گزارش ماهانه؛ نگاهی اجمالی به وضعیت حقوق بشر – تیر ماه ۱۴۰۵

گزارش ماهانه هرانا درباره وضعیت حقوق بشر در تیرماه ۱۴۰۵ تصویری فراگیر و نگران‌کننده از گستره نقض حقوق بشر در ایران ارائه می‌دهد؛ تصویری که نشان می‌دهد نقض حقوق بنیادین شهروندان نه در یک حوزه محدود، بلکه در طیفی وسیع از عرصه‌های قضایی، امنیتی، اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی رخ می‌دهد. در این ماه صدها مورد نقض حقوق بشر ثبت شده که از اعدام‌های بدون دادرسی منصفانه تا سرکوب آزادی بیان، خشونت خانگی و ناموسی، نقض حقوق کارگران، فشار بر اقلیت‌های مذهبی، وضعیت نامناسب زندان‌ها و استفاده بی‌ضابطه از سلاح توسط نیروهای امنیتی را در بر می‌گیرد. این گزارش تأکید می‌کند که الگوی نقض‌ها گسترده، سیستماتیک و در بسیاری موارد رو به افزایش است.

در حوزه حق حیات، هرانا ۵۰ مورد نقض ثبت کرده که شامل ۴۵ اجرای حکم اعدام، ۲۷ صدور حکم و ۵ تأیید حکم است. بخش قابل توجهی از این احکام مربوط به بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ است؛ از جمله اجرای حکم مهدی خانکی، عرفان اسفندیاری و گل‌محمد محمدی. همچنین وحید خان صنمی به اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شده است. گزارش تأکید می‌کند که بسیاری از این احکام بدون رعایت اصول دادرسی منصفانه صادر شده و این روند احساس ناامنی و بی‌اعتمادی عمومی را تشدید می‌کند.

در زمینه آزادی بیان، سرکوب گسترده‌تر شده است. ۵۷ مورد بازداشت، ۱۷۰۰ ماه حبس، ۴۸ ماه تبعید، ۹۳ میلیون تومان جزای نقدی، ۶۲ ضربه شلاق، احضارهای متعدد، محاکمه‌ها، تفتیش منازل و مصادره اموال نشان می‌دهد که فشار امنیتی بر شهروندان و فعالان همچنان شدید است. نمونه‌هایی چون محکومیت ندا دده‌جانی و ستایش سرابی یا حکم ۲۱ سال حبس برای محمد عابدرفتار نشان‌دهنده برخوردهای سنگین قضایی با معترضان و منتقدان است.

در زندان‌ها نیز وضعیت وخیم است. ۸۶ مورد نقض حقوق زندانیان ثبت شده که شامل خودکشی زندانیان، ضرب‌وشتم، بی‌خبری از سرنوشت بازداشت‌شدگان، بلاتکلیفی طولانی، عدم دسترسی به وکیل، نبود رسیدگی پزشکی، محرومیت از تماس و مرخصی و اعتصاب غذای گسترده است. نمونه‌هایی چون خودکشی زندانی محکوم به اعدام در قزلحصار، اقدام به خودکشی حمیرا شریفی در اوین، و ضرب‌وشتم شدید محمدرضا مراد بهروزی در زندان چوبیندر نشان می‌دهد که شرایط نگهداری زندانیان همچنان با استانداردهای انسانی فاصله دارد.

در حوزه آزادی مذهب، ۸ مورد نقض ثبت شده است؛ از جمله تأیید احکام سنگین برای پنج نوکیش مسیحی، بازداشت شهروندان بهایی و برگزاری دادگاه‌های امنیتی علیه فعالان مذهبی. این موارد نشان‌دهنده تداوم تبعیض ساختاری علیه اقلیت‌های مذهبی است.

حقوق کودکان نیز به‌شدت نقض شده است. ۱۱ مورد نقض شامل قتل، خودکشی، مصدومیت و مرگ ناشی از سهل‌انگاری مسئولان ثبت شده است. نمونه‌هایی چون خودکشی دختر ۱۶ ساله پس از انتشار تصاویر خصوصی‌اش، قتل کودک ۱۳ ساله توسط پدر، و مرگ کودک سه‌ساله در مهرستان نشان می‌دهد که کودکان همچنان یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها هستند.

قتل‌های ناموسی نیز ادامه دارد. دو مورد قتل ناموسی ثبت شده که شامل قتل مردی در سعادت‌آباد و قتل جوان ۱۸ ساله پس از خواستگاری از دختر نوجوان توسط برادران آن دختر ۱۴ ساله است. این موارد نشان‌دهنده استمرار خشونت‌های مبتنی بر کنترل بدن و زندگی زنان و دختران است.

خشونت خانگی در این ماه جان هشت زن را گرفته است. قتل زن باردار و دختر سه‌ساله‌اش در چالدران، قتل پروین الله‌دینی در مسجدسلیمان، و قتل زنی در تهران نمونه‌هایی از خشونت‌های خانوادگی هستند که همچنان بدون سازوکارهای حمایتی مؤثر ادامه دارد.

در حوزه خشونت مبتنی بر جنسیت، علاوه بر خشونت خانگی، دو دختر در لرستان پس از انتشار تصاویر خصوصی‌شان اقدام به خودکشی کردند و یک زن در یزد به دلیل «هنجارشکنی» بازداشت شد. این موارد نشان‌دهنده فشارهای اجتماعی و امنیتی علیه زنان و دختران است.

در حوزه کار، وضعیت بحرانی است. ۱۸ مرگ کارگر به دلیل نبود ایمنی، ۶۶ مصدومیت، ۳۲ مورد پلمپ اماکن، ۱۳۶۰ مورد بلاتکلیفی، ۱۵۰ مورد بیکاری، ۱۳۰ مورد اخراج و تعدیل، ۴۵ ماه معوقات مزدی، تجمع‌ها و اعتصاب‌ها نشان می‌دهد که بحران کارگری در ایران ساختاری و گسترده است. ۱ مورد بازداشت، ۲ مورد احضار به دادگاه، ۱۹۲ ماه حبس برای ۶ نفر، ۶۶ مورد تجمع و ۴ مورد اعتصاب را به ثبت رساند. نمونه‌هایی چون مسمومیت ۲۲ کارگر در گلپایگان و بلاتکلیفی ۱۸۰ کارگر لوله‌سازی بندرماهشهر بیانگر عمق این بحران است.

در بخش خشونت نظامی و قضایی، ۲ قتل شهروندان، ۳ قتل کولبران و ۲ مصدومیت ثبت شده است. قتل کولبر در هورامان و قتل کودک ۱۳ ساله بر اثر تیراندازی مرزبانی نمونه‌هایی از استفاده بی‌ضابطه از سلاح توسط نیروهای امنیتی هستند.

در بخش واکنش‌های دولتی نیز گزارش نشان می‌دهد که پاسخ نهادهای حکومتی در برابر افزایش نقض‌های حقوق بشر عمدتاً ناکافی و بعضاً در تضاد با استانداردهای حقوق بشری بوده است. از دفاع صریح امام جمعه دشتی از احکام اعدام و معرفی آن به‌عنوان «حکم الهی» گرفته تا اعتراض یکی از مقامات دولتی نسبت به منع ارائه خدمات به مادرش به دلیل «بی‌حجابی»، مجموعه این واکنش‌ها نشان می‌دهد که شکاف میان نهادهای حکومتی و الزامات حقوق بشری همچنان عمیق است. در سطح بین‌المللی نیز هشدار سازمان فرانت‌لاین دیفندرز (Front Line Defenders)، یک نهاد بین‌المللی حقوق بشری مستقر در ایرلند، درباره خطر بازداشت و اجرای حکم حبس برای سه وکیل و مدافع حقوق بشر، بار دیگر بر نگرانی‌های جدی نسبت به وضعیت آزادی‌های مدنی در ایران تأکید می‌کند.

در مجموع، گزارش تیرماه ۱۴۰۵ هرانا نشان می‌دهد که نقض حقوق بشر در ایران گسترده، سیستماتیک و در بسیاری حوزه‌ها رو به تشدید است. از اعدام‌های بدون دادرسی منصفانه تا سرکوب آزادی بیان، از خشونت خانگی و ناموسی تا نقض حقوق کارگران، از تبعیض مذهبی تا خشونت نیروهای امنیتی، همه این موارد ضرورت اقدامات فوری داخلی و فشارهای مؤثر بین‌المللی را برجسته می‌کند. این گزارش نه‌تنها سندی از وضعیت حقوق بشر در ایران است، بلکه فراخوانی برای اقدام مسئولانه در جهت توقف این روند و حمایت از قربانیان محسوب می‌شود.

نسخه کامل گزارش را می‌توانید در وب‌سایت هرانا بخوانید:

خبرگزاری هرانا | گزارش ماهانه؛ نگاهی اجمالی به وضعیت حقوق بشر – تیر ماه ۱۴۰۵ – خبرگزاری هرانا

چاپ متن