به فتوای حضرت آیت‌الله العظمی خمینی دامت برکاته مبنی بر غیرقانونی بودن آن شورا، آن را غیرقانونی دانسته کناره‌گیری کردم. از خداوند و اجداد طاهرین و ارواح مقدسه اولیای اسلام مسئلت دارم که مملکت و ملت مسلمان ایران را در ظل عنایات حضرت امام عصر عجل‌الله تعالی فرجه از هر گزندی مصون داشته و استقلال وطن عزیز ما را محفوظ فرمایند. محمدالحسینی سید جلال‌الدین تهرانی».

 

برگرفته از: عصر ایران

 

تاریخ انتشار : ۲۹ دی, ۱۴۰۲ ۰:۴۴ ق٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

حملۀ تروریستی در مسکو را محکوم می‌کنیم!

روشن است که چنین حمله‌ای نیاز به تیمی حرفه‌ای و سازماندهی و تدارکی نسبتاً طولانی و گسترده دارد. در عین حال، زود است که بتوان تحلیل جامع و روشنی از ابعاد پشت پردۀ این جنایت و اهداف سازمان‌دهندگان آن ارائه داد. هدف از این یادداشت کوتاه نیز  در وهلۀ نخست مکثی است بر قربانیان این حمله و حملاتی از این دست. قربانیانی که تنها سهم‌شان از سازمان‌دهی و تدارک چنین جنایاتی و علل پشت پردۀ آن، هزینه‌ای است که با جان و سلامتی‌شان می‌پردازند.

مطالعه »
یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
آخرین مطالب

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

پس از چنین حمله‌ای، تصاویر بصری بد به نظر می‌رسند: اسرائیل به دیگران برای دفاع از خود نیاز دارد و در انتخاب نحوه عکس العمل نیز آزاد نیست. این حمله اگر صورت گیرد باعث می‌شود که حامی اسراییل، ایالات متحده، گزینه‌های سیاسی دیگری را انتخاب کند.

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی –
جمعه، ٣١ فروردین ١۴٠٣ (١٩ آپریل ٢٠٢۴ میلادی)،
ساعت: ٢١:٣٠ به‌وقت ایران (٢٠ به‌وقت اروپای مرکزی)

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

درک و دریافت و آموزش اقتصاد سرمایه داریِ جهان امروز׳ بدون شناخت لایه های پنهان یا کمتر شناخته شده نظام مالی و تجارت جهانی و گردانندگان و سوداگران آن و آشنایی با سویه ها و دگرگونی های شتابنده و یا گام به گام آن شدنی نیست و نیازمند واکاوی سنجشگرانه است׳ که در این بخش کوشش می شود تنها به گونه ای فشرده به آنها اشاره شود.

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!

ایالات متحده مدعی است که اکثر هواپیماهای بدون سرنشین و موشک‌های شلیک شده ایران در جریان حمله نیمه شب شنبه را سرنگون کرده است. بیش از نیمی از تسلیحات ایران نیز قبل از رسیدن به خاک اسرائیل توسط هواپیماها و موشک های آمریکا منهدم شدند.

خوشه ها را

خاطره ها، مثل پیچک، در ما می پیچند,
چون شعاعی از گس و عطر,
نرمک نرمک، همچون امید، می گشایند راه،
می نمایند رخ …

یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
پيام ها

از قطعنامۀ شورای امنیت سازمان ملل و برقراری آتش‌بس فوری و پایدار در غزّه حمایت می‌کنیم!

ما فداییان خلق ایران از نخستین روز آغاز جنگ ضمن محکوم کردن و غیرقابل توجیه خواندن عملیات مسلحانه و نظامی علیه مردم بی‌دفاع غیرنظامی، همراه و هم‌صدا با آزادی‌خواهان جهان خواهان آتش‌بس فوری و تأمین حقوق حقّهٔ مردم فلسطین شدیم. با این رویکرد ما مهار مقاومت آمریکا و تصویب قطعنامهٔ شورای امنیت را یک پیروزی بزرگ برای مردم بی‌گناه غزّه و فلسطین و تمامی آزادی‌خواهان جهان می‌دانیم.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!

خوشه ها را

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!