گزارش ماهانه؛ نگاهی اجمالی به وضعیت حقوق بشر – اردیبهشت ماه ۱۴۰۵

گزارش ماهانهٔ مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در اردیبهشت ۱۴۰۵، تصویری گسترده، دقیق و تکان‌دهنده از ابعاد مختلف نقض حقوق بنیادین در کشور ارائه می‌دهد. این گزارش که به همت نهاد آمار، نشر و آثار هرانا تهیه شده، بر پایهٔ صدها مورد نقض ثبت‌شده در حوزه‌های مختلف است و نشان می‌دهد که وضعیت حقوق بشر در ایران نه‌تنها بهبود نیافته، بلکه در بسیاری از حوزه‌ها با تشدید نگران‌کننده مواجه است. همان‌گونه که در متن گزارش آمده است، آنچه پیش‌ِرو داریم «تصویری گسترده و تکان‌دهنده از نقض حقوق بشر» است که از اعدام‌های فاقد دادرسی منصفانه تا سرکوب آزادی بیان، از نقض حقوق زندانیان تا خشونت خانگی و نظامی، و از فشار بر اقلیت‌های مذهبی تا بحران‌های کارگری را در بر می‌گیرد.

در بخش حق حیات، تنها در اردیبهشت ۱۴۰۵، ۵۰ مورد نقض ثبت شده که شامل ۴۷ اجرای حکم اعدام است؛ مواردی که بسیاری از آن‌ها با فقدان معیارهای دادرسی عادلانه همراه بوده‌اند. نمونه‌هایی چون اعدام بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، از جمله محمد عباسی، مهدی رسولی و محمدرضا میری، نشان می‌دهد که دستگاه قضایی همچنان از مجازات مرگ به‌عنوان ابزار سرکوب سیاسی استفاده می‌کند.

در حوزهٔ آزادی بیان، گزارش از ۵۴۱ بازداشت، ۷۱۲۲ ماه حبس، ۲۴ ماه تبعید، ۷۴ ضربه شلاق، صدها مورد مصادره اموال و ده‌ها مورد تفتیش و احضار خبر می‌دهد؛ آماری که بیانگر سرکوب سازمان‌یافتهٔ آزادی اندیشه و بیان است. در بخش زندان‌ها نیز ۷۳ مورد نقض حقوق زندانیان ثبت شده که شامل اعتراف‌گیری، بی‌خبری از سرنوشت بازداشت‌شدگان، عدم دسترسی به وکیل، محرومیت از درمان و حتی شکنجه فیزیکی است.

گزارش همچنین از افزایش چشمگیر خشونت علیه زنان، نقض حقوق کودک، فشار بر اقلیت‌های مذهبی و استفاده بی‌ضابطه از زور توسط نیروهای امنیتی پرده برمی‌دارد. در این ماه، تیراندازی‌های مرگبار نیروهای امنیتی در ایرانشهر و شهداد جان چندین شهروند – از جمله یک کودک – را گرفت؛ نمونه‌هایی که نشان می‌دهد خشونت نظامی و قضایی به بخشی عادی از سازوکار کنترل اجتماعی تبدیل شده است. هم‌زمان، هرانا ۴ مورد قتل زنان ناشی از خشونت خانگی را ثبت کرده است؛ آماری که تنها بخش کوچکی از خشونت پنهان و ساختاری علیه زنان را بازتاب می‌دهد.

در حوزهٔ کار نیز داده‌ها تصویری از بحران عمیق و چندلایه ارائه می‌دهند: ۲۴ مرگ ناشی از نبود ایمنی در محیط کار، ۸۷ مصدومیت، ۴۹۱۹۸ مورد بیکاری، صدها مورد اخراج، تعطیلی و بلاتکلیفی. این ارقام نشان می‌دهد که کارگران در ایران نه‌تنها با شرایط کاری ناایمن و فقدان حمایت‌های قانونی مواجه‌اند، بلکه در برابر سیاست‌های اقتصادی و مدیریتی ناکارآمد نیز بی‌دفاع مانده‌اند. مجموعه این موارد، از خشونت خانگی تا خشونت دولتی و از مرگ در محیط کار تا مرگ در خیابان، تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که در آن امنیت انسانی، چه در خانه، چه در محل کار و چه در فضای عمومی، به‌شدت تضعیف شده است.

این گزارش در کنار ارائهٔ داده‌های مستند، به واکنش‌های رسمی و بین‌المللی نیز می‌پردازد؛ از تهدیدهای مقامات قضایی علیه معترضان و کاربران فضای مجازی تا درخواست‌های نهادهای بین‌المللی برای توقف اعدام‌ها، آزادی بازداشت‌شدگان و بازگرداندن دسترسی آزاد به اینترنت.